Χρειαζόμαστε αποτελεσματικότερο σύστημα επιστροφών, υπογράμμισε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Μάκης Βορίδης, ο οποίος ενημέρωσε τα μέλη των αρμόδιων κοινοβουλευτικών επιτροπών επί της Πρότασης Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, σχετικά με τη θέσπιση κοινού συστήματος για την επιστροφή των υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν παράνομα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο Μάκης Βορίδης ανέφερε ότι εντός του Μαΐου παρουσιάζει στο υπουργικό συμβούλιο το σχέδιο νόμου που στόχο θέτει να γίνει περισσότερο αποτελεσματικό όλο το νομικό πλαίσιο για τις επιστροφές. Η παρέμβαση, όπως εξήγησε, θα είναι στην Οδηγία του 2008, για τις επιστροφές των παρανόμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών, θα συνιστά επικαιροποίηση. Ταυτοχρόνως όμως, θα ενσωματώνει «εμπροσθοβαρώς» αρκετές από τις προβλέψεις και τις προτάσεις που κάνει η ΕΕ για την τροποποίηση του υφιστάμενου πλαισίου.
«Χρειαζόμαστε ένα αποτελεσματικότερο και λειτουργικότερο πλαίσιο επιστροφών. Χωρίς επιστροφές, οποιαδήποτε μεταναστευτική πολιτική, στην πραγματικότητα, ακυρώνεται και δεν έχει νόημα. Αν δεν έχεις αποτελεσματικό πλαίσιο επιστροφών, για τους παρανόμως ευρισκομένους στα όρια της ΕΕ, οποιαδήποτε μεταναστευτική πολιτική θέλεις να υλοποιήσεις είναι άνευ αντικειμένου, είπε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου. Για να γίνει κατανοητή η ανάγκη τροποποιήσεων, ο Μάκης Βορίδης έσπευσε να επισημάνει ότι ποσοστό 97% των εισερχομένων στη χώρα, δηλώνει ότι επιθυμεί να καταθέσει αίτημα ασύλου και τότε ο εισαγγελέας απόσχει της ποινικής διώξεως μέχρι να κριθεί το ζήτημα του ασύλου. Ο Κανονισμός επιδιώκει να φτιάξει ενιαίο ευρωπαϊκό σύστημα επιστροφών, την ευρωπαϊκή εντολή επιστροφής, δηλαδή μια απόφαση απομακρύνσεως ενός πολίτη τρίτης χώρας, η οποία θα λαμβάνεται σε ένα κράτος, θα αναγνωρίζεται η ισχύς της σε όλα τα κράτη μέλη, είπε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου.
Ο κ. Βορίδης ανέφερε ότι θα υπάρξουν αυστηρότεροι κανόνες για τον περιορισμό των περιπτώσεων κατάχρησης και την αντιμετώπιση της διαφυγής. «Τι σημαίνει αυτό; Ενισχύονται περισσότερο τα λεγόμενα περιοριστικά μέτρα. Αυτό συνδέεται με τη διοικητική κράτηση. Η διοικητική κράτηση δεν είναι ποινή, η διοικητική κράτηση είναι μέσο εκτελέσεως της αποφάσεως απομακρύνσεως. Επομένως η διοικητική κράτηση πρέπει να εφαρμόζεται αναλογικά και πάντως σε σχέση με τον επιδιωκόμενο σκοπό που είναι η απομάκρυνση», είπε ο υπουργός και προσέθεσε: «Εδώ μπορεί κανείς να υιοθετήσει και εναλλακτικά μέτρα. Εναλλακτικά μέτρα που θα οδηγήσουν στην απομάκρυνση. Θα μπορούσε να είναι οι αντίστοιχες προβλέψεις με αυτές που βάζουμε στους περιοριστικούς όρους, εμφάνισης στο αστυνομικό τμήμα, το ηλεκτρονικό βραχιολάκι, η καταβολή χρηματικής εγγύησης ή η δήλωση της κατοικίας. Επομένως είναι μια σειρά από μέτρα, τα οποία δίνουν τη δυνατότητα στις αρχές, όταν είναι έτοιμες, να μπορούν να βρουν τον προς απομάκρυνση πολίτη τρίτης χώρας και να μπορέσουν να εκτελέσουν την απομάκρυνση. Αυτά τα μέτρα, λοιπόν, εδώ διευρύνονται με την πρόταση του Kανονισμού, προκειμένου να καταστήσουν αποτελεσματικότερη τη διαδικασία της επιστροφής και για τον ίδιο λόγο αυξάνεται ο χρόνος της διοικητικής κράτησης. Ο χρόνος διοικητικής κράτησης μέχρι τούδε ήταν μέχρι 18 μήνες. Τώρα επεκτείνεται και πηγαίνει μέχρι τους 24 μήνες, προκειμένου να μπορεί να εκτελεσθεί η απόφαση αυτή. Επίσης, υπάρχει η δυνατότητα αποτρεπτικών μέτρων, που προβλέπεται μέσα στην πρόταση του Κανονισμού, για παράδειγμα η άρνηση ή η μείωση ορισμένων παροχών και επιδομάτων που χορηγούνται από την εθνική νομοθεσία. Θα μπορούσε να είναι ένα τέτοιο περιοριστικό μέτρο. Η άρνηση μείωσης των κινήτρων που χορηγούνται για την προώθηση της εθελοντικής επιστροφής ή μείωση της βοήθειας στα προγράμματα επιστροφής και επανένταξης, αν δεν είναι συνεργάσιμος o προς επιστροφή αλλοδαπός, σε ορισμένες περιπτώσεις, εφόσον αρνείται την κατάσχεση ταξιδιωτικών εγγράφων ή άλλων, τα οποία ουσιαστικά του διευκολύνουν την κίνηση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η άρνηση ανάκλησης άδειας εργασίας, η παράταση διαρκείας απαγόρευσης εισόδου».
