Η 28η Οκτωβρίου είναι κάτι πολύ περισσότερο απο μια αργία στο ημερολόγιο και μια ανάπαυλα από την καθημερινότητα, είναι η επέτειος του “OXI”, της μέρας που η Ελλάδα ύψωσε το ανάστημά της απέναντι στον εισβολέα, γράφοντας το έπος της Πίνδου και της Αλβανίας. Ωστόσο, κατά διαστήματα ανοίγει ένας έντονος διάλογος γύρω από το αν έχουν θέση οι μαθητικές και στρατιωτικές παρελάσεις στο σήμερα, καθώς πολλοί είναι αυτοί που εκφράζουν αντιρρήσεις για τον χαρακτήρα τους. Ας δούμε τον λόγο για τον οποίο γίνονται οι παρελάσεις, ποιος είναι ο βαθύτερος συμβολισμός τους και ποιες είναι οι κυριότερες ενστάσεις που διατυπώνονται.
Η καθιέρωση των παρελάσεων συνδέθηκε ιστορικά με την ανάγκη της συλλογικής μνήμης και της απόδοσης τιμής σε εκείνους που θυσιάστηκαν για την ελευθερία, αποτελώντας και διαχρονική υπενθύμιση της ιστορικής συνέχειας σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία. Πέρα από αυτό, στο κομμάτι των στρατιωτικών παρελάσεων, η παρουσία των ενόπλων δυνάμεων λειτουργεί παραδοσιακά ως μήνυμα ετοιμότητας και αποτροπής εξωτερικών κινδύνων, υπογραμμίζοντας την αμυντική ικανότητα και την Εθνική ασφάλεια της χώρας μας. Επισης, φέρει πολλαπλούς συμβολισμούς, όπως την ενότητα όλων μας απέναντι στις κρίσεις και τη δυναμική παρουσία της νεολαίας που συμμετέχει ενεργά σε ένα δημόσιο δρώμενο, παραλαμβάνοντας τη σκυτάλη των αξιών και μαθαίνοντας ότι τα αγαθά της Ελευθερίας, της Δημοκρατίας και της Εθνικής αξιοπρέπειας δεν είναι ποτέ δεδομένα, αλλά απαιτούν διαρκή αγώνα και επαγρύπνηση. Παράλληλα, λειτουργεί ως μια γέφυρα που ενώνει την κοινωνία, δίνοντας την ευκαιρία στον λαό να μοιραστεί κοινά συναισθήματα υπερηφάνειας και να τιμήσει συλλογικά την ιστορική του ταυτότητα.
Παρά τη μεγάλη συμμετοχή του κόσμου ομως, τις τελευταίες δεκαετίες οι παρελάσεις συγκεντρώνουν και έντονη κριτική. Βασικό επιχείρημα όσων διαφωνούν είναι ότι ο βηματισμός σε αυστηρούς σχηματισμούς, η στοίχιση και τα στρατιωτικά παραγγέλματα δεν συνάδουν με τον παιδαγωγικό χαρακτήρα του σύγχρονου σχολείου, το οποίο οφείλει πρωτίστως να προάγει την κριτική σκέψη, τον ελεύθερο διάλογο, τη συνεργασία και την κουλτούρα της ειρήνης. Αρκετοί κριτικοί επισημαίνουν επίσης, ότι οι εκδηλώσεις αυτές συχνά κινδυνεύουν να μετατραπούν σε τυπικές φιέστες αυτοπροβολής της εκάστοτε εξουσίας, απομακρυνόμενες από το ουσιαστικό νόημα τους και σπαταλώντας απλώς δημόσιο χρήμα. Παράλληλα, δεν είναι λίγοι εκείνοι που θεωρούν τον θεσμό αναχρονιστικό για την εποχή μας και αντιτίθενται με την έστω και έμμεση υποχρεωτικότητα που συχνά επιβάλλεται, προτείνοντας εναλλακτικούς τρόπους απόδοσης τιμής, όπως θεατρικές παραστάσεις, προβολές ιστορικών ντοκιμαντέρ, ανοιχτές συζητήσεις με ειδικούς και εθελοντικές δράσεις.
Η 28η Οκτωβρίου αποτελεί μια από τις φωτεινότερες και πιο κομβικές σελίδες της νεότερης Ελληνικής ιστορίας, και η παρέλαση εξακολουθεί να διατηρεί έναν αναντικατάστατο, βαθύτατα συμβολικό ρόλο. Σε μια σύγχρονη εποχή που συχνά σημαδεύεται από την απομόνωση, την ψηφιακή αποξένωση και τον ατομικισμό, η δημόσια αυτή εκδήλωση προσφέρει κάτι ανεκτίμητο, μια ζωντανή στιγμή συλλογικής συνάντησης, κοινωνικής συνοχής και κοινής μνήμης. Όταν τα παιδιά μας παρελαύνουν στους δρόμους, δεν εκτελούν μια τυπική διαδικασία ή μια άνευ ουσίας υποχρέωση, αλλά γίνονται οι φωνές που ενώνουν το χθες με το σήμερα, θυμίζοντάς μας ότι η Ελευθερία και η Δημοκρατία δεν είναι κτήματα δεδομένα, αλλά διαρκείς κατακτήσεις. Η παρέλαση, παρά τις όποιες ατέλειες, παραμένει ο ζωντανός κρίκος της ιστορίας μας και μια μοναδική ευκαιρία να σταθούμε όλοι μαζί ως κοινωνία, να κοιτάξουμε μπροστά με αισιοδοξία και να τιμήσουμε με σεβασμό και υπερηφάνεια εκείνους που μας χάρισαν το δικαίωμα να ζούμε και να ονειρευόμαστε ελεύθεροι.
Χρονια πολλά σε όλες και όλους.