Η επίσημη επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Άγιον Όρος κατά την πρωθυπουργική του θητεία δεν θα μπορούσε να έρθει σε πιο καίρια στιγμή.
Άλλωστε, η παρουσία κάποιου στο «Περιβόλι της Παναγίας» προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία για ενδοσκόπηση και περισυλλογή, την οποία δεν μπορεί να βρει στη βουή της πόλης και εν μέσω υποχρεώσεων.
Για τον κ. Μητσοτάκη η παρουσία του στην Αθωνική Πολιτεία ήταν μια ευκαιρία να σταθμίσει τα δεδομένα της υπόθεσης του ΟΠΕΚΕΠΕ, που άλλαξε το πολιτικό κλίμα και δημιούργησε εκ νέου ένα προβληματικό περιβάλλον για την κυβέρνηση.
Μια πρώτη αξιολόγηση των κυλιόμενων στοιχείων που έλαβε το Μέγαρο Μαξίμου πριν από λίγες μέρες συμπίπτει με την εικόνα που ήρθε στο φως της δημοσιότητας από την έρευνα της Pulse για τον ΣΚΑΪ.
Οι ποσοτικές απώλειες στα ποσοστά της ΝΔ δεν είναι αξιομνημόνευτες, ενώ η συγκυρία δεν συγκρίνεται με την τραγωδία των Τεμπών. Η υπόθεση όμως είναι φθοροποιός – κι αυτό φαίνεται στα ποιοτικά στοιχεία των ερευνών, όπου η κυβέρνηση εμφανίζεται «γρατζουνισμένη».
Βεβαίως, κυβερνητικά στελέχη αντιτείνουν ότι περίπου το 60% των ψηφοφόρων και το 90% των ψηφοφόρων της Ν.Δ. αναγνωρίζει το πρόβλημα ως διακομματικό, κάτι που αυτονόητα συμπεριλαμβάνει και τη Ν.Δ. που είναι εδώ και έξι χρόνια στο τιμόνι του τόπου, όμως από την άλλη η ευθύνη δεν της επιμερίζεται αποκλειστικά.
Τα «όπλα»
Εδώ και αρκετές μέρες το Μέγαρο Μαξίμου είναι σε καθεστώς διαχείρισης κρίσεως.
Ο κ. Μητσοτάκης από το Υπουργικό Συμβούλιο της Δευτέρας έδωσε τον τόνο, ενώ το πρώτο «όπλο» στη φαρέτρα του για την πολιτική διαχείριση της κατάστασης ήταν το να ζητηθούν οι παραιτήσεις του Μάκη Βορίδη και των πρώην υφυπουργών Τάσου Χατζηβασιλείου, Διονύση Σταμενίτη και Χρήστου Μπουκώρου, γεγονός που στέρησε ένα επιχείρημα από την αντιπολίτευση και αποφόρτισε κάπως την κατάσταση.
Πλην, όμως, η κοινωνία φορτίζεται από τους διαλόγους που έρχονται στο φως της δημοσιότητας και αναμφίβολα δεν περιποιούν τιμή ούτε στο πολιτικό σύστημα, ούτε στους κρατικούς λειτουργούς που εμφανίζονται να συζητούν με διεφθαρμένους παραγωγούς ως μέλη συμμορίας.
Υπό αυτή την έννοια, το δεύτερο και βασικό «όπλο» για το κυβερνητικό επιτελείο είναι η ενεργοποίηση του μηχανισμού για τη διεκδίκηση των ποσών που κατεβλήθησαν ως μη όφειλαν σε παραγωγούς ανύπαρκτους ή παραγωγούς που δεν το δικαιούνταν. Ηδη μέσα στην εβδομάδα έγιναν οι πρώτες συσκέψεις μεταξύ στελεχών της Οικονομικής Αστυνομίας και της ΑΑΔΕ, με αμφότερες να είναι σε ανοιχτή γραμμή με το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης.
Ο στόχος είναι τις επόμενες εβδομάδες να έχει διαμορφωθεί ένας μηχανισμός για τον έλεγχο μέσω διασταυρώσεων των επίμαχων ΑΦΜ, ξεκινώντας από τα μεγαλύτερα ποσά και πηγαίνοντας προς τα κάτω. Μάλιστα, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστας Τσιάρας ανέφερε την περασμένη Παρασκευή στη Βουλή ότι μεγάλο μέρος από το πρόστιμο των 415 εκατ. ευρώ που καταλογίστηκε στη χώρα μας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πληρωθεί μέσω των ποσών που θα ανακτηθούν και από την εν γένει αλλαγή μοντέλου διαχείρισης.
