Η διαδικασία υποβολής των φορολογικών δηλώσεων βρίσκεται σε εξέλιξη και οι εκμισθωτές ακινήτων έχουν τη δυνατότητα να δηλώσουν ανείσπρακτα ενοίκια, ώστε να μην φορολογηθούν για ποσά που δεν έχουν εισπράξει. Η διαδικασία απαιτεί συγκεκριμένα δικαιολογητικά και ηλεκτρονική υποβολή μέσω της ΑΑΔΕ.
Για την υποβολή της δήλωσης, οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να ακολουθήσουν τα παρακάτω βήματα:
- Να συγκεντρώσουν τα απαραίτητα δικαιολογητικά.
- Να υποβάλουν αίτημα μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας της ΑΑΔΕ («Τα Αιτήματά μου»).
- Να δηλώσουν τα ανείσπρακτα ενοίκια στο έντυπο Ε2 και να τα μεταφέρουν στο ειδικό πεδίο του Ε1.
Τα ανείσπρακτα ενοίκια δεν φορολογούνται αν υπάρχει επίσημη απόδειξη (διαταγή πληρωμής, αγωγή, δικαστική απόφαση) κατι που ισχύει μόνο για φυσικά πρόσωπα (όχι για εταιρείες). Αν η μίσθωση έχει λήξει και το ποσό χαρακτηρίζεται ως αποζημίωση χρήσης, δεν αναγνωρίζεται ως ανείσπρακτο. Η δήλωση γίνεται ηλεκτρονικά μέσω ΑΑΔΕ, πριν από την υποβολή της ετήσιας φορολογικής δήλωσης, με τα απαιτούμενα δικαιολογητικά σε ψηφιακή μορφή. Για τη διευκόλυνση των εκμισθωτών, η ΠΟΜΙΔΑ δημοσίευσε επικαιροποιημένο οδηγό, τον οποίο επιμελήθηκε η Βασιλική Παραδιά, δικηγόρος Α.Π. και αναπληρώτρια γενική γραμματέας της ΠΟΜΙΔΑ.
Η σχετική νομοθεσία και οι προϋποθέσεις για την αναβολή φορολόγησης των ανείσπρακτων ενοικίων έχουν ως εξής:
- Με το άρθρο 11 του Ν. 4346/2015 ορίστηκε ότι: «Τα εισοδήματα από την εκμίσθωση ακίνητης περιουσίας, τα οποία δεν έχουν εισπραχθεί από τον δικαιούχο, δεν συνυπολογίζονται στο συνολικό εισόδημά του, εφόσον έως την προθεσμία υποβολής της ετήσιας δήλωσης φορολογίας εισοδήματος, έχει εκδοθεί εις βάρος του μισθωτή διαταγή πληρωμής ή διαταγή απόδοσης χρήσης μίσθιου ή δικαστική απόφαση αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων ή έχει ασκηθεί εναντίον του μισθωτή αγωγή αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων. Τα εν λόγω εισοδήματα φορολογούνται στο έτος και κατά το ποσό που αποδεδειγμένα εισπράχθηκαν, κατά παρέκκλιση των διατάξεων του άρθρου 8. Τα μη εισπραχθέντα εισοδήματα δηλώνονται σε ειδικό κωδικό ανείσπρακτων εισοδημάτων από εκμίσθωση ακίνητης περιουσίας της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος.»
- Σύμφωνα με τη μεταγενέστερη σχετική εγκύκλιο ΠΟΛ.1024/12.2.2016 και τις οδηγίες υποβολής των φορολογικών δηλώσεων 2017, η στήλη 16 του Ε2 συμπληρώνεται με τα ποσά των ανείσπρακτων εισοδημάτων από την εκμίσθωση ακίνητης περιουσίας, εφόσον έως την προθεσμία υποβολής της ετήσιας δήλωσης φορολογίας εισοδήματος έχει εκδοθεί εις βάρος του μισθωτή διαταγή πληρωμής ή διαταγή απόδοσης μίσθιου ή δικαστική απόφαση αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων ή έστω έχει ασκηθεί εναντίον του μισθωτή αγωγή αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων (παρ. 4 του αρθ. 39 ν. 4172/2013).
