Τα Καλάβρυτα έχουν χάσει το 75% του πληθυσµού τους, ο Ερύµανθος περίπου 28%. Η υποχώρηση πλήττει σχολεία και κοινωνική ζωή. Η κατασκευή νέου νηπιαγωγείου, η στήριξη οικογενειών και τα µέτρα της κυβέρνησης για φορολογικές ελαφρύνσεις και βρεφονηπιακή φροντίδα φιλοδοξούν να δώσουν νέα προοπτική στις ορεινές κοινότητες.
Του Σωτήρη Κεφάλα
H oρεινή Αχαΐα βρίσκεται αντιµέτωπη µε δηµογραφική συρρίκνωση, µε δραµατική µείωση των κατοίκων στα Καλάβρυτα και τον Ερύµανθο. Η αλλαγή αυτή επηρεάζει την καθηµερινότητα, την εκπαίδευση και τις προοπτικές ανάπτυξης. Σε αυτό το πλαίσιο, έργα υποδοµής όπως το νέο νηπιαγωγείο στα Καλάβρυτα και τα κυβερνητικά προγράµµατα στήριξης οικογενειών επιχειρούν να δώσουν ανάσα στις τοπικές κοινότητες.
75% κάτω ο πληθυσµός
Θανάσης Παπαδόπουλος-Δήμαρχος Καλαβρύτων
Η δηµογραφική πορεία στον Δήµο Καλαβρύτων καταγράφει τη σταδιακή µείωση του πληθυσµού τις τελευταίες δεκαετίες. «Η επαρχία είχε 40 χιλιάδες κόσµο κάποτε. Τώρα είµαστε πολύ χαµηλά. Δέκα», σηµειώνει ο δήµαρχος Θανάσης Παπαδόπουλος στον «Νεολόγο», περιγράφοντας µε απλό τρόπο τη µεταβολή που έχει συντελεστεί στην περιοχή.
Η πληθυσµιακή αυτή υποχώρηση επηρεάζει άµεσα τη λειτουργία των σχολείων, τη σύνθεση της τοπικής κοινωνίας και τις αναπτυξιακές δυνατότητες του τόπου. Το περιορισµένο ισοζύγιο γεννήσεων, σε συνδυασµό µε τη γήρανση του πληθυσµού, διαµορφώνει ένα περιβάλλον όπου κάθε νέα δοµή εκπαίδευσης αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα.
Το νέο νηπιαγωγείο
Η κατασκευή του νέου τριθέσιου, ολοήµερου Νηπιαγωγείου Καλαβρύτων, προϋπολογισµού 1.851.244 ευρώ µέσω του ΕΣΠΑ 2021–2027, αποτελεί σηµαντική παρέµβαση για την ορεινή Αχαΐα. Ο δήµαρχος Θανάσης Παπαδόπουλος υπογραµµίζει ότι η ένταξη του έργου ήταν αποτέλεσµα πολυετούς προσπάθειας: «Εφτά χρόνια περίµενε ο Δήµος για να προχωρήσει το νηπιαγωγείο. Κάναµε µελέτες και παρεµβάσεις µέχρι να ενταχθεί».
Η νέα σχολική µονάδα στοχεύει στην ενίσχυση της προσχολικής αγωγής και στη στήριξη των οικογενειών που ζουν και εργάζονται στην περιοχή, ενώ για τη δηµοτική αρχή η επένδυση συνδέεται µε τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής και τη δηµιουργία σταθερών προϋποθέσεων για το µέλλον.
Παράλληλα, ο δήµαρχος εκφράζει επιφυλάξεις για τα υπάρχοντα µέτρα δηµογραφικής στήριξης: «Υπάρχουν µέτρα, αλλά δεν φτάνουν», τονίζει, υπογραµµίζοντας την ανάγκη για στελέχωση των σχολείων µε σταθερό προσωπικό και κίνητρα για όσους υπηρετούν σε ορεινές και αποµακρυσµένες περιοχές, οικονοµικά και κοινωνικά.
Ερύµανθος: Μείωση ως και 28%
Θεόδωρος Μπαρής-Δήμαρχος Ερυμάνθου
Ο Δήµος Ερυµάνθου αντιµετωπίζει σηµαντική µείωση του πληθυσµού τα τελευταία είκοσι χρόνια. Σύµφωνα µε τα στοιχεία, από το 2001 έως το 2021 ο δήµος έχει χάσει περίπου 4.000 κατοίκους, ποσοστό µείωσης γύρω στο 28%.
