Η ιστορία της θαυματουργής εικόνας, η παράδοση του Αγίου Όρους και η ιδιαίτερη τιμή που αποδίδουν οι πιστοί στην Παναγία Γοργοεπήκοο.
Την 1η Οκτωβρίου η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη Σύναξη της Υπεραγίας Θεοτόκου της Γοργοεπηκόου, μιας από τις πλέον γνωστές προσωνυμίες της Παναγίας, που συνδέεται με την παράδοση ότι η Θεοτόκος ακούει γρήγορα και με προθυμία τις προσευχές όσων προστρέχουν σε Εκείνη με πίστη.
Η ονομασία «Γοργοεπήκοος» αποδίδεται ως εκείνη που ακούει γρήγορα, δηλαδή η Παναγία που σπεύδει να ακούσει τη δέηση των ανθρώπων και να προσφέρει παρηγοριά και προστασία.
Η θαυματουργή εικόνα στο Άγιο Όρος.
Η πιο γνωστή εικόνα της Παναγίας Γοργοεπηκόου βρίσκεται στην Ιερά Μονή Δοχειαρίου του Αγίου Όρους. Πρόκειται για παλαιά εικόνα της Θεοτόκου, μπροστά από την οποία, σύμφωνα με την αγιορείτικη παράδοση, συνέβη ένα περιστατικό που συνδέθηκε με την καθιέρωση της συγκεκριμένης προσωνυμίας.
Η παράδοση τοποθετεί το γεγονός στο 1646. Ο μοναχός Νείλος, ο οποίος εργαζόταν ως τραπεζάρης στη Μονή Δοχειαρίου, περνούσε συχνά μπροστά από την εικόνα κρατώντας αναμμένα δαδιά. Σύμφωνα με την παράδοση, άκουσε μια φωνή που τον προειδοποιούσε να μην περνά μπροστά από την εικόνα καπνίζοντάς την με τα δαδιά. Ο Νείλος δεν έδωσε σημασία στη φωνή, η οποία σύντομα ξανακούστηκε επιτιμώντας τον μοναχό και αφήνοντας τον τυφλό.
Το περιστατικό, όπως έχει καταγραφεί στην εκκλησιαστική παράδοση, αποτέλεσε την απαρχή της ιδιαίτερης ευλάβειας προς την εικόνα. Η παράδοση αναφέρει επίσης ότι ο μοναχός Νείλος, μετά την περιπέτειά του, προσευχήθηκε με πίστη στην Παναγία και θεραπεύτηκε.
Από τότε, η Παναγία Γοργοεπήκοος συνδέθηκε ακόμη περισσότερο με την άμεση ανταπόκριση στις προσευχές των πιστών.
Η Παναγία Γοργοεπήκοος στη Μάνδρα.
Η ίδρυση της Ιεράς Μονής Γοργοεπηκόου στη Μάνδρα συνδέεται με τέσσερις μοναχές, οι οποίες, σύμφωνα με το ιστορικό της Μονής, αναζητούσαν από τη δεκαετία του 1960 έναν κατάλληλο τόπο για να δημιουργήσουν ένα μοναστήρι-ησυχαστήριο αφιερωμένο στην Παναγία. Ο θεμέλιος λίθος τέθηκε στις 6 Αυγούστου 1971, ενώ τα θυρανοίξια του καθολικού πραγματοποιήθηκαν στις 7 Σεπτεμβρίου 1982.
«Γοργοεπήκοος» μια προσωνυμία γεμάτη ελπίδα
Για τους πιστούς, η Γοργοεπήκοος αποτελεί διαχρονικά μια ιδιαίτερα αγαπητή προσωνυμία της Παναγίας. Η εορτή της 1ης Οκτωβρίου αποτελεί αφορμή για προσευχή και προσκύνημα, με τους πιστούς να επικαλούνται τη Θεοτόκο ζητώντας δύναμη, παρηγοριά και προστασία.
Πέρα από την ιστορία και τις παραδόσεις που συνοδεύουν την εικόνα, η λέξη «Γοργοεπήκοος» έχει ιδιαίτερο συμβολισμό για την Ορθόδοξη παράδοση.
Είναι η εικόνα της Μητέρας που βρίσκεται κοντά στον άνθρωπο στις δύσκολες στιγμές έτοιμη να ακούσει κάθε πρόβλημα και να δώσει γρήγορη λύση σε αυτό. Γι’ αυτό και η επίκληση της Παναγίας Γοργοεπηκόου παραμένει ζωντανή από γενιά σε γενιά, ως έκφραση πίστης, ελπίδας και εμπιστοσύνης στη Θεοτόκο.
Το Απολυτίκιο
Ἦχος α´. Τῆς ἐρήμου πολίτης.
Ὡς θεόβρυτον κρήνην, τῶν ἀῢλων χαρίτων Σου, τὴν θαυματουργόν Σου Εἰκόνα, Θεοτόκε πλουτίσαντες, ἐκ ταύτης τῶν θαυμάτων τὰς ροάς, ἀντλοῦμεν δαψιλῶς ὡς ἐξ Ἐδέμ· σὺ γὰρ Γοργοϋπήκοος βοηθός, πέλεις τῶν ἐκβοώντων Σοι·
Δόξα τοῖς σοῖς χαρίσμασιν Ἁγνή, δόξα τῇ παρθενίᾳ Σου, δόξα τῇ πρὸς ἡμᾶς Σου ἀνεκφράστῳ προνοίᾳ Ἄχραντε.