Η παρουσία των µεταναστών αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τη διαµόρφωση της αγοράς εργασίας στην Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας την τελευταία δεκαετία. Σε µια περιοχή που αντιµετωπίζει έντονα δηµογραφικά προβλήµατα, όπως η µείωση και η γήρανση του πληθυσµού, οι αλλοδαποί εργαζόµενοι καλύπτουν κρίσιµα κενά και στηρίζουν ουσιαστικά την τοπική οικονοµική δραστηριότητα.
Την ίδια στιγµή, τα στοιχεία δείχνουν ότι η αγορά εργασίας στην Περιφέρεια παρουσιάζει µια αντιφατική εικόνα: από τη µία πλευρά καταγράφεται σαφής βελτίωση σε βασικούς δείκτες, όπως η απασχόληση και η ανεργία, από την άλλη όµως παραµένουν έντονες διαρθρωτικές αδυναµίες. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο πληθυσµός µειώθηκε κατά 6,2% την περίοδο 2014-2025, ενώ αυξάνεται το ποσοστό των ηλικιωµένων, περιορίζοντας το διαθέσιµο εργατικό δυναµικό. Σε αυτό το περιβάλλον, η συµβολή των µεταναστών καθίσταται όχι απλώς σηµαντική, αλλά αναγκαία.
Υψηλή συµµετοχή µεταναστών στην εργασία
Τα στοιχεία δείχνουν ξεκάθαρα τη διαφορά στη συµµετοχή µεταξύ ηµεδαπών και αλλοδαπών. Το 2024, το ποσοστό οικονοµικά ενεργού πληθυσµού των µεταναστών φτάνει το 80,6%, έναντι 67,5% των Ελλήνων. Η διαφορά αυτή, περίπου 13 ποσοστιαίων µονάδων, διατηρείται σε όλη τη δεκαετία, καταδεικνύοντας ότι οι αλλοδαποί αποτελούν πιο ενεργό κοµµάτι της αγοράς εργασίας.
Ανάλογη εικόνα καταγράφεται και στην απασχόληση. Το ποσοστό των µεταναστών ανέρχεται στο 72,2%, σηµαντικά υψηλότερο από το 60,6% των ηµεδαπών. Μάλιστα, η αύξηση της απασχόλησης των αλλοδαπών την περίοδο 2014-2024 ξεπερνά το 60%, αποτυπώνοντας τη δυναµική ένταξή τους στην οικονοµία της περιοχής.
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άµεσα µε τη δοµή της τοπικής παραγωγής. Κλάδοι όπως η γεωργία, η εστίαση, το εµπόριο και οι υπηρεσίες –που συγκεντρώνουν µεγάλο µέρος της οικονοµικής δραστηριότητας– βασίζονται σε εργατικό δυναµικό χαµηλότερης εξειδίκευσης, όπου οι µετανάστες έχουν ισχυρή παρουσία. Ειδικά στην Ηλεία, ο πρωτογενής τοµέας ενισχύει ακόµη περισσότερο αυτή την τάση.
Παράλληλα, η συµµετοχή των µεταναστών λειτουργεί ως αντίβαρο στη γήρανση του πληθυσµού, καλύπτοντας ανάγκες που δεν µπορούν να καλυφθούν επαρκώς από τον εγχώριο πληθυσµό.
Βελτίωση δεικτών αλλά επίµονες ανισότητες
Σε επίπεδο συνολικών µεγεθών, η εικόνα είναι βελτιωµένη. Το ποσοστό απασχόλησης αυξήθηκε από 47,7% το 2014 σε 60,7% το 2024, ενώ η ανεργία µειώθηκε αισθητά από 28,7% σε 10,1%. Πρόκειται για σηµαντική πρόοδο, που φέρνει την Περιφέρεια πιο κοντά στον εθνικό µέσο όρο, χωρίς όµως να καλύπτει πλήρως την απόσταση από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παρά τη βελτίωση, η Περιφέρεια εξακολουθεί να υπολείπεται σε βασικούς δείκτες. Το ποσοστό οικονοµικά ενεργού πληθυσµού παραµένει στο 67,7%, αρκετά χαµηλότερο από το 75,3% της ΕΕ, γεγονός που δείχνει ότι σηµαντικό µέρος του πληθυσµού παραµένει εκτός αγοράς εργασίας.
