Μετά τον ιδιαίτερα βροχερό και θερμότερο του κανονικού Νοέμβριο, και την κακοκαιρία Byron στις αρχές Δεκεμβρίου η υγρασία εδάφους εμφάνισε άνοδο σε μεγάλο μέρος της χώρας.
Η Μετεωρολογική Υπηρεσία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (meteo), ανέλυσε της συνθήκες ξηρασίας στην Ελλάδα στις 10 Δεκεμβρίου.
Συγκριτικά με τα στοιχεία για τον Οκτώβριο, η εικόνα είναι βελτιωμένη.
Η ανάλυση βασίζεται στην απόκλιση της υγρασίας των στρωμάτων υπεδάφους από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα σε δύο στρώματα:
Το επιφανειακό στρώμα 7-28 εκατοστών, όπου η υγρασία εδάφους διαμορφώνεται κυρίως από τις μετεωρολογικές συνθήκες των τελευταίων εβδομάδων
Το βαθύτερο στρώμα 28-100 εκατοστών, το οποίο έχει μεγαλύτερη αδράνεια στις μεταβολές του καιρού και αντικατοπτρίζει τις συνθήκες των τελευταίων μηνών
Οι επιστήμονες του meteo.gr, αξιοποιώντας τα δεδομένα εδαφικής υγρασίας της υπηρεσίας Copernicus της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπολογίζει τον κανονικοποιημένο δείκτη εδαφικής υγρασίας (SSMI) λαμβάνοντας υπόψη τις τωρινές συνθήκες καθώς και αυτές κατά την περίοδο αναφοράς 1991-2020.
Ανάλογα με την τιμή του δείκτη αυτού κατατάσσει την ξηρασία στα επίπεδα 1 έως 5, τα οποία με τη σειρά υποδηλώνουν ήπια, μέτρια, σημαντική, έντονη και ακραία ξηρασία.
Byron και βροχερός Νοέμβριος
Συνεπώς, χάρη στις καιρικές συνθήκες του Νοεμβρίου (ιδιαίτερα βροχερόςγια το μεγαλύτερο κομμάτι της χώρας και θερμότερο του κανονικού), και την κακοκαιρία Byron στις αρχές Δεκεμβρίου η υγρασία εδάφους εμφάνισε άνοδο σε μεγάλο μέρος της χώρας.
Εκεί που είναι ιδιαίτερα εμφανής η συσσώρευση υγρασίας είναι στο βαθύτερο υπό εξέταση στρώμα υπεδάφους (28-100 εκ.) για το σύνολο σχεδόν της ηπειρωτικής χώρας, όπου πλην της ανατολικής Στερεάς Ελλάδας έχουμε πλέον συνθήκες πλεονάσματος υγρασίας (Εικόνα 1).
Εικόνα 1. Επίπεδα ξηρασίας στην Ελλάδα κατά την 10η Δεκεμβρίου 2025 στα στρώματα υπεδάφους 7-28 εκ. (αριστερά) και 28-100 εκ. (δεξιά). Οι περιοχές που βρίσκονται σε κατάσταση σχετικής ξηρασίας είναι χρωματισμένες σύμφωνα με την 5-βάθμια κλίμακα στο άνω δεξιά άκρο του χάρτη. Περιοχές όπου η εδαφική υγρασία είναι σημαντικά πάνω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα απεικονίζονται με πράσινο, ενώ περιοχές με εδαφική υγρασία κοντά στη μέση τιμή απεικονίζονται με άσπρο.
Επίσης, σε συνθήκες ήπιας έως έντονης ξηρασίας παραμένουν η Κρήτη και πολλά νησιά του Αιγαίου.
Όσον αφορά το πιο επιφανειακό στρώμα (7-28 εκ.), που αποκρίνεται πιο άμεσα στις μετεωρολογικές συνθήκες, έχουμε αύξηση της υγρασίας εδάφους σε Αττική, Εύβοια και Κρήτη, κυρίως λόγω των βροχοπτώσεων στις αρχές Δεκεμβρίου (κακοκαιρία Byron).
Μείωση της υγρασίας σε αυτό το στρώμα είχαμε στην Αχαΐα και τη Δυτική Ελλάδα, όπου πλέον βρίσκεται σε κανονικά για την εποχή επίπεδα.
Υγρασία κρίσιμη για τις καλλιέργειες
Η περιεκτικότητα σε νερό στα στρώματα αυτά του υπεδάφους είναι κρίσιμα για την ανάπτυξη και απόδοση πολλών γεωργικών καλλιεργειών. Επίσης, αντικατοπτρίζει την επίδραση του υετού, της εξατμισοδιαπνοής και της απορροής/διήθησης νερού στο έδαφος σε ένα σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα.
Όταν η εδαφική υγρασία σε αυτά είναι αρκετά κάτω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα μιας συγκεκριμένης περιοχής, αυτό συνεπάγεται συνθήκες (σχετικής) ξηρασίας και άρα παρατεταμένο υδατικό στρες για τις καλλιέργειες.
Ωστόσο, τα επίπεδα ξηρασίας αυτά έχουν σχετική και όχι απόλυτη έννοια. Αντικατοπτρίζουν την κατάσταση του εδάφους σε σχέση με τις μέσες συνθήκες της περιόδου αναφοράς (1991-2020). Για παράδειγμα, αν η εδαφική υγρασία είναι αρκετά χαμηλή για τα δεδομένα μιας περιοχής τη συγκεκριμένη περίοδο του έτους, τότε ενδέχεται να έχουμε έως και επίπεδο 5 ξηρασίας (ακραία ξηρασία) χωρίς να είναι τελείως ξερό το έδαφος. Παρομοίως, αν η εδαφική υγρασία είναι ιδιαίτερα χαμηλή σε απόλυτο βαθμό, αλλά σε κανονικά για την εποχή επίπεδα, τότε έχουμε κανονικές συνθήκες ξηρασίας (ο δείκτης SSMI είναι ελαφρώς αρνητικός ή θετικός).
Στις περιπτώσεις όπου ο δείκτης SSMI είναι σημαντικά θετικός τότε έχουμε σχετικό πλεόνασμα υγρασίας στο έδαφος. Βεβαίως, επισημαίνουν οι επιστήμονες, ελλείψει επιτόπιων παρατηρήσεων οι τιμές εδαφικής υγρασίας αποτελούν εκτίμηση εξειδικευμένου μοντέλου για την επιφάνεια της Γης (ERA5-Land) και κατά τόπους ενδέχεται να υπάρχουν αποκλίσεις από τις πραγματικές συνθήκες.