Με το βλέμμα στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τις αγορές, στην κυβέρνηση κάνουν τους υπολογισμούς και τους σχεδιασμούς τους για το νέο τοπίο που διαγράφεται στην παγκόσμια και στην ελληνική οικονομία. Με την εμπειρία και την τεχνογνωσία από τις απανωτές διεθνείς οικονομικές κρίσεις τις οποίες βίωσε η χώρα την περασμένη πενταετία, αλλά με τον Έλληνα υπουργό Εθνικής Οικονομίας στο «τιμόνι» του Eurogroup πλέον, στο οικονομικό επιτελείο κάνουν ήδη «ασκήσεις επί χάρτου» για τις επιπτώσεις και τα μέτρα στήριξης της ελληνικής οικονομίας που -τυχόν- θα απαιτηθούν.
Από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών διαμηνύουν ότι παρακολουθούν με ψυχραιμία και αυξημένη προσοχή τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. «Οι όποιες επιπτώσεις στην οικονομία θα εξαρτηθούν πρωτίστως από τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης, όπως αναφέρουν συνεργάτες του Κυριάκου Πιερρακάκη. Και τονίζουν ότι «το υπουργείο διαθέτει τα απαραίτητα δημοσιονομικά και θεσμικά εργαλεία και, εφόσον απαιτηθεί, θα προστατεύσει την πραγματική οικονομία με υπεύθυνες παρεμβάσεις».
Τα… pass δεν είπαν την τελευταία τους λέξη
«Στο τραπέζι» μπαίνουν έτσι, μοιραία, ακόμα και δοκιμασμένες «συνταγές» όπως παροχές fuel pass και στοχευμένα μέτρα στήριξης πολιτών και επιχειρήσεων. Ωστόσο «βρισκόμαστε ακόμη σε σημαντική απόσταση από ένα τέτοιο ενδεχόμενο», όπως τονίζουν αρμόδιες πηγές. Oι οποίες υπενθυμίζουν, πάντως, ότι την τελευταία φορά που μπήκαν στη ζωή μας τέτοιες παροχές:
1ον) οι διεθνείς τιμές πετρελαίου είχαν παραμείνει ήδη για ένα μήνα το όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι και οι τιμές στην αντλία είχαν «πετάξει» στα 2 ευρώ το λίτρο
2ον) τα μέτρα στήριξης (τύπου fuel pass κλπ) είχαν κοστίσει πάνω από 200 εκατ. ευρώ -και σε διεθνές περιβάλλον που την εποχή εκείνη επέτρεπε «χαλάρωση» των δημιοσονομικών κανόνων για πλεόνασματα διεθνώς.
Αντιθέτως, όμως, εχθές οι τιμές πετρελαίου brent έκλεισαν κάτω από τα 80 δολάρια το βαρέλι, παρότι ενδοσυνεδριακά είχαν αγγίξει και τα 84 δολάρια.
Από την άλλη, τα δημοσιονομικά περιθώρια της χώρας για παρεμβάσεις στηρίζονται σε δύο πυλώνες:
– σε εθνικό επίπεδο, οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες έχουν αλλάξει: ενώ σε περιόδους ομαλότητος δεν επιτρέπουν υπερβάσεις πέραν από το όριο ετήσιο αύξησης κρατικών δαπανών, σε περιπτώσεις οικονομικής κρίσης δεν είναι πλέον «στενός κορσές» όπως τους είχε βιώσει στο κοντινό παρελθόν η Ελλάδα. Αυτό σημαίνει ότι, χάρη στη δημοσιονομική ισορροπία που έχει επιτευχθεί στη χώρα, η κυβέρνηση διαθέτει -περιορισμένα αλλά υπαρκτά- περιθώρια παρεμβάσεων, τις οποίες ήδη αρχίζει να σχεδιάζει.
– σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αν και εφόσον κριθεί αναγκαίο και συμφωνηθεί με την Κομισιόν και σε επίπεδο Συμβουλίου Κορυφής της ΕΕ, θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί εκ νέου «ρήτρα διαφυγής». Ωστόσο, αν και η μεγαλύτερη πίεση και ζήτηση για «χαλάρωση» θα μπορούσε να προέλθει κυρίως από τις ισχυρές βιομηχανικά ενεργοβόρες οικονομίες, το τεράστιο «καπέλο χρέους» που έχουν φορέσει οι μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες (Γαλλία, Ιταλία αλλά και η Γερμανία ακόμα) δεν επιτρέπει «ανοίγματα» αντίστοιχα με της περασμένης πενταετίας. Αλλά και σε αυτό το θέμα, η ένταση και η έκβαση των πολεμικών επιχειρήσεων στο «σταυροδρόμι» των ενεργειακών και εμπορικών δρόμων του πλανήτη, θα καθορίσει τις ανάγκες και τις αποφάσεις, στο επόμενο διάστημα.
Τι θα σημάνει άνοδος πετρελαίου στα 100 δολάρια
«Η ελληνική οικονομία έχει αποδείξει την ανθεκτικότητά της απέναντι σε εξωγενείς κρίσεις, οι οποίες άλλωστε έχουν προβλεφθεί ως σενάρια ευαισθησίας και στον Προϋπολογισμό του 2026, καταδεικνύοντας ότι η ενδεχόμενη αρνητική επίδραση εκτιμάται ως διαχειρίσιμη» τονίζουν στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας.
Πράγματι, αν και ο προϋπολογισμός του 2026 έχει συνταχθεί με την παραδοχή πως η διεθνής τιμή του πετρελαίου θα διαμορφωνόταν σε μέσα επίπεδα στα 62,4 δολάρια το βαρέλι, η κυβέρνηση έχει ενσωματώσει στην Εισηγητική Έκθεση και το δυσμενές σενάριο το οποίο προβλέπει κλείσιμο των στενών του Ορμούζ και εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου στα 100 δολάρια το βαρέλι.
Το αρνητικό αυτό σενάριο στηρίζεται στο Oxford Economic Model και υπολογίζει τί θα συμβεί εάν υπάρξει αύξηση της διεθνούς τιμής πετρελαίου στα 100 δολάρια το βαρέλι -ως μέση ετήσια τιμή και όχι απλώς μια παροδική άνοδο.
Σύμφωνα με την ανάλυση ευαισθησίας, το πραγματικό ΑΕΠ θα υποχωρούσε κατά 0,45% σε σχέση με το βασικό σενάριο, με τον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης να περιορίζεται στο 1,9%. Παράλληλα, προβλέπει έντονη άνοδο του πληθωρισμού (έως 4,7% αντί 2,2% που προβλέπει το βασικό σενάριο) και πτώση της ιδιωτικής κατανάλωσης κατά 0,7%.
Ωστόσο, λόγω του υψηλότερου πληθωρισμού, το ονομαστικό ΑΕΠ αναμένεται να καταγράψει αύξηση 5,5%, δηλαδή 0,9% υψηλότερη σε σχέση με το βασικό σενάριο, οδηγώντας σε μείωση του χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες.
Σε πραγματικούς όρους οι εισαγωγές θα υποχωρήσουν, καθ’ όσον η αρνητική επίδραση της αύξησης της τιμής του πετρελαίου στην εγχώρια ζήτηση υπερισχύει της επίδρασης στην αξία των εισαγωγών. Ωστόσο, λόγω διεθνούς πληθωρισμού, σε ονομαστικούς όρους οι εισαγωγές θα αυξάνονταν κατά 7,4% σε σχέση με το βασικό σενάριο και, συνολικά, το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών θα επιδεινωθεί κατά μόλις 0,2 ποσοστιαίες μονάδες.
Οι συνθήκες αυτές, από την άλλη, υπογραμμίζουν και τα όρια άσκησης της οικονομικής πολιτικής, η οποία πρέπει να μπορεί να αντιμετωπίσει ακόμα και πιο ακραία πιθανώς σενάρια, αν η κλιμάκωση του πολέμου στο Ιράν οδηγήσει σε άνευ προηγουμένου περιφερειακή σύρραξη. Ενώ, σε κάθε περίπτωση και ενδεχόμενο, «βαρόμετρο» για την ελληνική οικονομία θα αποτελεί ο Τουρισμός, που παραμένει ιδιαίτερα ευπαθείς σε καταστάσεις γενικευμένης διεθνούς κρίσεως, όπως αυτές που κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει ότι ίσως υπάρξουν για την Ευρώπη και τον κόσμο στο μέλλον.