Κάτω από το 50% παραµένει το επίπεδο προσβασιµότητας στην Αχαΐα και την Πάτρα, σύµφωνα µε τον πρόεδρο του Κινήµατος Αναπήρων Νοµού Αχαΐας, Δηµήτρη Σίδερη. Ένα ποσοστό που αποτυπώνει µε σαφήνεια το µέγεθος του αποκλεισµού που βιώνουν καθηµερινά τα άτοµα µε αναπηρία, σε µια πόλη που εξακολουθεί να µην είναι σχεδιασµένη για όλους.
Μια πόλη µε «σπασµένη» προσβασιµότητα
Η καθηµερινότητα στην Πάτρα ξεκινά µε εµπόδια ήδη από την έξοδο από το σπίτι. Όπως εξηγεί ο κ. Σίδερης, η προσβασιµότητα δεν είναι ένα µεµονωµένο ζήτηµα, αλλά µια «αλυσίδα» που πρέπει να λειτουργεί συνολικά: από τη µετακίνηση µέχρι την εργασία.
«Από το σπίτι που θα βγούµε µέχρι την εργασία, υπάρχει µια αλυσίδα προσβασιµότητας», σηµειώνει, περιγράφοντας µια πραγµατικότητα όπου κάθε κρίκος παρουσιάζει σοβαρές ελλείψεις. Χαρακτηριστικό παράδειγµα αποτελούν οι στάσεις των λεωφορείων, οι οποίες σε πολλές περιοχές είτε δεν είναι προσβάσιµες είτε απουσιάζουν πλήρως.
Η έλλειψη αυτή αποτυπώνεται και στη δηµόσια συγκοινωνία. «Ούτε στα λεωφορεία δεν βλέπουµε άτοµα µε αµαξίδια», αναφέρει, τονίζοντας ότι η απουσία δεν είναι επιλογή, αλλά αποτέλεσµα αποκλεισµού.
Αντίστοιχα προβλήµατα καταγράφονται και στους χώρους εργασίας. Οι κατάλληλες υποδοµές συχνά δεν υπάρχουν, µε αποτέλεσµα άτοµα που χρησιµοποιούν αµαξίδιο να µην µπορούν να εργαστούν ισότιµα, είτε λόγω ακατάλληλων γραφείων είτε λόγω συνολικού σχεδιασµού των χώρων.
«Η πόλη δεν βοηθάει µε τις υποδοµές», υπογραµµίζει ο κ. Σίδερης, επισηµαίνοντας ότι, παρά τις όποιες προσπάθειες, η πρόοδος παραµένει περιορισµένη και δεν ξεπερνά το 50%.
Στερεότυπα που ενισχύουν τον αποκλεισµό
Πέρα από τις υποδοµές, σηµαντικό ρόλο παίζουν και οι κοινωνικές αντιλήψεις. Οι προκαταλήψεις και τα στερεότυπα εξακολουθούν να καθορίζουν τον τρόπο µε τον οποίο αντιµετωπίζονται τα άτοµα µε αναπηρία.
«Κοιτάνε την αναπηρία και δεν κοιτάνε τις ικανότητες», σηµειώνει χαρακτηριστικά, αναδεικνύοντας µια βαθύτερη διάσταση του αποκλεισµού. Η έλλειψη ουσιαστικής συµπερίληψης οδηγεί σε κοινωνική αποµάκρυνση, περιορίζοντας τις ευκαιρίες συµµετοχής σε όλους τους τοµείς της ζωής.
Η εικόνα της Αχαΐας δεν αποτελεί εξαίρεση, αλλά µέρος µιας ευρύτερης πραγµατικότητας. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η πρόσβαση των ατόµων µε αναπηρία στην εργασία παραµένει περιορισµένη, παρά τις πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται.
Η πρόσφατη κοινή πρωτοβουλία 125 οργανώσεων ατόµων µε αναπηρία, µε τη συµµετοχή της Ε.Σ.Α.µεΑ., για τη θέσπιση µιας «Εγγύησης για την Απασχόληση και τις Δεξιότητες», αναδεικνύει το διαχρονικό αυτό έλλειµµα.
