«Ή τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας ή περισσότερα κλιμάκια για μείωση των βαρών στα μικρομεσαία εισοδήματα».
Αυτή είναι επί της ουσίας η “συνταγή” που προτείνει η Τράπεζα της Ελλάδας στο οικονομικό επιτελείο, εν όψει των παρεμβάσεων που σχεδιάζονται και πρόκειται να ανακοινωθούν στη ΔΕΘ, για την ανακούφιση της μεσαίας τάξης.
Μόλις πρόσφατα, σε Έκθεση του ο ΟΟΣΑ επεσήμανε ότι η φορολογική επιβάρυνση για τους μισθωτούς στην Ελλάδα αυξήθηκε όχι επειδή μπήκαν νέοι φόροι αλλά επειδή η αύξηση των εισοδημάτων, οδήγησε σε υψηλότερο φορολογικό κλιμάκιο. Με απλά λόγια, η μη τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας “ροκάνισε” τις μισθολογικές αυξήσεις που δόθηκαν, με εξαίρεση τους μισθωτούς με παιδιά οι οποίοι επωφελήθηκαν από την αύξηση του σχετικού αφορολογήτου.
Αυτό το φαινόμενο, η αποκαλούμενη “φορολογική διάβρωση” αποτέλεσε αντικείμενο ανάλυσης από την Τράπεζα της Ελλάδας, με τη βασική παραδοχή ότι αν η αύξηση των εισοδημάτων κατά 1% οδηγεί σε αύξηση των φορολογικών εσόδων πάνω από 1% (ελαστικότητα), τότε υπάρχει πρόβλημα. Κοινώς, οι φορολογούμενοι- εν προκειμένω οι μισθωτοί- πληρώνουν περισσότερα επειδή μεταφέρονται σε υψηλότερο κλιμάκιο. Σε πρώτη φάση, η ανάλυση έδειξε ότι στην περίοδο 2019- 2023 στα εισοδήματα κάτω από το αφορολόγητο η ελαστικότητα (αναλογία αύξησης εισοδημάτων- φορολογικών εσόδων) ήταν χαμηλή, αφού πολύ απλά οι εν λόγω φορολογούμενοι δεν πληρώνουν φόρο. Αντιθέτως, τα στοιχεία δείχνουν ότι η αύξηση της ελαστικότητας μεταξύ 2019 και 2023 είναι ιδιαίτερα έντονη στα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, γεγονός που υποδηλώνει ότι η (θεωρητική) φορολογική διάβρωση εντάθηκε σε αυτές τις κατηγορίες φορολογουμένων.
Η «συνταγή»
Η εικόνα αλλάζει όταν στην εξίσωση μπαίνουν οι αλλαγές που έγιναν στη φορολογική κλίμακα και οι μειώσεις εισφορών. Όπως σημειώνει η Τράπεζα της Ελλάδας, η φορολογική πολιτική που εφαρμόστηκε στην Ελλάδα την περίοδο 2019-23 κατάφερε να αντισταθμίσει πλήρως τις επιπτώσεις της φορολογικής διάβρωσης, μειώνοντας το πραγματικό φορολογικό βάρος, διατηρώντας παράλληλα τη σταθερότητα των εσόδων και συμβάλλοντας στη μείωση της εισοδηματικής ανισότητας περισσότερο σε σχέση με εναλλακτικά σενάρια τιμαριθμοποίησης των φορολογικών παραμέτρων. Με απλά λόγια, η ΤτΕ θεωρεί ότι οι μειώσεις συντελεστών και η αύξηση κλιμακίων, ήταν πιο αποτελεσματικά μέτρα απ’ ότι μια τιμαριθμοποίηση της κλίμακας, δηλαδή μια αναπροσαρμογή των κλιμακίων βάσει πληθωρισμού.
Η ανάλυση αυτή έχει ενδιαφέρον, καθώς έρχεται σε μια συγκυρία όπου το οικονομικό επιτελείο αναζητά τρόπους αποτελεσματικότερης ελάφρυνσης των μεσαίων εισοδημάτων, χωρίς να “σπαταληθεί” ο πολύτιμος δημοσιονομικός χώρος του 1,5 δισ ευρώ με κινήσεις εντυπωσιασμού.
«Η διαπίστωση αυτή είναι κρίσιμη για το σχεδιασμό ή μη πολιτικών τιμαριθμοποίησης των φορολογικών παραμέτρων. Η πρόσφατη εμπειρία στην Ελλάδα καταδεικνύει ότι η ενίσχυση της προοδευτικότητας της φορολογικής πολιτικής μπορεί να εξουδετερώσει τη φορολογική διάβρωση, συμβάλλοντας παράλληλα σε μια δικαιότερη κατανομή των φορολογικών βαρών και σε βελτίωση της εισπραξιμότητας των φόρων», επισημαίνει η ΤτΕ και κάποιος θα μπορούσε να πει ότι ο Γ. Στουρνάρας, που ζητά μεταρρύθμιση της φορολογίας εισοδήματος, μοιάζει να προκρίνει το σενάριο της εισαγωγής νέων συντελεστών για εισοδήματα ως 30.000 ευρώ.
Αν για παράδειγμα, προστεθεί συντελεστής 15% στα εισοδήματα από 10.000 ως 20.000 ευρώ, το όφελος για έναν φορολογούμενο μπορεί να φτάσει τα 700 ευρώ. Αντιθέτως, αν απλώς τιμαριθμοποιηθεί το κλιμάκιο και ανέβει π.χ. στις 20.600 ευρώ, όσοι φορολογούμενοι κινούνται στα ενδιάμεσα εισοδήματα δεν θα έχουν το παραμικρό όφελος. Προφανώς, ο συνδυασμός των δύο, δηλαδή και νέοι συντελεστές και τιμαριθμοποίηση κλιμακίων, θα ήταν ιδανικός, ωστόσο τα δημοσιονομικά περιθώρια είναι συγκεκριμένα και πρέπει να “χωρέσουν” κι άλλες παρεμβάσεις.
Επιχειρήσεις
Σε αυτές τις παρεμβάσεις φαίνεται ότι συμπεριλαμβάνεται η μείωση των βαρών και στις επιχειρήσεις. Υπενθυμίζεται ότι ο αρχικός σχεδιασμός της κυβέρνησης προέβλεπε τη μείωση των φορολογικών συντελεστών στο 20%, ωστόσο μετά την πανδημία και σε συνεννόηση με τους παραγωγικούς φορείς, προκρίθηκε η μείωση του μη μισθολογικού κόστους.
Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε ο εκπρόσωπος του ΥΠΕΘΟ, Ο. Τσάπαλος, στο Επαγγελματικό Επιμελητήριο της Αθήνας, στο τραπέζι επανέρχεται η μείωση των φορολογικών συντελεστών για τα νομικά πρόσωπα, τα οποία σημειωτέον δεν έχουν την ελάφρυνση από την κατάργηση του Τέλους Επιτηδεύματος για τους επαγγελματίες. Επιπλέον, θα εξεταστεί η περαιτέρω μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά μισή ή μία μονάδα ως το 2027, ενώ πάντα “παίζει” η κατάργηση του τεκμαρτού εισοδήματος για τους επαγγελματίες, εφόσον διασφαλιστούν τα αντίστοιχα έσοδα από την πλήρη ενεργοποίηση των ψηφιακών “εργαλείων” εντοπισμού της φοροδιαφυγής.