Καλάβρυτα, 13 Δεκεμβρίου 2025
– Ἐξοχώτατε κ. Πρόεδρε τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας,
– Σεβασμιώτατοι ἅγιοι Ἀρχιερεῖς,
– Ἀξιότιμε κ. Ὑφυπουργέ Ἐκπρόσωπε τοῦ Προέδρου τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως,
– Ἀξιότιμε κ. Ἀντιπερειφερειάρχα, Ἐκπρόσωπε τοῦ Περιφεριάρχη τῆς Δυτικῆς Ἑλλάδος, Ἀξιότιμε κ. Ἀντιπερειφερειάρχα Πελοποννήσου
– Ἀξιότιμοι Δήμαρχοι καί Ἐκπρόσωποι τῶν μαρτυρικῶν Δήμων τῆς Ἑλλάδος, κ. Δήμαρχε Κορινθίων , κ. Δήμαρχε Καλαβρύτων καί μέλη τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως,
– Τίμιο Πρεσβυτέριο,
– Ἀξιότιμοι Ἐκπρόσωποι τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καί τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας,
– Ἀγαπητοί ἀδελφοί,
Ἡ μαρτυρική πόλη τῶν Καλαβρύτων τιμᾶ σήμερα τήν θλιβερά ἱστορική ἐπέτειο τοῦ Ὁλοκαυτώματος τῶν Καλαβρύτων καί τῆς ἐκτελέσεως ὅλου τοῦ ἀνδρικοῦ πληθυσμοῦ αὐτῆς ἀπό δεκατριῶν ἐτῶν καί ἄνω, ὑπό τῶν γερμανικῶν στρατευμάτων κατοχῆς, τήν 13η Δεκεμβρίου 1943. Μία ἐπέτειο, ἡ ὁποία δέν ἀφορᾶ μόνο στήν τοπική μας ἱστορία, ἀλλά ἀναδεικνύεται ὡς κορυφαῖο ἐθνικό καί πανανθρώπινο γεγονός, ὡς θηριωδία κατά τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς καί ἐλευθερίας.
Ὁ λόγος γιά τόν ὁποῖον ἡ Πολιτεία καί ἡ Ἐκκλησία μας τιμοῦν καί θά τιμοῦν εἰς τούς αἰῶνας αὐτήν καί ἄλλες ἀντίστοιχες ἐπετείους, εἶναι διότι ἡ μνήμη τέτοιων γεγονότων ὑπερβαίνει τό πεδίο τῆς ἱστορικῆς καταγραφῆς, συνιστῶντας ὑπαρξιακή ἀνάγκη τοῦ Ἔθνους, τό ὁποῖο ὀφείλει νά ἐπιστρέφει, ὄχι ἀπό ἐθιμική ὑποχρέωση, ἀλλά ἀπό συνειδησιακή εὐθύνη, ἐκεῖ ὅπου ἡ ἀνθρώπινη ἀξιοπρέπεια συνετρίβη καί ἀναστήθηκε· ἐκεῖ ὅπου ἡ Ἱστορία ἔγινε Σταυρός καί Ἀνάσταση.
Διότι, ἐάν τό Ἔθνος λησμονήσει τά πάθη του, τότε ὄχι μόνον παύει νά τιμᾶ τούς νεκρούς του, ἀλλά κινδυνεύει καί νά ἀπολέσει τόν ἴδιο του τόν ἑαυτό. Ἡ συλλογική ταυτότητα δέν θεμελιώνεται σέ ἀφηρημένα ἰδεώδη· δομεῖται ἀπό τήν ἀλήθεια τοῦ αἵματος καί τήν ἐσωτερική πάλη μέ τή λήθη, ἡ ὁποία πάντοτε ἐλλοχεύει, εἴτε ὡς ἱστορικός ἀμοραλισμός εἴτε ὡς ἐργαλειακή ἀποσιώπηση.