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά: το ποσοστό απασχόλησης των ατόµων µε αναπηρία στην Ευρωπαϊκή Ένωση φτάνει µόλις το 52,7%, έναντι 76,7% για τον υπόλοιπο πληθυσµό. Πρόκειται για µια σαφή ένδειξη βαθιάς κοινωνικής ανισότητας.
Ελλάδα: Μια πραγµατικότητα χωρίς ουσιαστικές παρεµβάσεις
Στην Ελλάδα, η κατάσταση παραµένει στάσιµη. Παρά τις προτάσεις που έχουν κατατεθεί ήδη από το 2024 για ένα εθνικό πρόγραµµα «Εγγύηση για την απασχόληση», η Πολιτεία δεν έχει προχωρήσει σε ουσιαστικές πρωτοβουλίες.
Η έλλειψη προσβάσιµων θέσεων εργασίας, η απουσία εύλογων προσαρµογών και η περιορισµένη πρόσβαση σε βοηθητική τεχνολογία εξακολουθούν να λειτουργούν ως βασικά εµπόδια. Την ίδια ώρα, οι ελλείψεις σε δεξιότητες, ιδιαίτερα ψηφιακές, εντείνουν τον αποκλεισµό από την αγορά εργασίας.
Το αποτέλεσµα είναι ένα περιβάλλον όπου η εργασία, αν και θεµελιώδες δικαίωµα, παραµένει στην πράξη δύσκολα προσβάσιµη για πολλούς.
Η εικόνα που καταγράφεται στην Αχαΐα λειτουργεί ως µικρογραφία της ευρύτερης κατάστασης στη χώρα. Η «αλυσίδα προσβασιµότητας» παραµένει σπασµένη, τόσο σε επίπεδο υποδοµών όσο και σε επίπεδο νοοτροπίας.
Η αντιµετώπιση του αποκλεισµού απαιτεί συντονισµένες παρεµβάσεις: από την αναβάθµιση των πόλεων και των υπηρεσιών µέχρι την ενίσχυση της απασχόλησης και την αλλαγή κοινωνικών αντιλήψεων. Μέχρι τότε, χιλιάδες άτοµα µε αναπηρία θα συνεχίσουν να βρίσκονται στο περιθώριο µιας κοινωνίας που δεν έχει ακόµη προσαρµοστεί στις ανάγκες όλων.
«Η ώρα των αποφάσεων έχει φτάσει»
Η εργασία για εµάς δεν είναι επιλογή πολυτέλειας. Είναι προϋπόθεση αξιοπρέπειας και ισότητας. Είναι το δικαίωµα να ζούµε αυτόνοµα, να συµµετέχουµε, να συνεισφέρουµε. Δεν µπορούµε να µιλάµε για συµπερίληψη όταν η αγορά εργασίας παραµένει κλειστή. Η Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία δείχνει τον δρόµο µε πρόσβαση στην ανοιχτή αγορά εργασίας, ουσιαστική κατάρτιση, στήριξη των επιχειρήσεων για προσαρµογές και πιστοποίηση δεξιοτήτων. Αυτή είναι η κατεύθυνση που οφείλει να ακολουθήσει και η χώρα µας. Δεν ζητάµε τίποτα περισσότερο από το αυτονόητο.
Ζητάµε ίσες ευκαιρίες
Ζητάµε πολιτικές µε αποτέλεσµα.
Ζητάµε µια Πολιτεία που δεν θα µένει θεατής, αλλά θα αναλαµβάνει δράση.
Η ώρα των αποφάσεων έχει φτάσει. Δεν υπάρχουν άλλα περιθώρια για καθυστερήσεις. Η εργασία χωρίς αποκλεισµούς δεν µπορεί να είναι Ευρωπαϊκό σύνθηµα και Ελληνική εκκρεµότητα.
Η Πολιτεία οφείλει να αναλάβει τις ευθύνες της. Δεν µπορεί να συνεχίζεται αυτή η κατάσταση αδράνειας. Δεν µπορεί να µιλάµε για ισότητα και να την αφήνουµε στα χαρτιά. Τα άτοµα µε αναπηρία δεν ζητούν τίποτα περισσότερο από αυτό που δικαιούνται, δηλαδή, ίσες ευκαιρίες».