Θέση υπέρ της εκπόνησης νέας συνολικής μελέτης για τον Οδοντωτό Σιδηρόδρομο Διακοπτού-Καλαβρύτων παίρνει ο καθηγητής Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Πατρών, Ιωάννης Κουκουβέλας, ο άνθρωπος που είχε εκπονήσει και την πρώτη μελέτη για την περιοχή μετά τα κατολισθητικά φαινόμενα του 2023.
Με δημόσια παρέμβασή του, ο έμπειρος γεωλόγος όχι μόνο συμφωνεί με την κατεύθυνση που φαίνεται να επιλέγει το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών για νέα επιστημονική αξιολόγηση της κατάστασης, αλλά προειδοποιεί ότι τα δεδομένα στο φαράγγι του Βουραϊκού έχουν πλέον μεταβληθεί ουσιαστικά λόγω της κλιματικής κρίσης, των ακραίων καιρικών φαινομένων και της αυξημένης γεωλογικής αστάθειας.
«Δεν είμαστε καλυμμένοι με την παλιά μελέτη. Πρέπει να γίνει νέα μελέτη», τονίζει χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι η φύση στην περιοχή μεταβάλλεται συνεχώς και ότι τα φαινόμενα που καταγράφονται σήμερα δεν είναι ίδια με εκείνα που υπήρχαν πριν από δύο χρόνια.
Μάλιστα, χρησιμοποιεί μία ιδιαίτερα χαρακτηριστική φράση για να αποδώσει την ανάγκη επικαιροποίησης των δεδομένων: «Δεν μπορείς με μία παλιά εξέταση αίματος να προτείνεις θεραπεία δύο χρόνια μετά».
Η παρέμβαση του καθηγητή έρχεται τη στιγμή που εκπρόσωποι του ΤΕΕ Δυτικής Ελλάδας υποστήριξαν, μεταξύ άλλων, ότι η νέα μελέτη είναι ίδια με την παλιά του κ. Κουκουβέλα.
Σε δύο στάδια η νέα μελέτη
Από εκεί και πέρα, το σχέδιο της νέας μελέτης προβλέπει δύο στάδια. Στο πρώτο θα εξεταστεί αν μπορεί να ανοίξει άμεσα η γραμμή με συγκεκριμένες δικλείδες ασφαλείας, ενώ στο δεύτερο θα αποσαφηνιστούν οι παρεμβάσεις που τυχόν θα απαιτηθούν ώστε να αντιμετωπιστεί μόνιμα ο κίνδυνος κατολισθήσεων και πτώσεων βράχων.
Ο κ. Κουκουβέλας δηλώνει απολύτως σύμφωνος με αυτή τη λογική. «100% με βρίσκει σύμφωνο αυτή η κατεύθυνση», αναφέρει, σημειώνοντας ότι πρώτα πρέπει να αποτυπωθεί με ακρίβεια η σημερινή κατάσταση στο φαράγγι και στη συνέχεια να σχεδιαστούν τα απαραίτητα έργα προστασίας.
Σύνθετο γεωλογικό περιβάλλον
Ο καθηγητής εξηγεί ότι το φαράγγι του Βουραϊκού αποτελεί ένα εξαιρετικά σύνθετο γεωλογικό περιβάλλον, με μεγάλες κλίσεις, έντονη σεισμικότητα και αυξημένη επικινδυνότητα λόγω πτώσεων βράχων.
Όπως σημειώνει, τα τελευταία χρόνια η περιοχή έχει επηρεαστεί έντονα από την κλιματική αλλαγή, τις μεγάλες πυρκαγιές και τα ακραία καιρικά φαινόμενα, γεγονός που επιβάρυνε σημαντικά τη σταθερότητα των πρανών.
Ειδικά μετά την πυρκαγιά του 2023 και τις ισχυρές βροχοπτώσεις που ακολούθησαν, παρατηρήθηκαν έντονα φαινόμενα διάβρωσης και μεταφοράς φερτών υλικών, κυρίως στο τμήμα από την είσοδο του φαραγγιού έως τα Νιάματα.
Φόβος για πτώση βράχου
Ωστόσο, όπως διευκρινίζει, σήμερα το κρίσιμο ζήτημα δεν περιορίζεται πλέον μόνο στα φερτά υλικά, αλλά επεκτείνεται στον υπαρκτό κίνδυνο πτώσης βράχων πάνω ή δίπλα στη γραμμή του τρένου.
