Σε κλίμα συγκίνησης, ευλάβειας αλλά και περηφάνιας κορυφώθηκαν το απόγευμα του Σαββάτου, παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Τασούλα, οι εκδηλώσεις μνήμης για τα 82 χρόνια απ’ το Καλαβρυτινό Ολοκαύτωμα.
Τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας υποδέχθηκε λίγο πριν τις 10 το πρωί ο Δήμαρχος Καλαβρύτων Θανάσης Παπαδόπουλος. Στη συνέχεια, προεξαρχόντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Καλαβρύτων και Αιγιάλειας κ.κ. Ιερώνυμου, τελέστηκε πάνδημο μνημόσυνο στον Καθεδρικό Ναό της Μαρτυρικής Πόλης και ακολούθησε ομιλία απ’ τον διδάκτορα Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, υπεύθυνο των Ιστορικών Αρχείων του Μουσείου Μπενάκη Τάσο Σακελλαρόπουλο, με τίτλο «Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος – Ανατροπές και Ιδιαιτερότητες».
Ιδιαίτερα συγκινητική η μετάβαση σε πομπή, μέσω του Μουσείου Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος, προς τον Τόπο Εκτέλεσης, της οποίας θα προπορευόταν το διασωθέν απ’ την καταστροφή του Μητροπολιτικού Ναού, Ιερό Ευαγγέλιο.
Στον Τόπο Εκτέλεσης εψάλη επιμνημόσυνη δέηση και ακολούθησε προσκλητήριο Εκτελεσθέντων από μαθήτριες και μαθητές των σχολείων της Μαρτυρικής Πόλης των Καλαβρύτων, κατάθεση στεφάνων, ενός λεπτού σιγή και ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου απ’ την Φιλαρμονική Ορχήστρα του Δήμου Καλαβρύτων.
Την κυβέρνηση εκπροσώπησε στις εκδηλώσεις ο Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας Αθανάσιος Δαβάκης και τη Βουλή των Ελλήνων ο βουλευτής Αχαΐας Ανδρέας Κατσανιώτης.
«ΧΡΕΟΣ ΝΑ ΘΥΜΟΜΑΣΤΕ»
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μετά την κατάθεση στεφάνου στον Τόπο της Εκτέλεσης, σε δήλωση του ανέφερε τα εξής:
«Σήμερα, 13 Δεκεμβρίου του 2025, συμπληρώνονται 82 χρόνια από το πιο εκτεταμένο και πιο αποτρόπαιο έγκλημα πολέμου που διέπραξαν τα ναζιστικά στρατεύματα κατοχής στην κατεχόμενη Ελλάδα, από τη σφαγή των Καλαβρύτων. Από τη δολοφονία εκατοντάδων πατριωτών, από την εξολόθρευση όλου του ανδρικού πληθυσμού, αυτής της θαυμάσιας ορεινής κωμόπολης της Αχαΐας.
Σήμερα, εδώ, όλος ο λαός των Καλαβρύτων, οι αρχές του, ο ιερός κλήρος, τίμησαν- τιμήσαμε, τη μνήμη αυτών των δολοφονηθέντων πατριωτών τους.
Και θυμηθήκαμε για μια ακόμη φορά, αυτό που έχουμε χρέος πάντα να θυμόμαστε. Ότι η ελευθερία μας, η προκοπή μας, οι φιλοδοξίες μας, τα σχέδιά μας, η ζωή μας, αυτή την λαμπρή μέρα, έχουν ρίζες, έχουν αναφορά, έχουν αφετηρία, έχουν εναύσματα. Και ανάμεσα σε αυτά τα εναύσματα και τις ρίζες της σημερινής μας ζωής, είναι και ο πόνος, είναι και η φρίκη, είναι και η καταστροφή των Καλαβρύτων, 82 χρόνια πριν, που συγκλονίζει η μνήμη του όλο το Πανελλήνιο.
Έχουμε χρέος να θυμόμαστε. Και έχουμε χρέος, όπως επιτάσσει και το Σύνταγμά μας, να επιδιώκουμε στη μνήμη αυτών των ανθρώπων και στην ανάγκη δικαίωσης αυτών των ανθρώπων, να επιδιώκουμε την ειρήνη, τη δικαιοσύνη και τη φιλία, ανάμεσα σε όλους τους λαούς της γης.
