Έχει εκτοξευτεί ο αριθµός στη Δυτική Ελλάδα και πανελλαδικά που έχουν κάνει τη σχετική δήλωση στην ηλεκτρονική πλατφόρµα του e-ΕΦΚΑ
Η απασχόληση των πρώην εργαζοµένων αλλάζει το τοπίο στο ασφαλιστικό
Η νέα νοµοθεσία για την εργασία των συνταξιούχων αλλάζει το τοπίο στο ασφαλιστικό, επιτρέποντας τη νόµιµη απασχόληση χωρίς περικοπές στη σύνταξη. Χιλιάδες συνταξιούχοι αξιοποιούν ήδη το µέτρο για να ενισχύσουν το εισόδηµά τους, την ώρα που συνδικαλιστικοί φορείς µιλούν για ανεπαρκή λύση απέναντι στις χαµηλές συντάξεις και τα αυξανόµενα προβλήµατα διαβίωσης.
Του Ανδρέα Π. Κολλιόπουλου
Το άρθρο 114 του νόµου 5078/2023 (ΦΕΚ Α’ 211/20-12-2023) φιλοδοξεί να αλλάξει τη νοοτροπία που επικρατεί στην Ελλάδα γύρω από το ζήτηµα των συντάξεων και του ασφαλιστικού συστήµατος.
Η ψήφισή του, που αντικατέστησε το άρθρο 20 του νόµου 4387/2016, δίνει τη δυνατότητα στους συνταξιούχους να εργάζονται νόµιµα και δηλωµένα, αυξάνοντας το εισόδηµά τους και βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής τους.
Παράλληλα, καταργεί τις περικοπές που ίσχυαν µέχρι σήµερα, όταν η εργασία οδηγούσε σε µείωση έως και 30% της κύριας και επικουρικής σύνταξης.
Μια νέα αντίληψη για τη συνταξιοδότηση
Η νέα νοµοθεσία επιχειρεί να αλλάξει και την παραδοσιακή αντίληψη γύρω από τη συνταξιοδότηση. Για δεκαετίες, πολλοί εργαζόµενοι θεωρούσαν ότι µετά από µια ολόκληρη ζωή δουλειάς, η σύνταξη σήµαινε το τέλος της εργασιακής δραστηριότητας.
Ωστόσο, το νέο πλαίσιο µετατρέπει τη σύνταξη σε ένα συµπληρωµατικό εισόδηµα, το οποίο µπορεί να συνδυάζεται µε εργασία. Με αυτόν τον τρόπο, οι συνταξιούχοι έχουν τη δυνατότητα να διατηρήσουν µια ενεργή επαγγελµατική παρουσία, χωρίς να χάνουν µέρος της σύνταξής τους, αυξάνοντας ταυτόχρονα το εισόδηµα τους.
Η αλλαγή αυτή συνδέεται και µε τη γενικότερη εικόνα του ασφαλιστικού συστήµατος, καθώς οι περισσότερες συντάξεις παραµένουν χαµηλές και, σύµφωνα µε τις εκτιµήσεις ειδικών, τις επόµενες δεκαετίες ενδέχεται να µειωθούν περαιτέρω.
Η εξέλιξη αυτή σχετίζεται και µε τις δυσκολίες που αντιµετωπίζουν οι νεότερες γενιές στην αγορά εργασίας. Η εκτεταµένη ανασφάλιστη εργασία στον ιδιωτικό τοµέα, τα υψηλά ποσοστά ανεργίας κατά τη διάρκεια της οικονοµικής κρίσης, αλλά και η έλλειψη σταθερών θέσεων εργασίας δυσκολεύουν τη συγκέντρωση των απαραίτητων ενσήµων για µια αξιοπρεπή σύνταξη.
Ο ειδικός πόρος αντικαθιστά την περικοπή
Η οικονοµολόγος Ασπασία Αθανασία Κυριακοπούλου, πρώην διευθύντρια του ΙΚΑ και σύµβουλος συνταξιοδότησης στο Ι -ΚΕΠ «Όλα για τον Πολίτη» τονίζει στον «Νεολόγο»: Από την 1η Ιανουαρίου 2024 καταργήθηκε η περικοπή 30% της σύνταξης για τους εργαζόµενους συνταξιούχους και πλέον καταβάλλεται το σύνολο της κύριας και επικουρικής σύνταξης.
Στη θέση της περικοπής θεσπίστηκε ειδικός πόρος υπέρ του e-ΕΦΚΑ, µη ανταποδοτικού χαρακτήρα, ο οποίος επιβαρύνει τους απασχολούµενους συνταξιούχους. Για τους µισθωτούς ο πόρος ανέρχεται σε 7,7% επί των αποδοχών κύριας ασφάλισης και 2,3% επί των αποδοχών επικουρικής, ενώ για τους µη µισθωτούς προβλέπεται πρόσθετη εισφορά 50% επί της ασφαλιστικής κατηγορίας κύριας ασφάλισης.
Όµως το νέο καθεστώς θεωρείται δηµοσιονοµικά θετικό, καθώς ο αριθµός των εργαζόµενων συνταξιούχων αυξήθηκε από περίπου 35.000 το 2023 σε πάνω από 250.000 το 2025. Έτσι ενισχύονται τόσο τα έσοδα του ΕΦΚΑ όσο και τα φορολογικά έσοδα, µέσω της δήλωσης και φορολόγησης των εισοδηµάτων από εργασία».
Σε ποιους τοµείς εργάζονται οι συνταξιούχοι
Τα πρώτα στοιχεία από την εφαρµογή του νόµου δείχνουν ότι το ενδιαφέρον των συνταξιούχων για εργασία είναι ιδιαίτερα µεγάλο.