- Από τα παραπάνω δικαιολογητικά που κατά περίπτωση απαιτούνται, θα πρέπει να προκύπτει το χρονικό διάστημα για το οποίο οφείλονται μισθώματα. Εξαιρετικά και προκειμένου να δηλωθούν ανείσπρακτα εισοδήματα για το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί από την έκδοση της απόφασης αποβολής ή της διαταγής απόδοσης χρήσης μισθίου μέχρι την εκτέλεση αυτής, ή οποία έλαβε χώρα μέχρι τη λήξη της προθεσμίας υποβολής της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος, αρκεί η υποβολή στην αρμόδια φορολογική αρχή, της έκθεσης αποβολής και εγκατάστασης που έχει συνταχθεί από το δικαστικό επιμελητή, και υπεύθυνης δήλωσης του εκμισθωτή ότι για το ανωτέρω διάστημα τα μισθώματα δεν έχουν εισπραχθεί.
- Με την ΠΟΛ.1102/12.7.2016 διευκρινίστηκε περαιτέρω ότι ανείσπρακτα εισοδήματα από την εκμίσθωση ακίνητης περιουσίας μπορούν να δηλωθούν μόνον από φυσικά πρόσωπα που αποκτούν εισόδημα από την εκμίσθωση / υπεκμίσθωση ακίνητης περιουσίας, προκειμένου να μην συνυπολογισθούν αυτά στο εισόδημά τους, σύμφωνα με το άρθρο 39 παρ. 4 του ν.4172/2013, οι διατάξεις του οποίου δεν εφαρμόζονται για νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες.
- Αντίθετα, δεν μπορούν να δηλωθούν ανείσπρακτα εισοδήματα από την εκμίσθωση ακίνητης περιουσίας από φυσικά πρόσωπα, όταν τα εισοδήματα αυτά προέρχονται από αποζημίωση χρήσης ακινήτου καθώς και από άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας (π.χ. διοργανώσεις εκδηλώσεων σε αίθουσες ή κτήματα, τουριστική εκμετάλλευση κλπ.). H Διοίκηση δηλαδή, χωρίς αυτό να προβλέπεται από το νόμο, και ενώ παντού η αποζημίωση χρήσης ακινήτου εξομοιώνεται φορολογικά προς μίσθωμα, περιόρισε τη δυνατότητα αυτή μόνον στα ανείσπρακτα μισθώματα ενεργών μισθώσεων, και δεν την αποδέχεται όταν αυτά έχουν το χαρακτήρα αποζημίωσης χρήσης, για το διάστημα δηλαδή μετά τη λήξη της μίσθωσης. Βαρύτατη αδικία σε βάρος πληθώρας ιδιοκτητών οι οποίοι, επειδή από την νομική οδό που επελέγη έληξε η μίσθωσή τους, υποχρεούνται να πληρώσουν φόρο εισοδήματος για ποσά που αποδεδειγμένα ουδέποτε εισέπραξαν!
- Διαδικαστικά, τώρα πλέον, μετά την κατάργηση των Δ.Ο.Υ. και την δημιουργία των ΚΕΦΟΔΕ, προκειμένου να δηλωθούν ως ανείσπρακτα τα εισοδήματα από την εκμίσθωση ακίνητης περιουσίας θα πρέπει οι ενδιαφερόμενοι,πριν από την υποβολή της ετήσιας δήλωσης φόρου εισοδήματος και το αργότερο έως και την προθεσμία υποβολής της, να υποβάλουν στην εφαρμογή “Τα Αιτήμάτά μου” της ψηφιακής πύλης της ΑΑΔΕ (www.aade.gr), αίτημα για δήλωση ανείσπρακτων ενοικίων, μαζί με τα εξής απαιτούμενα δικαιολογητικά σε ηλεκτρονική μορφή:
- Το (συνημμένο) έντυπο υπεύθυνης δήλωσης Ε411. Για κάθε μισθωτή, ακίνητο και αποδεικτικό έγγραφο υποβάλλεται ξεχωριστή δήλωση. Σε περίπτωση υποβολής δήλωσης ανείσπρακτων μισθωμάτων αποβιώσαντα ιδιοκτήτη από κληρονόμο αυτού για χρονικό διάστημα που ο αποβιώσας ήταν εν ζωή στα στοιχεία ιδιοκτήτη συμπληρώνονται τα στοιχεία του αποβιώσαντα. Αν για τον οποιοδήποτε λόγο είναι αδύνατη η ψηφιακή υποβολή τότε η δήλωση θα υποβληθεί έντυπα είτε ταχυδρομικά με συστημένη επιστολή ή με courier ή αυτοπροσώπως στο αρμόδιο ΚΕΦΟΔΕ.