Καί ἄν σήμερα πολλοί ἐπιχειροῦν νά κατασκευάσουν μία ἀνθρωπότητα χωρίς ρίζες, μία κοινωνία δίχως παρελθόν, ἕναν κόσμο ὅπου ἡ ὀδύνη θεωρεῖται ἀδυναμία καί ἡ πίστη ἀναχρονισμός, τότε ἡ παρουσία μας ἐδῶ σήμερα ἀποτελεῖ πράξη ἀντίστασης καί πνευματικῆς ὁμολογίας ὅτι ὑπάρχει ἀκόμη τόπος γιά τή μνήμη, γιά τήν τιμή, γιά τήν ἀλήθεια καί κυρίως γιά τόν ἄνθρωπο, πού, ἀκόμη καί μπροστά στόν θάνατο, μπορεῖ νά σταθεῖ ὄρθιος καί νά γίνει σημεῖο ἀναφορᾶς γιά τίς ἐπερχόμενες γενεές.
Τό Ὁλοκαύτωμα τῶν Καλαβρύτων, ὅσο κι ἄν ἐπιχειρήθηκε νά ξεχαστεῖ, νά σχετικοποιηθεῖ ἤ νά ἀφομοιωθεῖ στό γενικότερο δράμα τοῦ Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, παραμένει ζωντανό καί αὐτό δέν εἶναι ζήτημα ἰδεολογίας ἤ ἑρμηνείας· εἶναι ὑπόθεση μνήμης καί ἡ μνήμη, ὅπως λέγει καί ὁ ποιητής, εἶναι “τό τελευταῖο καταφύγιο τῆς ἀνθρωπιᾶς”.
Μέσα σ’ αὐτή τή σιωπηλή καί συνάμα ἐκκωφαντική μνήμη, ἡ παρουσία τῆς Πολιτείας, καί ἰδιαιτέρως ἡ δική Σας, Ἐξοχώτατε κ. Πρόεδρε τῆς Δημοκρατίας, ἀποκτᾶ βαρύνουσα σημασία, ὡς σημεῖο θεσμικῆς καί ἠθικῆς ἀναγνώρισης, διότι ἡ Δημοκρατία, ὅταν στέκεται ἐνώπιον τῶν μαρτύρων τῆς ἱστορίας της, ἀνανεώνει τή νομιμοποίησή της καί ὑπενθυμίζει στόν ἑαυτό της ὅτι θεμελιώνεται πάνω σε ἀνθρώπινες ζωές καί θυσίες.
Ἡ Δημοκρατία δέν εἶναι αὐτονόητη· εἶναι εὔθραυστη, εἶναι ἀπαιτητική καί εἶναι τόσο ἰσχυρή, ὅσο εἶναι καί ἡ μνήμη της. Ὅταν, λοιπόν, ὁ Ἀνώτατος Πολιτειακός Ἄρχοντας τῆς χώρας μεταβαίνει στόν μαρτυρικό αὐτό τόπο, τότε ἡ Πολιτεία ἐπιβεβαιώνει ὅτι δέν λησμονεῖ· ὅτι δέν ἀκυρώνει τό παρελθόν, ἀλλά συνομιλεῖ μαζί του, διδάσκεται ἀπ’ αὐτό καί ἐσωτερικεύει τό βάρος του ὡς προϋπόθεση πολιτικῆς ἠθικῆς καί θεσμικῆς εὐθύνης.
Σᾶς εὐγνωμονοῦμε κύριε Πρόεδρε γιά τή σημερινή ὑψηλή Σας παρουσία καί Σᾶς συγχαίρουμε γιά τή συμβολική ἐπικύρωση τῆς παρούσης ἐπετείου ὡς ὁροσήμου στήν ἱστορική πορεία τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ.
Βεβαίως, αὐτή ἡ ἐπετειακή ἡμέρα τιμᾶται καί λειτουργικῶς, καί πρός τοῦτο ἐκφράζουμε εὐγνώμονες εὐχαριστίες γιά τήν παρουσία τῶν Σεβασμιωτάτων ἀδελφῶν Ἀρχιερέων, οἱ ὁποῖοι, ἀνταποκρινόμενοι φιλαδέλφως στήν πρόσκλησή μας, προσῆλθαν σήμερα στόν μαρτυρικό αὐτόν τόπο, γιά νά συλλειτουργήσουμε καί νά συνυψώσουμε τήν κοινή προσευχή τῆς Ἐκκλησίας μας ὑπέρ ἀναπαύσεως τῶν ἐκτελεσθέντων καί ὑπέρ εἰρήνης τοῦ σύμπαντος κόσμου, ἀναγνωρίζοντας ὅτι δέν ὑπάρχει πληρέστερη μορφή μνήμης ἀπό τή Θεία Λειτουργία καί δέν ὑπάρχει βαθύτερη ἕνωση τῆς Ἐκκλησίας μέ τό μαρτύριο τοῦ κόσμου, ἀπό τή στιγμή κατά τήν ὁποία τό Ἅγιο Ποτήριο ὑψώνεται ὡς ἀπάντηση στόν Σταυρό· ὡς ἀνάμνηση ὄχι μόνον τοῦ θανάτου, ἀλλά κυρίως τῆς Ἀναστάσεως.