Και σήμερα που αυτά αμφισβητούνται, και σήμερα που αυτά παγκοσμίως ποδοπατούνται, έχουμε ακόμη μεγαλύτερο χρέος απέναντι σε αυτόν τον ανείπωτο πόνο, να τα σκεφτόμαστε, να τα υπερασπιζόμαστε και να μην χαμηλώνουμε τη σημαία μας.
Η σημαία του Δήμου Καλαβρύτων είναι μεσίστια αυτές τις μέρες. Η μνήμη όμως είναι ψηλά και αγκαλιάζει όλο το χωριό, όλη την κωμόπολη. Τιμούμε λοιπόν, τη μνήμη αυτών των ανθρώπων. Τιμούμε το μαρτύριό τους. Τιμούμε την άγρια δολοφονία τους από τα στρατεύματα κατοχής. Και όπως είπα και πρωτύτερα, ούτε ξεχνάμε, ούτε πρόκειται ποτέ να ξεχάσουμε».
Η ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗ Α.ΤΑΣΣΟΥ
Στις 12.30 μ.μ., ο Προέδρος της Δημοκρατίας εγκαινίασε στο Πέτρινο Κτίριο η έκθεση «Η Τέχνη και η Ιστορία, ο Λαός και το Βίωμα», μ’ έργα χαρακτικής, με ξυλογραφίες σε χαρτί και μια μεγάλη σειρά από ξύλινες μήτρες έργων του χαράκτη Α. Τάσσου.
Η ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΑΡΧΟΥ
Κατά την προσφώνηση του στο επίσημο γεύμα ο Δήμαρχος Καλαβρύτων και Πρόεδρος του Δικτύου Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών «Ελληνικά Ολοκαυτώματα 1940 – 1945» Θανάσης Παπαδόπουλος, μεταξύ άλλων, αναφέρθηκε στην ιστορική μνήμη και στον τρόπο που μεταλαμπαδεύεται από γενιά σε γενιά, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Πάου Καλαβρύτων, στο τραγούδι και στο βίντεο που δημιούργησαν με αναφορά στο Καλαβρυτινό Ολοκαύτωμα.
«Τα παιδιά μας, σε κάθε σημείο αυτού του Δήμου, σε κάθε σχολείο κάθε βαθμίδας, στα Καλάβρυτα, στην Κλειτορία, στην Αροανία, στο Πάος, σε κάθε Δημοτική μας Ενότητα, όλα αυτά τα παιδιά, οι μαθητές και οι μαθήτριες ενός τόπου ορεινού, απομακρυσμένου και δυσπρόσιτου ξέρουν καλά ποια είναι η ταυτότητα τους, ξέρουν που έχουν γεννηθεί και μεγαλώνουν και ποιο ιστορικό φορτίο κουβαλούν αυτά τα χώματα», ανέφερε ο Δήμαρχος Καλαβρύτων. Προσθέτοντας ότι «η περηφάνια αυτών των παιδιών γεμίζει με πολύ μεγαλύτερη ευθύνη όλους εμάς που καθήκον μας είναι να αγωνιζόμαστε καθημερινά για το καλύτερο αυτού του τόπου».
Ο ΟΔΟΝΤΩΤΟΣ
Ο Δήμαρχος Καλαβρύτων έκανε επίσης αναφορά και στον Οδοντωτό Σιδηρόδρομο σημειώνοντας ότι εκείνο το απόγευμα Δευτέρας της 13ης Δεκεμβρίου 1943, το απόγευμα της καταστροφής, στο ιστορικό κάδρο μπαίνει μ’ έναν τρόπο ουσιαστικό και ο Οδοντωτός.