- Τη δικαστική απόφαση αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων ή διαταγή πληρωμής ή απόδοσης χρήσης μισθίου ή ασκηθείσα αγωγή αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων. Στην περίπτωση άσκησης αγωγής απαιτείται και το αποδεικτικό επίδοσής της στον εναγόμενο.
- Για πτωχευμένο μισθωτή, τον πίνακα αναγγελίας χρεών με την απαίτηση του εκμισθωτή.
- Υπεύθυνη δήλωση ότι για το διάστημα από την έκδοση της απόφασης αποβολής ή διαταγής απόδοσης χρήσης μισθίου μέχρι την εκτέλεση δεν έχουν εισπραχθεί τα μισθώματα και την έκθεση αποβολής και εγκατάστασης που έχει συνταχθεί από τον δικαστικό επιμελητή.
Κατόπιν τούτου τα ανείσπρακτα εισοδήματα δηλώνονται στο έντυπο «ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΜΙΣΘΩΜΑΤΑ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ» Ε2 και μεταφέρονται σε ειδικό κωδικό του εντύπου Ε1 κατά την υποβολή της οικείας δήλωσης φορολογίας εισοδήματος.
- Ανείσπρακτα εισοδήματα από εκμίσθωση ακίνητης περιουσίας μπορούν να δηλωθούν από τον κληρονόμο, ο οποίος υπεισέρχεται στο σύνολο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων του κληρονομούμενου, με την προσκόμιση ενός εκ των οριζομένων στην παρ. 4 του άρθρου 39 του ν.4172/2013 δικαιολογητικού, μαζί με τα νομιμοποιητικά έγγραφα του κληρονομικού του δικαιώματος.
8. Τα ως άνω υποβαλλόμενα δικαιολογητικά για τα ανείσπρακτα εισοδήματα θα γίνονται αποδεκτά για τον δηλούντα φορολογούμενο. Στην περίπτωση της κοινωνίας, τα σχετικά δικαιολογητικά θα γίνονται αποδεκτά για όλα τα μέλη της, ανεξαρτήτως εάν αναγράφονται σε αυτά τα στοιχεία τυχόν λοιπών εκμισθωτών – υπεκμισθωτών, υπό την προϋπόθεση ότι τα αναφερόμενα στα προσκομισθέντα δικαιολογητικά στοιχεία του μισθίου, του μηνιαίου μισθώματος και του μισθωτή οφειλέτη (του κληρονόμου ή του εγγυητή), ταυτίζονται με τα αντίστοιχα στοιχεία που προκύπτουν από τα φορολογικά έντυπα (Ε1, Ε2) ή από τη Δήλωση Πληροφοριακών Στοιχείων Μίσθωσης Ακίνητης Περιουσίας ή από το συμφωνητικό μίσθωσης.
- Σε περίπτωση υποβολής δήλωσης αναβολής φορολόγησης ανείσπρακτων μισθωμάτων χωρίς να συνυποβληθούν όλα τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, η φορολογική διοίκηση θα προχωρεί σε νέες εκκαθαρίσεις, μη λαμβάνοντας υπόψη τα ποσά που έχουν δηλωθεί ως ανείσπρακτα εισοδήματα.