Πάντως, στελέχη του οικονομικού επιτελείου, όπως ο αρμόδιος επί του ταμείου Θάνος Πετραλιάς, φαίνονται κάπως πιο… φειδωλά στις προσδοκίες τους ως προς το μέγεθος των ποσών που θα ανακτηθούν. Επίσης, η κυβέρνηση επιμένει σε όλους τους τόνους για την υπαγωγή του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ από τις αρχές του 2026 – μάλιστα αυτή την εβδομάδα θα συζητηθούν στη Βουλή και σχετικές διατάξεις.
Το τρίο σημείο «αντεπίθεσης» της κυβέρνησης, το οποίο έχει σηκώσει ιδιαίτερα ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης που ήταν από τα στελέχη που βγήκαν μπροστά μαζί με τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, ήταν η υπόμνηση των «αποστημάτων» που αυτή η κυβέρνηση έσπασε το προηγούμενο διάστημα, με την παράλληλη δέσμευση ότι και τα κακώς κείμενα του ΟΠΕΚΕΠΕ θα αντιμετωπιστούν. «Το απόστημα “ΟΠΕΚΕΠΕ” και των αγροτικών επιδοτήσεων, απόστημα πολλών ετών, δεν έσπασε και πρέπει να σπάσει.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έσπασε το απόστημα των παράνομων συνταγογραφήσεων, κάποιων τελωνείων που είχαν παράνομες συμπεριφορές, των πολεοδομιών, με μεγάλα κυκλώματα, των φυλακών, όπου μέσα σε κάποιες δρούσαν εγκληματικές οργανώσεις, κάποιων εφοριών που είχαν προβληματική δραστηριότητα, της Δημοτικής Αστυνομίας, των συντάξεων, που δίνονταν σε 2 και 3 χρόνια και τώρα εκδίδονται ότι σε 2 μήνες», αναφέρουν αρμόδιες κυβερνητικές πηγές.
Και προσθέτουν ότι η Ελληνική Δικαιοσύνη ελέγχει ήδη τον ΟΠΕΚΕΠΕ και πριν από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, με αποτέλεσμα αυτή τη στιγμή 5.200 φυσικά πρόσωπα και κάποια νομικά πρόσωπα να είναι ενώπιόν της. Επίσης, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, 2.365 άτομα ελέγχονται μαζικά για παράνομες πληρωμές με ψευδείς ένορκες βεβαιώσεις μετά το 2019.
Το δίλημμα της Προανακριτικής
Βεβαίως, τα πράγματα δεν είναι διόλου ρόδινα για την κυβέρνηση, καθώς η ανοδική πορεία που καταγραφόταν σε όλες τις δημοσκοπήσεις μετά τον Απρίλιο φρέναρε και το Μέγαρο Μαξίμου βρέθηκε εκ νέου να διαχειρίζεται μια δυσάρεστη κατάσταση, αντί για «ευχάριστα νέα» για τους πολίτες που συνδέονται με παροχές για την καθημερινότητα.
Τούτων δοθέντων, το Μέγαρο Μαξίμου εξακολουθεί να έχει δίλημμα ως προς την αντιμετώπιση της δεδομένης πρότασης για σύσταση προανακριτικής επιτροπής που το ΠΑΣΟΚ έχει προαναγγείλει, όπως και το ΚΚΕ. Σήμερα στο κυβερνητικό επιτελείο υπάρχουν δύο γραμμές σκέψης. Η μία δεν αποκλείει καθόλου το σενάριο μιας Προανακριτικής, στη βάση όμως μόνο της δικογραφίας που απέστειλε στη Βουλή η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Η άλλη αναφέρει ότι από τη στιγμή που η κυβέρνηση δεν διαπιστώνει ποινικές ευθύνες για τα πολιτικά πρόσωπα, δεν πρέπει να συναινέσει και στην ποινικοποίηση της πολιτικής ζωής.
Σύμφωνα με πληροφορίες του «ΘΕΜΑτος», ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης δεν αποκλείει το σενάριο μιας Προανακριτικής στις συζητήσεις που κάνει, ενώ και ο υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ Γιώργος Μυλωνάκης δεν κλείνει τη συζήτηση. Αντιθέτως, υπέρ της πιο σκληρής γραμμής εμφανίζεται ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης.
Ο κ. Μητσοτάκης ως την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές δεν έχει πάρει την απόφασή του, πλην όμως ανώτερες κυβερνητικές πηγές αναφέρουν ότι κρίσιμο θα είναι και το ευρύτερο περιβάλλον της συζήτησης. Με άλλα λόγια, πόσες προτάσεις θα υποβληθούν από τα κόμματα της αντιπολίτευσης και με ποιες κατηγορίες.
Είναι δηλαδή εξαιρετικά πιθανό, αν παρουσιαστεί μια πρόταση Προανακριτικής που θα περιλαμβάνει και τον πρωθυπουργό με κακουργηματικές κατηγορίες -από κόμματα της ελάσσονος αντιπολίτευσης-, το Μέγαρο Μαξίμου να κλίνει υπέρ της σκληρής γραμμής απόρριψης κάθε συζήτησης.