Επομένως, είπε ο κ. Βορίδης, στην πραγματικότητα διαμορφώνεται ένα πιο αυστηρό πλαίσιο και αυτό περιλαμβάνει και διοικητικο-δικονομικές διατάξεις, οι οποίες έχουν να κάνουν με την ανασταλτική ισχύ των ένδικων μέσων. «Επίσης, προβλέπει ακόμη ο Κανονισμός και κάτι για το οποίο έχει γίνει αρκετά μεγάλη συζήτηση. Τους κόμβους επιστροφής, τα λεγόμενα return hubs, όπου εκεί θεσπίζεται η νομική δυνατότητα για επιστροφή ατόμων που διαμένουν παράνομα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έχουν λάβει τελεσίδικη απόφαση επιστροφής σε τρίτη χώρα, βάσει συμφωνίας ή ρύθμισης και αυτή η συμφωνία ή ρύθμιση μπορεί να συναφθεί με τρίτη χώρα που όμως σέβεται τα διεθνή πρότυπα και αρχές για τα ανθρώπινα δικαιώματα σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο».
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Γιάννης Πλακιωτάκης υπογράμμισε ότι στα θέματα των επιστροφών η πολιτική της ΕΕ έχει αποτύχει. «Το ποσοστό επιστροφών παραμένει πολύ χαμηλό, περίπου 20%, και μόνο ένας στους πέντε, στους οποίους ζητείται να εγκαταλείψουν την ΕΕ, τελικά την εγκαταλείπει και την ίδια ώρα οι κοινωνίες δεν μπορούν να δεχθούν αυτή τη κατάσταση», είπε ο κ. Πλακιωτάκης και υπογράμμισε: «Κάτι πρέπει να γίνει για να διασφαλιστεί η ικανότητά μας να χορηγούμε άσυλο σε όσους πραγματικά το έχουν ανάγκη. Περισσότερο από αυτό δε, για να διαφυλαχθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών στις ανοιχτές και ανεκτικές κοινωνίες. Το τρέχον σύστημα υπονομεύει την αποτελεσματικότητα των επιστροφών σε επίπεδο ένωσης», είπε ο κ. Πλακιωτάκης.
Ο βουλευτής της ΝΔ και πρώην υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Δημήτρης Καιρίδης, υπογράμμισε την ανάγκη διαχωρισμού εκείνων που δικαιούνται άσυλο, των προσφύγων δηλαδή, από εκείνους που καταχρώνται το σύστημα διεθνούς προστασίας και επιχειρούν να μείνουν, δια του ασύλου και των απανωτών αιτήσεων ασύλου, εντός της ΕΕ, ως οικονομικοί μετανάστες.
«Ασφαλώς και συμφωνούμε ότι πρέπει να γίνονται επιστροφές όσων παρανόμως εισέρχονται στη χώρα και παρανόμως παραμένουν, με βάση πάντα την εφαρμογή του ευρωπαϊκού και διεθνούς δικαίου. Το μεγάλο θέμα για εμάς όμως είναι το πώς θα έχουμε μια μεταναστευτική πολιτική ουσιαστική και αποτελεσματική», είπε η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Νάντια Γιαννακοπούλου και παρατήρησε ότι οι αριθμοί για τις επιστροφές, «δείχνουν αποτυχία», σε σχέση με τις εξαγγελίες που είχε κάνει η Νέα Δημοκρατία, προτού αναλάβει τη διακυβέρνηση χώρας.
O βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Κωνσταντίνος Μπάρκας είπε ότι ο ευρωπαϊκός Κανονισμός για το κοινό σύστημα επιστροφών δεν είναι ένα ουδέτερο κείμενο, αλλά είναι μια άποψη που συνοψίζει τη μετάβαση της ΕΕ, από την υπεράσπιση των δικαιωμάτων και των λαών, στην ποινικοποίηση της ανάγκης ανθρώπων για προστασία. Ο Κανονισμός μετατρέπει την επιστροφή σε εξοντωτικό δικονομικό ποινικό σύστημα που περιορίζει και καταργεί την εθελούσια αποχώρηση, επιτρέπει την απέλαση, χωρίς εγγυήσεις, ακόμα και προτού κριθεί μια προσφυγή, είπε ο βουλευτής.
«Βγάζετε φιλιππικούς για την παράνομη μετανάστευση, την ίδια ώρα που ο πρωθυπουργός της κυβέρνησής μας, σφίγγει το χέρι του εγκληματία Νετανάχιου ο οποίος δηλώνει ότι πάνω από δύο εκατομμύρια άνθρωποι θα μετακινηθούν», σχολίασε η βουλευτής του ΚΚΕ Μαρία Κομνηνάκα και επισήμανε ότι οι πρόσφυγες έρχονται από πολέμους και ότι το 2024 καταγράφηκε ρεκόρ 83,4 εκατομμυρίων εσωτερικά εκτοπισμένων ανθρώπων, ενώ ο συνολικός αριθμός των αναγκαστικά εκτοπισμένων έχει ξεπεράσει τα 120 εκατομμύρια.
«Θέλουμε ένα σαφές και ενιαίο πλαίσιο», είπε ο βουλευτής της Ελληνικής Λύσης Βασίλης Βιλιάρδος, ο οποίος υπογράμμισε ότι η παρούσα ρύθμιση βρίθει γραφειοκρατίας, κατά τα γνωστά της ΕΕ, οπότε θα αποδειχθεί και αναποτελεσματική. Εμείς, αντίθετα, θέλουμε ξεκάθαρες, γρήγορες και ενιαίες διαδικασίες, είπε ο κ. Βιλιάρδος και εκτίμησε ότι η τακτική αυτή της ΕΕ «ενδεχομένως να είναι και σκόπιμη», με στόχο να ελαχιστοποιήσει τις επιστροφές, όπως προκύπτει από τον χαμηλό αριθμό απελάσεων και τα μικρά κονδύλια που διατίθενται.
«Το πλαίσιο αυτό θα καταρρεύσει όπως έχουν καταρρεύσει και όλα τα υπόλοιπα πλαίσια και ευτυχώς θα καταρρεύσει. Το πρόβλημα είναι ότι μέχρι να καταρρεύσει θα έχουν ταλαιπωρηθεί εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι, σε άθλιες συνθήκες διαβίωσης», είπε ο βουλευτής της Νέας Αριστεράς Δημήτρης Τζανακόπουλος και εξέφρασε την ελπίδα να καταρρεύσει και η υπουργική απόφαση Βορίδη και Γεραπετρίτη, για τον χαρακτηρισμό της Τουρκίας ως ασφαλούς τρίτης χώρας, μετά την απόφαση του ΣτΕ. Ο κ. Τζανακόπουλος κατήγγειλε διαρκή μετατόπιση προς την ατζέντα της άκρας δεξιάς.
Ο βουλευτής της «Νίκης» Σπύρος Τσιρώνης, είπε ότι «δεν υπάρχει θέληση να παρθούν αυστηρά μέτρα φύλαξης των συνόρων και αντί για αποτροπή, πέρασε η χώρα στη διαχείριση των παράνομων μεταναστών». Υπογράμμισε επίσης ότι πρέπει να σταματήσουν τα ευεργετήματα, τα κίνητρα και τα χρήματα μέσω επιδομάτων και στέγασης, γιατί είναι πολιτική που ισοδυναμεί με το «ανοίξαμε και σας περιμένουμε».
«Έχουμε ένα χρονικό προαναγγελθείσας ταλαιπωρίας και αβεβαιότητας μεταναστών που ζουν και εργάζονται στη χώρα μας. Βλέπουμε ουσιαστικά να προαναγγέλλετε καψόνια σε βάρος τους, για να δοθεί το μήνυμα στους ακροδεξιούς ψηφοφόρους, την επιστροφή των οποίων επιζητά η κυβέρνηση», είπε η βουλευτής της Πλεύσης Ελευθερίας Ελένη Καραγεωργοπούλου.