Ιδιαίτερα έντονες παραµένουν και οι έµφυλες ανισότητες. Το 2024, η απασχόληση των ανδρών φτάνει το 72,3%, ενώ των γυναικών περιορίζεται στο 48,4%, µε τη διαφορά να αγγίζει τις 24 ποσοστιαίες µονάδες. Αντίστοιχα, η ανεργία των γυναικών παραµένει υψηλότερη, γεγονός που δείχνει ότι η βελτίωση δεν κατανέµεται ισόρροπα.
Σηµαντικός είναι και ο ρόλος της εκπαίδευσης. Οι απόφοιτοι τριτοβάθµιας εκπαίδευσης εµφανίζουν τα υψηλότερα ποσοστά απασχόλησης, ενώ χαµηλότερα καταγράφονται στα άτοµα µε περιορισµένη εκπαίδευση. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σύγκλιση στα ποσοστά ανεργίας µεταξύ των επιπέδων εκπαίδευσης, γεγονός που υποδηλώνει µεταβολές στη ζήτηση δεξιοτήτων.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει µια αγορά εργασίας που αλλάζει, αλλά δεν έχει ακόµη σταθεροποιηθεί. Η Περιφέρεια βρίσκεται σε φάση ανάκαµψης, χωρίς όµως να έχει επιτύχει πλήρη σύγκλιση µε τα ευρωπαϊκά δεδοµένα.
Η συµβολή των µεταναστών παραµένει καθοριστική, καθώς καλύπτουν κρίσιµα κενά και ενισχύουν τη συνολική συµµετοχή στην οικονοµική δραστηριότητα. Ωστόσο, τα διαρθρωτικά προβλήµατα –όπως η γήρανση του πληθυσµού, η χαµηλή συµµετοχή και οι ανισότητες –εξακολουθούν να επηρεάζουν την πορεία της αγοράς.
Το στοίχηµα για τα επόµενα χρόνια είναι διπλό: αφενός η καλύτερη αξιοποίηση του εγχώριου ανθρώπινου δυναµικού και αφετέρου η οµαλή ενσωµάτωση των µεταναστών σε ένα πιο βιώσιµο και ισορροπηµένο παραγωγικό µοντέλο.
«Πλήρης καταγραφή των δεδοµένων στην αγορά εργασίας»
Φωκίων Ζαΐµης-Αντιπεριφερειάρχης Αχαΐας
Στην ανάγκη προσαρµογής της αγοράς εργασίας στις νέες συνθήκες, µε έµφαση και στην ένταξη των µεταναστών, αναφέρεται ο αντιπεριφερειάρχης Αχαΐας Φωκίων Ζαΐµης, τονίζοντας:
«Δίνουµε έµφαση στη συνεχή κατάρτιση των ανέργων έτσι ώστε να αποκτήσουν όλες τις απαιτούµενες δεξιότητες για την είσοδό τους στην αγορά εργασίας. Ταυτόχρονα, προσανατολίσαµε τις προσπάθειες µας στη διάγνωση των αναγκών και στη χαρτογράφηση των ικανοτήτων που αναζητούν οι επιχειρήσεις από τους εργαζοµένους ώστε να γίνουν περισσότερο ανταγωνιστικές και αποτελεσµατικές. Σ’ αυτή την προσπάθεια η δηµιουργία του µηχανισµού διάγνωσης της αγοράς εργασίας αποτελεί ένα σηµαντικό εργαλείο, µια πλήρη καταγραφή των δεδοµένων, που λειτουργεί ως πυξίδα της Περιφέρειας…»
Όπως επισηµαίνει, στόχος είναι τα προγράµµατα κατάρτισης να ανταποκρίνονται στις πραγµατικές ανάγκες της αγοράς και να οδηγούν σε ουσιαστική απασχόληση, ιδιαίτερα για ευάλωτες οµάδες, όπως οι νέοι και οι µετανάστες. Παράλληλα, δίνεται έµφαση στη δηµιουργία ενός σύγχρονου και ασφαλούς εργασιακού περιβάλλοντος, που θα ενισχύει την παραγωγικότητα και θα στηρίζει τη βιώσιµη ανάπτυξη της τοπικής οικονοµίας.