Πάντως, κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι με βάση τις νεότερες συζητήσεις η ποινική αντιμετώπιση των πολιτικών προσώπων θα είναι «πακέτο», δηλαδή μοιάζει δύσκολο να διαχωριστούν όσο και αν στήνονται διαφορετικές κάλπες. Σημειωτέον, στο εσωτερικό της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Ν.Δ. έχει επανακάμψει η νευρικότητα έπειτα από μια περίοδο νηνεμίας, με αρκετούς βουλευτές να εκτιμούν ότι θα είναι δύσκολη η αποφυγή μιας Προανακριτικής. Ηδη δύο βουλευτές, ο Στέλιος Πέτσας και ο Μάξιμος Χαρακόπουλος, τάχθηκαν υπέρ της περαιτέρω διερεύνησης από τη Βουλή προκειμένου να μην παραμποδιστεί το έργο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και μείνουν σκιές στην υπόθεση.
Η στάση Βορίδη – Αυγενάκη
Είναι προφανές ότι αυτή την εβδομάδα θα υπάρξουν εξελίξεις, ενώ το Μέγαρο Μαξίμου διατηρεί ανοιχτή γραμμή με τους δύο πρώην υπουργούς, Μάκη Βορίδη και Λευτέρη Αυγενάκη. Αμφότεροι δεν έχουν τοποθετηθεί στη συζήτηση τις τελευταίες μέρες, πλην όμως μέσω κύκλων τοποθετούνται στις διάφορες μομφές που τους αποδίδονται.
Σε ανοιχτή γραμμή με Μάκη Βορίδη και Λευτέρη Αυγενάκη βρίσκεται το Μέγαρο Μαξίμου
Ο μεν Μάκης Βορίδης εξακολουθεί να απορρίπτει διαρρήδην κάθε ποινική ευθύνη και αναφέρει ότι διά της παραιτήσεώς του ανέλαβε την αναλογούσα σε αυτόν πολιτική ευθύνη. Ο δε Λευτέρης Αυγενάκης θεωρεί, επίσης, ότι δεν έχει καμία ποινική εμπλοκή, ενώ είναι της άποψης ότι η αντιμετώπιση των δύο πρώην υπουργών θα πρέπει να είναι ενιαία.
Ως προς την κατάθεση του πρώην προέδρου του ΟΠΕΚΕΠΕ Γρηγόρη Βάρρα, που είναι επιβαρυντική για τον πρώην υπουργό, κύκλοι προσκείμενοι στον κ. Βορίδη αναφέρουν ότι η σύγκρουσή τους ήταν πολιτική και προσθέτουν ότι ο κ. Βάρρας δεν δίνει στις καταθέσεις του αδιάσειστα στοιχεία που να εμπλέκουν τον πρώην υπουργό, παρά αναφέρει τη γνώμη και αντίληψή του.
Επίσης, οι ίδιοι κύκλοι σημειώνουν ως ενδιαφέρον το ότι δεν φαίνεται να ερωτάται από τον Ευρωπαίο εισαγγελέα για τη συνάντηση που είχαν προτού παραιτηθεί. Για την κατάθεση του πρώην διοικητή του ΟΠΕΚΕΠΕ Βαγγέλη Σημανδράκου, οι ίδιοι κύκλοι αναφέρουν ότι στην πρώτη συνάντηση που έγινε στο Μαξίμου, τον Νοέμβριο του 2023, του ξεκαθαρίστηκε ότι θα πρέπει να κάνει τις πληρωμές και να υποβάλλει παραίτηση ως το τέλος του έτους, ενώ για τις αναφορές του ονόματος Βορίδη από τον αγροτοσυνδικαλιστή Γιώργη Ξυλούρη οι κύκλοι του πρώην υπουργού διερωτώνται πώς γίνεται και δεν περιλαμβάνεται κάποια τηλεφωνική τους επικοινωνία στις επίμαχες επισυνδέσεις.
Παράλληλα, κύκλοι από το περιβάλλον του κ. Αυγενάκη διαμηνύουν ότι ο ίδιος έχει όλα τα απαιτούμενα στοιχεία προκειμένου να τεκμηριώσει τις ενέργειές του όσο ήταν επικεφαλής του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Ο πρώην υπουργός χαρακτηρίζει πολιτική τη σύγκρουσή του με τον κ. Σημανδράκο, ενώ από το περιβάλλον του αφήνονται αιχμές και για τις πληρωμές που έκανε ο ΟΠΕΚΕΠΕ επί των ημερών του κ. Σημανδράκου – και μάλιστα σε μια περίοδο που γίνονταν χωρίς το σύστημα διασταυρώσεων που προβλέπεται από την DG AGRI της Ευρωπαϊκής Ενωσης.