«Καλοδεχούμενοι οι ερχόμενοι από πόλεμο, οι οποίοι έρχονται γιατί βομβαρδίζονται. Δεν μπορεί όμως να γίνει αποδεκτό να έρχονται ανεξέλεγκτα από ακραίες ισλαμικές χώρες, άνθρωποι με άγνωστη ταυτότητα, με 20 ονόματα, με 20 διαφορετικές ηλικίες», είπε ο βουλευτής των «Σπαρτιατών» Ιωάννης Κόντης και παρατήρησε πως όσοι είναι τόσο φιλάνθρωποι, μπορούν να υιοθετήσουν κάποια από τα παιδιά που σήμερα βρίσκονται στους δρόμους και υποφέρουν.
Ο βουλευτής της ΝΔ Χαράλαμπος Αθανασίου, σε παρέμβασή του, επισήμανε πως μετά τη θέσπιση του Κανονισμού, η Ελλάδα δεν θα μπορεί να θεσπίσει μέτρα και να κάνει τίποτα περισσότερο από όσα εκείνος θα προβλέπει. Ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Θεόφιλος Ξανθόπουλος υπογράμμισε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί και δεν πρέπει να αυτοσχεδιάζει διότι υπάρχει διεθνές πλαίσιο -η Συνθήκη της Γενεύης, το δίκαιο της μετανάστευσης, οι διακρατικές συμφωνίες- και με το οποίο συμβαδίζει και προχωρά. Ο βουλευτής της ΝΔ και πρώην υπουργός Νότης Μηταράκης υπογράμμισε ότι η Ελλάδα εφαρμόζει μια αυστηρή αλλά δίκαιη μεταναστευτική πολιτική και ότι χρειάζεται συνολική ευρωπαϊκή αντιμετώπιση. Ο βουλευτής της ΝΔ Θανάσης Πλεύρης υπογράμμισε ότι θα πρέπει να υπάρχει ποινική μεταχείριση για όποιον αρνείται να επιστρέψει αν έχει απορριφθεί το αίτημά του για άσυλο, γιατί παρανόμως εισήλθε στη χώρα και συνεπώς πρέπει να πάει φυλακή. «Είναι απλό, κάποιος παραβίασε τον ελληνικό νόμο, δεν δικαιούται άσυλο, έχει ποινική κύρωση. Αυτό είναι αποτρεπτικό σε κάποιον που έρχεται να εκβιάσει την Ελληνική Δημοκρατία, πως ό,τι και να γίνει, αυτός θα μπει μέσα», είπε ο κ. Πλεύρης.
«Η Αριστερά πρέπει να απαντήσει τι θα πρέπει να κάνουμε με τους παράνομους μετανάστες. Επιστρέφονται ή όχι; Σας θέτω επιτακτικά αυτό το ερώτημα, γιατί δεν σας άκουσα καθαρούς. Ακούω ότι πρέπει να αντιμετωπίσουμε τα αίτια της μετανάστευσης. Μάλιστα, να τα αντιμετωπίσουμε. Μέχρι να τα αντιμετωπίσουμε όμως, εάν κάποιος κρίνεται παράνομος, να μας πείτε τι θα γίνεται», ανέφερε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Μάκης Βορίδης και επέμεινε ότι η Αριστερά πρέπει να δηλώσει ποιο σύστημα επιστροφών πρέπει να εφαρμοστεί ή να δηλώσει ανοιχτά αν υποστηρίζει πολιτική ανοιχτών συνόρων.
«Η χώρα μας έχει κάθε συμφέρον να υποστηρίξει ένα ενιαίο ευρωπαϊκό σύστημα επιστροφών, διότι μια απόφαση απομάκρυνσης που λαμβάνεται εδώ στην Αθήνα, θα εκτελείται στο Βερολίνο, εάν βρεθεί κάποιος στο Βερολίνο. Εάν δεν έχω αυτό το μηχανισμό, ξέρετε τι γίνεται; Θα επιστρέφει αυτός από το Βερολίνο στη Ελλάδα, για να εφαρμόσει την απόφαση επιστροφής. Εάν υπάρχει ο μηχανισμός αυτός, το Βερολίνο θα εκτελεί την επιστροφή», είπε ο κ. Βορίδης, αναφερόμενος στην «ευρωπαϊκή εντολή επιστροφής».
