Η Μεγάλη Τρίτη είναι μια σημαντική ημέρα στο προσκυνηματικό ημερολόγιο των χριστιανών, που συμβολίζει την αναμονή και την προετοιμασία για την Ανάσταση του Χριστού.
Στον Όρθρο διαβάζεται από το Ευαγγέλιο του Ματθαίου (22, 15- 23, 39) η καταδίκη των Φαρισαίων. Στην Ακολουθία συνεχίζεται η ανάγνωση από το Ευαγγέλιο του Ματθαίου όπου γίνεται λόγος για το Τέλος. Γι’ αυτό μιλούν και οι δύο παραβολές της ημέρας.
Η πρώτη είναι η παραβολή των δέκα παρθένων. Πέντε εξ αυτών ήσαν φρόνιμοι και είχαν πάρει μαζί με τα λυχνάρια τους και αρκετό λάδι, πέντε ήσαν μωραί, τα λυχνάρια τους έσβησαν και δεν έγιναν δεκτές στο γαμήλιο δείπνο. Η άλλη παραβολή είναι των ταλάντων που μας διδάσκει να είμαστε εργατικοί και να καλλιεργούμε και να αυξήσουμε τα πνευματικά μας χαρίσματα.
Η δεύτερη παραβολή που διαβάζεται τη Μεγάλη Τρίτη αναφέρεται στην αποκάλυψη του Χριστού για το Τέλος. Σύμφωνα με αυτήν την παραβολή, ο Υιός του Ανθρώπου θα έρθει στη Γη και θα καθίσει στον θρόνο του δόξας του. Όλοι οι άνθρωποι θα συγκεντρωθούν μπροστά του και θα χωριστούν σε δύο ομάδες: οι δίκαιοι και οι αδικοπραγούντες. Οι δίκαιοι θα μπουν στη ζωή αιώνια, ενώ οι αδικοπραγούντες θα πάνε στην αιώνια κόλαση.
Και οι δύο παραβολές έχουν σαν κεντρικό θέμα την προετοιμασία για το Τέλος και τη σημασία της πρόνοιας και της σοφίας στη ζωή του ανθρώπου. Αυτές οι παραβολές μας υπενθυμίζουν να είμαστε προετοιμασμένοι για την ημέρα που θα συναντήσουμε τον Χριστό, να έχουμε πάντα λάδι στα λυχνάρια μας και να ζούμε με σοφία και δικαιοσύνη, περιμένοντας την επιστροφή του Κυρίου.
Το αποκορύφωμα της Μεγάλης Τρίτης, που ψάλλεται στον Όρθρο της Μεγάλης Τετάρτης το βράδυ, είναι το περίφημο Τροπάριο της Κασσιανής. Πρόκειται για ένα από τα πιο δημοφιλή κομμάτια της βυζαντινής υμνογραφίας, γραμμένο από τη μοναχή Κασσιανή, μια γυναίκα με σπάνια μόρφωση και προσωπικότητα.
Το τροπάριο αναφέρεται στη γυναίκα που «εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα», η οποία αποφασίζει να αλλάξει ζωή και να ζητήσει συγχώρεση από τον Χριστό, αλείφοντας τα πόδια Του με μύρο.
Ψάλλουμε το τροπάριο αυτό σήμερα επειδή η Μεγάλη Τρίτη είναι αφιερωμένη στη μετάνοια. Η ιστορία της αμαρτωλής γυναίκας έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την προδοσία του Ιούδα που ακολουθεί.
Η Αγία Κασσιανή, μέσα από το υπέροχο τροπάριό της, δεν εστιάζει στην ταυτότητα της γυναίκας, αλλά στην ουσία της μετάνοιάς της και στην απεριόριστη αγάπη και συγχώρεση του Θεού.
Aπό τον βυζαντινό χρονογράφο Συμεών Μάγιστρο (990 μ.Χ) μαθαίνουμε ότι η Ευφροσύνη, μητέρα του αυτοκράτορα Θεόφιλου και κόρη του Κωνσταντίνου του ΣΤ’, στην προσπάθειά της να παντρέψει το γιο της, το έτος 830 μ.Χ, διοργάνωσε στην μεγαλόπρεπη αίθουσα Τρικλίνιο των ανακτόρων της Κωνσταντινούπολης, μεγάλη σύναξη από τις πιο όμορφες κοπέλες της Αυτοκρατορίας.
Η προσέλευση υπήρξε μεγάλη από καλλίστας παρθένους. Κι όταν παρατάχθηκαν στη σειρά, καθισμένες πάνω σε πολυτελή ανάκλιντρα, ο αυτοκράτορας Θεόφιλος περιήλθε μπροστά τους να διαλέξει την μέλλουσα σύζυγό του και αυτοκράτειρα, δίνοντας σε όποια διάλεγε ένα χρυσό μήλο.
Η ομορφότερη ήταν η Κασσιανή, που η ομορφιά της θάμπωσε το νεαρό Θεόφιλο και σ’ αυτήν επρόκειτο να δώση το μήλο, σύμβολο της προτίμησής του. Θέλοντας όμως να διαπιστώση αν και η εξυπνάδα της ήταν ανάλογη με την ομορφιά της, της είπε:
Ως άρα δια γυναικός ερρύη τα φαύλα (Από τη γυναίκα ξεκινούν τα κακά πράγματα), υπονοώντας την Εύα.
Η Κασσιανή όμως δεν ξαφνιάστηκε και θέλοντας να δείξη και την εξυπνάδα της απάντησε: Αλλά και δια γυναικός πηγάζει τα κρείττονα (Και από τη γυναίκα πηγάζουν τα καλύτερα, τα ευγενέστερα), υπονοώντας την Παναγία, που έφερε στον κόσμο το μεγαλύτερο αγαθό.
Αυτή όμως η πράγματι έξυπνη απάντηση χαρακτηρίσθηκε από τον Θεόφιλο ότι περιείχε και κάποια προπέτεια και επιπολαιότητα, οπότε έδωσε το μήλο στην επίσης ωραία, αλλά και σεμνή Θεοδώρα.
Η Κασσιανή απογοητεύθηκε από την αποτυχία της και πήρε την απόφαση να αποτραβηχτεί από τον κόσμο και να μονάσει. Έκτισε με δικά της χρήματα ένα μοναστήρι, που πήρε αργότερα το όνομά της, ντύθηκε το μοναχικό σχήμα και αφιερώθηκε στη λατρεία του Χριστού και στην ποίηση, συνδυάζοντας έτσι τη βαθειά ευσέβεια και την κλίση της στα γράμματα.
Λέγεται μάλιστα ότι μετά την αποτυχία της είπε: Επειδή δεν έγινα βασίλισσα του προσκαίρου τούτου κόσμου, θα γίνω υπήκοος της αιωνίας Βασιλείας του Χριστού.