Την ενίσχυση των ηλεκτρονικών συναλλαγών, για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής κυρίως σε κλάδους επαγγελματιών όπου καταγράφεται υψηλή παραβατικότητα, παρά την πρόοδο που έχει επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια, προτείνει η Τράπεζα της Ελλάδος, στην έκθεση για τη Νομισματική Πολιτική 2025-2026. Η αύξηση των πληρωμών με κάρτες, η επέκταση των POS και η σταδιακή υποχώρηση της χρήσης μετρητών έχουν συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης και στον περιορισμό του κενού ΦΠΑ.
Ωστόσο, η ΤτΕ επισημαίνει ότι οι προσπάθειες πρέπει να συνεχιστούν, κυρίως σε κλάδους όπου η παρουσία ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολουμένων είναι έντονη και οι συναλλαγές εξακολουθούν να πραγματοποιούνται σε μεγάλο βαθμό με μετρητά. Για τον λόγο αυτό, τάσσεται υπέρ των κινήτρων για τους καταναλωτές, θεωρώντας ότι συμβάλλουν στην αποκάλυψη συναλλαγών που διαφορετικά θα παρέμεναν αδήλωτες.
“Παρά τη σημαντική πρόοδο, οι προσπάθειες για τον περαιτέρω περιορισμό του κενού ΦΠΑ καθώς και της διαφοράς μεταξύ πραγματικής κατανάλωσης και δηλούμενων εισοδημάτων πρέπει να συνεχιστούν. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω της ακόμη ευρύτερης προώθησης των ηλεκτρονικών συναλλαγών σε συνδυασμό με την εντατικοποίηση των ελέγχων, ιδίως στις δραστηριότητες με αυξημένη συμμετοχή ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολουμένων, όπου οι συναλλαγές γίνονται σε μεγάλο βαθμό με μετρητά”, αναφέρεται χαρακτηριστικά στην έκθεση της ΤτΕ.
Με δεδομένο ότι οι πληρωμές μέσω τραπεζικού συστήματος είναι ανιχνεύσιμες περιορίζοντας τα περιθώρια απόκρυψης εισοδημάτων και μη έκδοσης αποδείξεων η Τράπεζα της Ελλάδος τίθεται υπέρ της διεύρυνσης φορολογικών κινήτρων προς τους καταναλωτές, ώστε να συνεχίσουν να ζητούν και να πραγματοποιούν πληρωμές με ηλεκτρονικά μέσα. Η κεντρική τράπεζα έχει επισημάνει ότι η περαιτέρω διεύρυνση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και των POS μπορεί να βελτιώσει την απόδοση των εσόδων ΦΠΑ, ακριβώς επειδή περιορίζει τη δυνατότητα αδήλωτων συναλλαγών.
Εντυπωσιακή η αύξηση των e-συναλλαγών
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η αλλαγή στις καθημερινές συναλλαγές των πολιτών είναι εντυπωσιακή. Στα τέλη Μαρτίου οι ενεργές κάρτες πληρωμών στην Ελλάδα ανέρχονταν σε σχεδόν 23,6 εκατομμύρια, αυξημένες κατά 6% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Η πλειονότητα, περίπου το 85%, αφορά χρεωστικές κάρτες, ενώ σημαντική αύξηση εμφανίζουν και οι προπληρωμένες. Παράλληλα, το πρώτο τρίμηνο του 2026 πραγματοποιήθηκαν σχεδόν 658,3 εκατομμύρια συναλλαγές με κάρτα, αυξημένες κατά 11,7% σε ετήσια βάση, ενώ η αξία τους ανήλθε σε 18,45 δισ. ευρώ, από 16,7 δισ. ευρώ το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει τη σταθερή μετατόπιση της οικονομίας προς τις ψηφιακές πληρωμές. Με βάση τα τελευταία στοιχεία της ΕΚΤ για το πρώτο εξάμηνο του 2025, το 73% των ηλεκτρονικών συναλλαγών στην Ελλάδα πραγματοποιείται με κάρτες, ποσοστό που τοποθετεί τη χώρα στις πρώτες θέσεις της Ευρώπης, πίσω μόνο από την Πορτογαλία και την Κύπρο. Παράλληλα όμως, το μερίδιο των καρτών στο σύνολο των ηλεκτρονικών συναλλαγών υποχωρεί ελαφρώς, καθώς αυξάνεται η χρήση ηλεκτρονικού χρήματος, κυρίως μέσω προπληρωμένων καρτών, αλλά και οι μεταφορές πιστώσεων.
Μειώνεται το κενό ΦΠΑ
Πρόοδος αποτυπώνεται και στο κενό ΦΠΑ. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το 2023 το κενό ΦΠΑ στην Ελλάδα μειώθηκε στο 11,4% της θεωρητικής φορολογικής υποχρέωσης, από 24% το 2019, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος διαμορφώθηκε περίπου στο 9,5%. Η απόσταση λοιπόν έχει περιοριστεί σημαντικά, αλλά δεν έχει μηδενιστεί. Γι’ αυτό και η ΤτΕ συνδέει την περαιτέρω αύξηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών με πιο στοχευμένους ελέγχους σε επαγγέλματα και δραστηριότητες όπου η απόκρυψη εισοδήματος παραμένει ευκολότερη.
Φιλικό φορολογικό περιβάλλον
Πέραν της διεύρυνσης των ηλεκτρονικών συναλλαγών για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, η Τράπεζα της Ελλάδος ανοίγει και το ευρύτερο κεφάλαιο της φορολογικής πολιτικής. Παράλληλα με τα μέτρα στήριξης, ζητεί ένα σταθερό και φιλικό προς τις επενδύσεις φορολογικό πλαίσιο. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται οι εκπτώσεις φόρου για δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης, αλλά και η καθιέρωση επιταχυνόμενων αποσβέσεων για επενδύσεις πάγιου κεφαλαίου στη βιομηχανία. Στόχος είναι να ενισχυθεί η παραγωγική βάση της οικονομίας μέσω κινήτρων για επενδύσεις, καινοτομία και ανάπτυξη.