Όπως επισηµαίνει ο δήµαρχος Θόδωρος Μπαρής, στον «Ν», η µεγαλύτερη απώλεια καταγράφεται στην περιοχή Καλετζίου, ακολουθεί η Λεοντίου, ενώ οι περιοχές Τριταίας και Φαρών εµφανίζουν µικρότερη µείωση. Η τάση αυτή δείχνει ότι όσο πιο ορεινά και αποµακρυσµένα είναι τα χωριά, τόσο µεγαλύτερη είναι η απώλεια πληθυσµού, ένα φαινόµενο που παρατηρείται και σε άλλες ορεινές περιοχές της χώρας και της Ευρώπης.
Μακριά από βασικές δοµές
Η µείωση του πληθυσµού συνδέεται µε πολλούς παράγοντες. Η αγροτική ζωή και η κτηνοτροφία απαιτούν συνεχή εργασία καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, γεγονός που δυσκολεύει τη µόνιµη εγκατάσταση κατοίκων. Επιπλέον, η απόσταση από αστικά κέντρα περιορίζει την πρόσβαση σε εκπαίδευση, υγεία και κοινωνικές υποδοµές, όπως παιδικοί και βρεφονηπιακοί σταθµοί. «Τα κοινωνικά δίκτυα και η ποιότητα ζωής επηρεάζουν άµεσα την απόφαση των ανθρώπων να παραµείνουν στον τόπο τους», αναφέρει ο δήµαρχος.
Το φλέγον ζήτηµα της ερηµοποίησης της υπαίθρου έχει θίξει ο ίδιος ο κ. Μπαρής, σηµειώνοντας ότι καµία δράση δεν θα είναι αποτελεσµατική αν δεν επικεντρώνεται στην παραµονή των κατοίκων και στη δηµιουργία συνθηκών που θα ενθαρρύνουν την επιστροφή όσων έχουν ήδη εγκαταλείψει την περιοχή. «Διαφορετικά, η πλήρης εγκατάλειψη οικισµών δεν θα αργήσει να γίνει πραγµατικότητα», τόνισε.
Για να αντιστραφεί αυτή η πορεία, ο δήµαρχος υποστηρίζει ότι χρειάζεται στήριξη της παραγωγικής δραστηριότητας, ενίσχυση της τοπικής επιχειρηµατικότητας µε κίνητρα, καλύτερη πρόσβαση στις υποδοµές και στις κοινωνικές υπηρεσίες, καθώς και βελτίωση των υδάτινων και αρδευτικών πόρων. Αυτά τα µέτρα, όπως σηµειώνει, µπορούν να δηµιουργήσουν προοπτικές ανάπτυξης και βιωσιµότητας για την τοπική κοινωνία, ώστε οι νέοι και οι οικογένειες να παραµείνουν ή να επιστρέψουν στην περιοχή.
Σύµφωνα µε τον κ. Μπαρή, η ενίσχυση των υποδοµών, η στήριξη των οικογενειών και οι στοχευµένες πολιτικές ανάπτυξης είναι απαραίτητες για να ανασχεθεί η δηµογραφική µείωση στον Ερύµανθο και να διατηρηθεί η ζωή στις ορεινές κοινότητες του δήµου.
Σε πρώτο πλάνο το δηµογραφικό από την Κυβέρνηση
Το δηµογραφικό έχει αναδειχθεί σε εθνική προτεραιότητα για το 2026, µε την κυβέρνηση να θέτει στο επίκεντρο πολιτικές για την υπογεννητικότητα και τη γήρανση του πληθυσµού.
Ένα από τα βασικά µέτρα είναι το πρόγραµµα «Νταντάδες της γειτονιάς», που προσφέρει vouchers έως 500 ευρώ για τη φύλαξη βρεφών και νηπίων, διευκολύνοντας την επιστροφή των γονέων στην εργασία. Δικαίωµα συµµετοχής έχουν µητέρες και πατέρες µε αποκλειστική επιµέλεια, ενώ οι φροντιστές, ακόµη και παππούδες ή γιαγιάδες, αµείβονται νόµιµα µετά από κατάρτιση και πιστοποιήσεις.
Παράλληλα, η κυβέρνηση σχεδιάζει ευρύ πακέτο φορολογικών ελαφρύνσεων για τα νοικοκυριά, µε µειώσεις σε όλα τα κλιµάκια και µηδενικό συντελεστή για οικογένειες µε τέσσερα παιδιά και πάνω.
Προβλέπονται φορολογικές απαλλαγές σε περιοχές µε µικρό πληθυσµό για την ενίσχυση της εγκατάστασης νέων οικογενειών στην περιφέρεια. Η στρατηγική συµπληρώνεται µε παρεµβάσεις στη στέγαση, στην παιδεία και στην υγεία, καθώς και κίνητρα για επιστροφή νέων από το εξωτερικό, στοχεύοντας συνολικά στην αναζωογόνηση των ορεινών και µικρών κοινοτήτων.