«Φυσικά και μπορεί να πέσει βράχος. Ανά πάσα στιγμή», αναφέρει χαρακτηριστικά, υπενθυμίζοντας ότι η περιοχή είναι μία από τις πιο σεισμογενείς της χώρας και ότι ακόμη και μία ισχυρή σεισμική δόνηση μπορεί να προκαλέσει νέα κατολισθητικά φαινόμενα.
Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο θεωρεί ότι η νέα έρευνα πρέπει να καλύψει ουσιαστικά όλο το δίκτυο του Οδοντωτού, με ιδιαίτερη έμφαση στο τμήμα από τα Νιάματα έως τα Καλάβρυτα, χωρίς όμως να μείνει εκτός ελέγχου και το κομμάτι από την είσοδο του φαραγγιού έως τα Νιάματα.
Παράλληλα, τόνισε ότι ήδη από τη μελέτη του 2023 είχε προταθεί η εγκατάσταση μετεωρολογικών και σεισμογραφικών σταθμών μέσα στο φαράγγι, ώστε να υπάρχει συνεχής παρακολούθηση των βροχοπτώσεων και της σεισμικής δραστηριότητας στην περιοχή.
Γιατί η νέα μελέτη δεν είναι ίδια με την παλιά
Σύμφωνα με πληροφορίες του «Νεολόγου», το αντικείμενο της νέας προγραμματικής σύμβασης διαφοροποιείται ουσιαστικά από τις προηγούμενες μελέτες που είχαν εκπονηθεί έως το 2024 από τον ΟΣΕ, για 4 λόγους:
Πρώτον: Οι τότε μελέτες επικεντρώνονταν κυρίως σε ζητήματα διαχείρισης φερτών υλικών, πλημμυρικών φαινομένων και αποκατάστασης συγκεκριμένων τεχνικών σημείων.
Δεύτερον: Μετά από δύο χρόνια η κατάσταση στην περιοχή έχει αλλάξει σημαντικά, καθώς τα φυσικά και κατολισθητικά φαινόμενα έχουν παρουσιάσει αισθητή ένταση και επιδείνωση, σε σχέση με τον χρόνο εκπόνησης των παλιών μελετών, γεγονός που καθιστά αναγκαία μια νέα, συνολική και επικαιροποιημένη αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης.
Τρίτον: Το αντικείμενο των νέων μελετών επεκτείνεται στη συνολική αξιολόγηση της ασφάλειας λειτουργίας του ίδιου του σιδηροδρόμου, με στόχο τον προσδιορισμό των προϋποθέσεων ασφαλούς επαναλειτουργίας, την εισήγηση κρίσιμων ορίων ασφαλούς λειτουργίας, τη διαμόρφωση πρωτοκόλλων τακτικής επιθεώρησης, καθώς και τον σχεδιασμό παρεμβάσεων που θα στοχεύουν κυρίως στην πρόληψη και αποτροπή πτώσεων βράχων μεγάλης επικινδυνότητας, από τη γύρω δασική περιοχή.
Τέταρτον: Για πρώτη φορά επιχειρείται η συντονισμένη εμπλοκή όλων των συναρμόδιων φορέων -μεταξύ αυτών και της Γενικής Γραμματείας Δασών- ώστε η διαχείριση του κινδύνου και η επαναλειτουργία του Οδοντωτού να αντιμετωπιστούν με ενιαίο, διεπιστημονικό και επιχειρησιακά ολοκληρωμένο τρόπο.
Η ευθύνη στον Παπαδόπουλο
Υπενθυμίζεται, τέλος, ότι ο αν. Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Κωνσταντίνος Κυρανάκης, είχε ζητήσει μέσω του «Νεολόγου», από τον Δήμαρχο Καλαβρύτων, Θανάση Παπαδόπουλο, να του βεβαιώσει ότι δεν υπάρχει κίνδυνος για κατολισθητικά φαινόμενα εντός του καλοκαιριού, ώστε ο Οδοντωτός να ξεκινήσει ξανά τη λειτουργία του, πριν τη σχετική μελέτη. Του έδινε, δηλαδή, τη δυνατότητα -αφού βιάζεται- να πάρει την ευθύνη.