«Οι Γερμανοί πριν κάψουν πάνω από 700 σπίτια στα Καλάβρυτα και πριν εκτελέσουν κοντά 1.000 πατριώτες στο Λόφο του Καππή, εξαπέλυσαν ένα απίστευτο πλιάτσικο αρπάζοντας τα πάντα», υπογράμμισε ο κ. Παπαδόπουλος. Και πρόσθεσε: «Απ’ τα αποθέματα των Τραπεζών και των Δημοσίων Υπηρεσιών ως τις σοδιές εκείνης της χρονιάς που βρίσκονταν στις αποθήκες, ως τα χρυσαφικά και τα κειμήλια που φυλάσσονταν σε κάθε σπίτι αλλά και τα εμπορεύματα των καταστημάτων. Εκείνη την ημέρα ο Οδοντωτός κατάφορτος απ’ το βιός των παππούδων και των πατεράδων μας, κατέβαινε το Φαράγγι του Βουραϊκού αποκαλύπτοντας μια άλλη μεγάλη πτυχή της καταστροφής. Την πτυχή του ολοκληρωτικού πλιάτσικου».
«Το τρενάκι μας που τον ερχόμενο Μάρτιο θα συμπληρώσει 130 χρόνια ανελλιπούς λειτουργίας, δεν σταμάτησε ποτέ τα δρομολόγια του», είπε ο Δήμαρχος Καλαβρύτων, «κι όμως, κινδυνεύει να σταματήσει σήμερα».
Τέλος, ο Δήμαρχος Καλαβρύτων έκανε αναφορά και στην εκκρεμότητα των γερμανικών οφειλών. Όπως είπε «πριν από περίπου δυο μήνες με αφορμή τις εκδηλώσεις μνήμης στους μαρτυρικούς Λιγκιάδες Ιωαννίνων, σ’ ένα εξαιρετικό Επιστημονικό Συνέδριο που έγινε υπό την αιγίδα της Προεδρίας της Δημοκρατίας, συζητήσαμε όλες τις παραμέτρους της εκκρεμότητας των οφειλών. Και εκεί, ως Δίκτυο Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών ζητήσαμε η ελληνική κυβέρνηση να δρομολογήσει όλες τις σχετικές νομικές ενέργειες ξεκινώντας απ’ την εκτέλεση της απόφασης του Αρείου Πάγου που δικαιώνει τα θύματα και τους συγγενείς των θυμάτων στο Δίστομο. Όσο το έγκλημα μένει ατιμώρητο τόσο το κράτος δίκαιου στον σύγχρονο κόσμο και οι αξίες του πολιτισμού μας θα κουβαλούν πάνω τους μια κηλίδα».
ΑΓΙΑ ΛΑΥΡΑ – ΚΛΕΙΤΟΡΙΑ
Οι εκδηλώσεις μνήμης ολοκληρώνονται αύριο Κυριακή 14 Δεκεμβρίου. Στις 8.30 π.μ. στην Ιερά και Ιστορική Μονή της Αγίας Λαύρας θα ψαλεί επιμνημόσυνη δέηση για τους Εκτελεσθέντες μοναχούς απ’ τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής. Και στις 9 το πρωί στον Ιερό Ναό Αγίου Δημητρίου Κλειτορίας θα τελεστεί μνημόσυνο για τους Εκτελεσθέντες στη θέση «Μαγέρου» Κλειτορίας, στις 12 Δεκεμβρίου 1943 και στην ευρύτερη περιοχή της Κλειτορίας κατά τη χρονική περίοδο 12 έως 15 Δεκεμβρίου 1943.
Θ’ ακολουθήσει, στις 10 π.μ. επιμνημόσυνη δέηση στο Μνημείο Πεσόντων, ομιλία, απαγγελία αντιπολεμικών ποιημάτων από μαθητές και μαθήτριες του Γυμνασίου – Λυκείου Κλειτορίας, προσκλητήριο πεσόντων, κατάθεση στεφάνων, ενός λεπτού σιγή και ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου απ’ την Φιλαρμονική Ορχήστρα του Δήμου Καλαβρύτων.
Η εκδήλωση πραγματοποιείται σε συνεργασία με το Συμβούλιο της Δημοτικής Κοινότητας, τον Πολιτιστικό Σύλλογο Κλειτορίας και τα Σχολεία της Δημοτικής Κοινότητας Κλειτορίας.