Στη Δυτική Ελλάδα, εκτιµάται ότι εργάζεται πλέον νόµιµα ένα ποσοστό που ξεπερνά το 10% του συνολικού αριθµού των συνταξιούχων.
Οι βασικοί τοµείς στους οποίους απασχολούνται είναι:
- ο τουρισµός και η εστίαση (κυρίως σε θέσεις κουζίνας),
- η παροχή υπηρεσιών και η φύλαξη,
- το λιανικό εµπόριο, όπου αξιοποιείται η επαγγελµατική τους εµπειρία,
- η εκπαίδευση, σε ιδιωτικά εκπαιδευτήρια, φροντιστήρια ή ιδιαίτερα µαθήµατα,
- οι µεταφορές, ως οδηγοί ταξί, φορτηγών ή σε εταιρείες logistics,
- η παροχή συµβουλευτικών υπηρεσιών από επαγγελµατίες όπως λογιστές και δικηγόροι.
Παράλληλα, αρκετοί ελεύθεροι επαγγελµατίες –κυρίως συνταξιούχοι του πρώην ΟΑΕΕ– επιλέγουν να διατηρήσουν την επιχείρησή τους µετά τη συνταξιοδότηση, ενώ πολλοί αγρότες συνεχίζουν να εργάζονται στα κτήµατά τους.
Τι προβλέπει η νέα νοµοθεσία
Η νέα νοµοθεσία προβλέπει διαφορετικό πλαίσιο για κάθε µορφή απασχόλησης των συνταξιούχων.
- Ιδιωτικός τοµέας (µισθωτοί): Οι συνταξιούχοι µπορούν να εργαστούν σε επιχειρήσεις µε σχέση εξαρτηµένης εργασίας. Στην περίπτωση αυτή επιβάλλεται επιπλέον πόρος υπέρ e-ΕΦΚΑ ύψους 10% επί των αποδοχών τους, µε εξαιρέσεις για ορισµένες κατηγορίες, όπως συνταξιούχοι µε αναπηρία, πολύτεκνοι µε ανήλικο τέκνο και αγρότες του πρώην ΟΓΑ.
- Ελεύθεροι επαγγελµατίες και αυτοαπασχολούµενοι: Έχουν τη δυνατότητα να διατηρούν επιχείρηση ή να παρέχουν υπηρεσίες µε «µπλοκάκι». Για αυτούς προβλέπεται προσαύξηση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 50% επί της επιλεγείσας ασφαλιστικής κατηγορίας.
- Δηµόσιος τοµέας: Η απασχόληση επιτρέπεται, ωστόσο η σύνταξη αναστέλλεται εάν ο συνταξιούχος είναι κάτω των 62 ετών. Μετά τη συµπλήρωση του 62ου έτους, η σύνταξη καταβάλλεται κανονικά.
- Αγροτική δραστηριότητα: Για τους συνταξιούχους που ασκούν αγροτική δραστηριότητα προβλέπονται ειδικές ρυθµίσεις και σε πολλές περιπτώσεις απαλλαγές από πρόσθετες κρατήσεις.
Σηµειώνεται ότι όλοι οι εργαζόµενοι συνταξιούχοι υποχρεούνται να δηλώσουν την έναρξη της εργασίας τους στην ηλεκτρονική πλατφόρµα του e-ΕΦΚΑ πριν αναλάβουν εργασία, διαφορετικά κινδυνεύουν µε πρόστιµο που µπορεί να φτάσει έως και τις 12 µηνιαίες συντάξεις.
Οι αντιδράσεις των συνδικαλιστών συνταξιούχων
Παρά τα παραπάνω, αρκετοί εκπρόσωποι συνταξιουχικών οργανώσεων χαρακτηρίζουν το µέτρο ανεπαρκές. Ο πρόεδρος του Συλλόγου Συνταξιούχων του πρώην ΙΚΑ Πάτρας, Γιώργος Τσαπάρας, δηλώνει στον «Ν»:
«Πρόκειται για ένα µέτρο που στην ουσία κοροϊδεύει τους συνταξιούχους. Είναι δυνατόν να ζητούν από έναν άνθρωπο που εργάστηκε µια ζωή να συνεχίσει να δουλεύει και µετά τη συνταξιοδότησή του; Τότε γιατί όλα αυτά τα χρόνια πληρώναµε εισφορές; Πολλοί από εµάς, ιδιαίτερα στην οικοδοµή, έχουµε φθαρµένο σώµα και προβλήµατα υγείας. Πού θα µπορέσουµε να εργαστούµε;».
Στο ίδιο πνεύµα κινείται και ο πρόεδρος του Συλλόγου Συνταξιούχων του πρώην ΟΑΕΕ Αχαΐας, Παναγιώτης Γεροπαναγιώτης: «Αντί η πολιτεία να αυξήσει τις χαµηλές συντάξεις, προχωρά σε ηµίµετρα που για πολλούς συνταξιούχους δεν µπορούν να εφαρµοστούν στην πράξη. Ακόµα και αν κάποιος µπορεί να εργαστεί, ποιος θα του δώσει δουλειά και µε ποιον µισθό; Σήµερα περίπου το 50% των συνταξιούχων λαµβάνει συντάξεις κάτω από 600 και 700 ευρώ και δυσκολεύεται να καλύψει βασικές ανάγκες».
Όπως τονίζει, για τον λόγο αυτό οι συνταξιούχοι καλούν τον κόσµο να συµµετάσχει στη µεγάλη πανελλαδική κινητοποίηση που προγραµµατίζει η Οµοσπονδία τους στις 20 Μαρτίου, διεκδικώντας αυξήσεις στις συντάξεις και ουσιαστικά µέτρα στήριξης.