Τουλάχιστον 60 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους σε κύμα βίας που ξέσπασε σε 20 πολιτείες του Μεξικού μετά τη θανάτωση του Νεμέσιο Οσεγκέρα, γνωστού ως «Ελ Μέντσο», επικεφαλής του καρτέλ Χαλίσκο Νέα Γενιά (CJNG), σε επιχείρηση ειδικών δυνάμεων στο Χαλίσκο.
Η κυβέρνηση έχει αναπτύξει συνολικά 10.000 στρατιώτες στην περιοχή, ενώ παράλληλα εντείνει τη συνεργασία με τις ΗΠΑ, παραδίδοντας δεκάδες φερόμενα μέλη καρτέλ στην αμερικανική Δικαιοσύνη, εν μέσω ανησυχίας για τον τουρισμό και το Μουντιάλ 2026.
Η επιχείρηση και ο θάνατος του «Ελ Μέντσο»
Ο 59χρονος Νεμέσιο Οσεγκέρα Θερβάντες, ο πλέον καταζητούμενος βαρόνος ναρκωτικών της χώρας και επικεφαλής του CJNG, εντοπίστηκε στην πολιτεία Χαλίσκο έπειτα από αξιοποίηση πληροφοριών για συνάντησή του με ερωτική σύντροφο. Σύμφωνα με τον υπουργό Άμυνας Ρικάρντο Τρεβίγια, η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε από τον μεξικανικό στρατό με τη συνδρομή της Εθνοφρουράς και της Πολεμικής Αεροπορίας.
Κατά τη διάρκεια της επιχείρησης σημειώθηκε σφοδρή ανταλλαγή πυρών με τους σωματοφύλακές του. Ο «Ελ Μέντσο» τραυματίστηκε σοβαρά και υπέκυψε κατά τη μεταφορά του από την Ταπάλπα στην Πόλη του Μεξικού. Τουλάχιστον έξι άνδρες της προσωπικής του φρουράς σκοτώθηκαν, ενώ τρεις στρατιωτικοί τραυματίστηκαν.
Το μεξικανικό υπουργείο Άμυνας ανέφερε ότι «συμπληρωματικές πληροφορίες» από τις ΗΠΑ συνέβαλαν στον εντοπισμό του, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν συμμετείχαν αμερικανικές δυνάμεις στην επιχείρηση.
Κύμα βίας σε 20 πολιτείες
Η είδηση του θανάτου του ηγέτη του CJNG προκάλεσε άμεση και εκτεταμένη αντίδραση του καρτέλ. Σε πολλές πόλεις, μέλη της οργάνωσης απέκλεισαν δρόμους ρίχνοντας καρφιά και μεταλλικά αντικείμενα στην άσφαλτο, κατέλαβαν λεωφορεία και τα πυρπόλησαν, ενώ έβαλαν φωτιά σε τράπεζες και επιχειρήσεις.
Ο υπουργός Ασφαλείας Ομάρ Γκαρσία Αρφούτς δήλωσε ότι τουλάχιστον 25 μέλη της Εθνοφρουράς σκοτώθηκαν στο Χαλίσκο από την έναρξη των ταραχών. Επιπλέον, ένας σωφρονιστικός υπάλληλος, ένας εργαζόμενος στην εισαγγελία και 30 μέλη της εγκληματικής οργάνωσης έχασαν τη ζωή τους. Ο συνολικός απολογισμός ανέρχεται σε τουλάχιστον 60 νεκρούς.
Η κυβέρνηση ανακοίνωσε την αποστολή επιπλέον 2.500 στρατιωτών στη δυτική χώρα, ανεβάζοντας σε περίπου 10.000 τον αριθμό των στρατιωτών που έχουν αναπτυχθεί από την Κυριακή στο Χαλίσκο.
Η πρόεδρος Κλαούντια Σεϊνμπάουμ χαρακτήρισε την επιχείρηση «αποφασιστική» και υποστήριξε ότι η κατάσταση εξομαλύνεται. «Υπάρχει ηρεμία, υπάρχει κυβέρνηση, υπάρχουν ένοπλες δυνάμεις και υπάρχει μεγάλος συντονισμός», δήλωσε.
«Εγγυόμαστε την ηρεμία και την γαλήνη του λαού», δεσμεύτηκε η πρόεδρος του Μεξικού.
Τουρισμός, πτήσεις και διεθνείς προειδοποιήσεις
Η ένταση επηρέασε και δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς, όπως το Πουέρτο Βαγιάρτα και η Γκουαδαλαχάρα. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ κάλεσε τους Αμερικανούς πολίτες να παραμείνουν σε ασφαλή καταλύματα σε ορισμένες περιοχές, ενώ ενεργοποίησε 24ωρη γραμμή υποστήριξης.
Αρκετές αμερικανικές αεροπορικές εταιρείες ανέστειλαν προσωρινά πτήσεις προς Πουέρτο Βαγιάρτα και Γκουαδαλαχάρα, με αποτέλεσμα να εγκλωβιστούν ταξιδιώτες.
Η κρίση έρχεται λίγους μήνες πριν από το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου 2026, που θα συνδιοργανώσουν Μεξικό, ΗΠΑ και Καναδάς, με τη Γκουαδαλαχάρα να έχει οριστεί ως μία από τις πόλεις διεξαγωγής αγώνων.
Μαζικές εκδόσεις καρτέλ στις ΗΠΑ
Παράλληλα με την ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας στο εσωτερικό, η μεξικανική κυβέρνηση έχει μεταφέρει σχεδόν 100 φερόμενα μέλη καρτέλ στις ΗΠΑ για να δικαστούν. Σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης, συνολικά 92 ύποπτοι παραδόθηκαν σε τρεις φάσεις από τον Φεβρουάριο.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται ο αδελφός του «Ελ Μέντσο», Αντόνιο Οσεγκέρα Θερβάντες, γνωστός ως «Τόνι Μοντάνα», ο οποίος κατηγορείται για διακίνηση κοκαΐνης και μεθαμφεταμίνης. Στις ΗΠΑ έχουν επίσης μεταφερθεί στελέχη του καρτέλ Σιναλόα, όπως ο Πέδρο Ινσούνσα Νοριέγα και ο γιος του, που φέρονται να διαχειρίζονταν εκτεταμένο δίκτυο παραγωγής και διακίνησης φαιντανύλης.
Οι υποθέσεις θα εκδικαστούν σε 13 πολιτείες και στην Περιφέρεια της Κολούμπια. Όσοι καταδικαστούν θα εκτίσουν τις ποινές τους στις ΗΠΑ, με αρκετούς να αντιμετωπίζουν ακόμη και ποινές ισόβιας κάθειρξης.
Η υπουργός Δικαιοσύνης των ΗΠΑ Παμ Μπόντι δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον είναι αποφασισμένη «να καταστρέψει τα καρτέλ και τις διασυνοριακές εγκληματικές οργανώσεις», ενώ ο διευθυντής της Υπηρεσίας Ομοσπονδιακών Σερίφηδων Γκαντιασές Σεράλτα υπογράμμισε ότι «η δικαιοσύνη δεν σταματά στα σύνορα».