Το 97% όσων ζητούν άσυλο είναι χωρίς ταξιδιωτικά έγγραφα, επανέλαβε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου και επισήμανε ότι αυτά τα υψηλά ποσοστά δείχνουν μια «στρατηγική κατάχρησης», σημειώνοντας μάλιστα ότι αυτή είναι μια στρατηγική που, στην πραγματικότητα, κινείται κατά εκείνου που πραγματικά δικαιούται ασύλου. «Και όταν έρχομαι να πω ότι θα κλείσω τις δικονομικές τρύπες και τα παράθυρα και θα κάνω αποτελεσματικό τον μηχανισμό των επιστροφών, εσείς μιλάτε για ακροδεξιά πολιτική. Πρέπει όμως να απαντήσετε αν θέλετε αποτελεσματικό μηχανισμό επιστροφών», ανέφερε ο κ. Βορίδης και είπε ότι είναι άλλο η υπεράσπιση των δικαιωμάτων και άλλο ο δικαιωματισμός.
Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου αναφέρθηκε και στις επιστροφές, όπως προχωρούν σήμερα. «Ισχύει ότι έχουμε μείωση του αριθμού των επιστροφών. Εγώ δεν θα κρύψω τα λόγια μου. Από τις 5.500, περίπου, επιστροφές πέρυσι, κάνα- δύο χιλιάδες είναι Γεωργιανοί-Γεωργιανές κυρίως. Είναι κάτι κυρίες οι οποίες χρησιμοποιούν, κυρίως τον μηχανισμό οικειοθελούς επιστροφής, έχουνε παράσχει υπηρεσίες στην Ελλάδα, είναι πια μιας κάποιας ηλικίας και χρησιμοποιούν τον μηχανισμό για να επιστρέψουν. Η δεύτερη εθνικότητα είναι Αλβανοί. Άρα στην πραγματικότητα, οι δύο βασικές εθνικές ομάδες που επιστρέφουν είναι οι Αλβανοί και οι Γεωργιανοί», είπε ο κ. Βορίδης και σημείωσε ότι το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου είναι εκείνο που έχει την ευθύνη να ρυθμίσει το πλαίσιο. Σχολίασε επίσης τις επικρίσεις που διατυπώνουν κόμματα της αντιπολίτευσης για το ναυάγιο της Πύλου. «Δεν σας έχω ακούσει μια φορά να λέτε για τη μάχη που δίνει καθημερινά το Λιμενικό Σώμα. Έχουμε τουλάχιστον μια σύλληψη λαθροδιακινητή ημερησίως. Το 15% του πληθυσμού των φυλακών σήμερα, είναι λαθροδιακινητές. Σε αυτή τη μάχη που δίνει το Λιμενικό κάθε μέρα να φυλάξει αποτελεσματικά τα σύνορα, εσείς θα πάρετε να μεγεθύνετε ένα επιχειρησιακό σφάλμα στο πεδίο, σε συνθήκες πολέμου. Δέχονται πυρά οι άνθρωποι αυτοί. Από όλο αυτό εσείς δεν βλέπετε τίποτα. Εεε όχι! Δεν σας έχω ακούσει να λέτε μισή κουβέντα», είπε ο υπουργός και κάλεσε όλους να αναλογιστούν ότι μιλάμε για «δέκα χιλιάρικα το κεφάλι» έτσι ώστε σε μια βάρκα σαράντα ατόμων, το οικονομικό κίνητρο να είναι 400.000 ευρώ.
«Ούτε το φράχτη θέλατε. Ζητούσατε και διακοπή της χρηματοδότησής του από ευρωπαϊκά χρήματα. Τώρα όλη η Ευρώπη μετακινείται από τις άκριτες πολιτικές ένταξης, στις επιστροφές. Τώρα χρειάζεται να ενισχύσουμε διοικητικά, λειτουργικά, οικονομικά τον μηχανισμό των επιστροφών. Η πολιτική μου θα είναι να φτιάξω πιο λειτουργικό το θεσμικό πλαίσιο. Θα υπάρξει παρέμβαση και για τη νόμιμη μετανάστευση, με πιο λειτουργικό πλαίσιο, αλλά όχι ως…μπουκαπόρτα που μετά θα μπαίνουνε παράνομα, άρα δικλείδες και εγγυήσεις και εκεί που αυτή θα είναι η δεύτερη παρέμβαση. Εν συνεχεία, πρέπει να ενισχύσουμε διοικητικά τους μηχανισμούς και των επιστροφών, για να γίνουν αποτελεσματικότεροι», είπε ο κ. Βορίδης.