Ἀγαπητοί μου ἀδελφοί,
Σήμερα καλούμαστε ὅλοι, Πολιτεία καί Ἐκκλησία, ἄρχοντες, κλῆρος καί λαός, νά ἀποτίσουμε φόρο τιμῆς στό παρελθόν, ἀλλά καί νά δεσμευθοῦμε γιά τό παρόν καί τό μέλλον. Ἄς μήν θεωρήσουμε ποτέ δεδομένο αὐτό πού ἀποκτήθηκε μέ αἷμα, ἄς μή λησμονήσουμε ποτέ ὅτι ἡ ἐλευθερία εἶναι καρπός μαρτυρίου καί ἄς μήν πάψουμε νά ὁμολογοῦμε ὅτι ἡ ἀνθρώπινη ἀξιοπρέπεια εἶναι ἀξία θεμελιώδης, μή ἐπιδεχομένη καμία διαπραγμάτευση.
Τό Ὁλοκαύτωμα τῶν Καλαβρύτων εἶναι κάτι πολύ μεγαλύτερο ἀπό ἕνα τοπικό γεγονός. Εἶναι οἰκουμενικό σύμβολο καί γι’ αὐτό, ἐπιτρέψτε μου, Ἐξοχώτατε κύριε Πρόεδρε, Σεβασμιώτατοι ἅγιοι Ἀρχιερεῖς, Ἐντιμότατοι Ἄρχοντες, ἀγαπητοί μου ἀδελφοί, νά ἐκφράσω τήν ταπεινή μου εὐχή, ὅπως τοῦτος ὁ τόπος παραμείνει γιά πάντα μνημεῖο συλλογικῆς ἱστορικῆς μνήμης, ἀλλά καί ἀφορμή παιδείας, προβληματισμοῦ καί ἐλπίδας.
Κατακλείοντας, προσευχόμαστε, μέ ὅλη τή δύναμη τῆς ψυχῆς μας, ὅπως ὁ Πανάγαθος Θεός ἀναπαύσει τίς ψυχές τῶν μαρτύρων ἀδελφῶν μας, χαρίζοντας συγχρόνως σ’ ἐμᾶς τούς ζῶντες πνεῦμα σοφίας καί διακρίσεως, ὥστε νά εἴμεθα ἄξιοι συνεχιστές καί θεματοφύλακες τῶν ἰδανικῶν τους: τῆς πίστης, τῆς ἐλευθερίας, τῆς ἀλήθειας, τῆς εἰρήνης.
Καί ἐσεῖς, Ἐξοχώτατε κύριε Πρόεδρε, καθώς φέρετε στούς ὤμους Σας τό βάρος τῆς εὐθύνης γιά τή διαφύλαξη τῆς Δημοκρατίας, εὐχόμαστε ὁλόψυχα ὅπως ὁ Τριαδικός Θεός, διά πρεσβειῶν τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, Σᾶς ἐνισχύει, Σᾶς φωτίζει καί Σᾶς διαφυλάττει, ὥστε ἡ ἄσκηση τῶν ὑψηλῶν Σας καθηκόντων νά παραμένει πάντοτε σύμφωνη μέ τό ἦθος τῶν μαρτύρων, τά δίκαια τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καί τίς ἀπαιτήσεις τῶν καιρῶν.
Αἰωνία ἡ μνήμη τῶν ἐν Καλαβρύτοις μαρτυρικῶς τελειωθέντων! Αἰωνία ἡ μνήμη τῆς ἱστορικῆς ἀληθείας!
Ὁ Μητροπολίτης
† Ὁ Καλαβρύτων καί Αἰγιαλείας Ἱερώνυμος