Με 4+1 νέα μέτρα τα οποία ανακοίνωσε ο αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, «ξεμπλοκάρουν» οι ιδιοκτησίες και αγοραπωλησίες χιλιάδων ακινήτων. Ενώ επιπλέον εννέα νέα μέτρα υπόσχονται να αλλάξουν την καθημερινή ζωή εκατομμυρίων πολιτών στις συναλλαγές τους με το Δημόσιο.
Η μεγάλη ανατροπή και «λύτρωση» για χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων επέρχεται με την οριστική απαλλαγή τους από νομικές περιπέτειες και διώξεις, για περιουσίες που τους ανήκουν ουσιαστικά ήδη εδώ και δεκαετίες.
Επιπλέον:
· για πρώτη φορά, διευκολύνονται να αποκτήσουν και να μεταβιβάσουν ακίνητο, όσοι κληρονομούν μεν περιουσίες «στα χαρτιά», αλλά δεν έχουν τα χρήματα να πληρώσουν τον φόρο και να προβούν στην αποδοχή κληρονομιάς στην εφορία.
· με άλλα δύο μέτρα, δίνεται λύση για ακίνητα και μεταβιβάσεις που έχουν «μπλοκάρει» για χρέη -ακόμα και αν η εφορία έχει κατάσχει ήδη τα ακίνητα!
· απαλλάσσονται από κόστος και ταλαιπωρία για έκδοση τοπογραφικών, χιλιάδες αγοραπωλησίες ακινήτων, εφόσον βρίσκονται σε εντός σχεδίου περιοχές.
Στην πράξη, με τα νέα μέτρα τα οποία θα τεθούν σε δημόσια διαβούλευση πριν κατατεθούν για ψήφιση στη Βουλή, αλλάζουν τα εξής:
1. Παύει το δημόσιο να διεκδικεί την ακίνητη περιουσία ιδιωτών, την οποία αποδεδειγμένα κατέχουν νόμιμα
Πρώτη και πιο σημαντική ρύθμιση είναι αυτή που αφορά την αποχή του Δημοσίου από τη διεκδίκηση ακινήτων πολιτών βάσει παρωχημένων τίτλων.
Όπως εξήγησε ο κ. Χατζηδάκης, το πρόβλημα είχε λάβει παράλογες διαστάσεις: «Όταν ήμουν υπουργός Περιβάλλοντος, είχα βιώσει μια εντελώς παράλογη αντιμετώπιση της δημόσιας διοίκησης που διεκδικούσε με οθωμανικά φιρμάνια ολόκληρη τη Σαρωνίδα το 2020», οικισμό δηλαδή που είχε κατασκευαστεί πολλές δεκαετίες πριν. Παρόμοια περίπτωση αντιμετώπισε ως υπουργός Οικονομικών, όταν το Δημόσιο διεκδικούσε πολυκατοικίες στο κέντρο της Καρδίτσας, στις οποίες κατοικούσαν πολίτες επί δεκαετίες.
Οι τρεις βασικές παρεμβάσεις που προβλέπονται στο θέμα αυτό είναι:
· Πρώτον, το Δημόσιο δεν θα προβάλλει δικαιώματα κυριότητας ούτε θα ασκεί αγωγές όταν οι ιδιώτες ή οι δικαιοπάροχοί τους έχουν ακίνητο μεταγεγραμμένο μέχρι το 1975 – «πριν ψηφιστεί το σημερινό Σύνταγμα», όπως σημείωσε χαρακτηριστικά.
· Δεύτερον, προστατεύονται ακίνητα στα οποία έχουν εγκατασταθεί πολίτες κατόπιν υπόδειξης δημόσιας αρχής, κυρίως πρόσφυγες: «Ήρθαν πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, τους έδωσε ο Ελευθέριος Βενιζέλος κάποιους τίτλους και έρχεται σήμερα το Ελληνικό Δημόσιο μετά από πολλές δεκαετίες καθυστέρηση και λέει: ξεχάστε τον Ελευθέριο Βενιζέλο». Νιώθουν έτσι και πάλι «πρόσφυγες» στη χώρα μας.
· Τρίτον, καλύπτονται περιπτώσεις όπου οι πολίτες διαθέτουν προσωρινά παραχωρητήρια ή αντίστοιχους τίτλους που εξέδωσε η ίδια η διοίκηση, αλλά αργότερα «άλλαξε άποψη και μετά από πολλές δεκαετίες θυμήθηκε να προσφύγει στα δικαστήρια λόγω ευθυνοφοβίας υπαλλήλων». Όλες οι εκκρεμείς δίκες που αφορούν αμφισβήτηση κυριότητας για τέτοια ακίνητα καταργούνται, με ρητή εξαίρεση των κοινόχρηστων χώρων, αρχαιολογικών χώρων και δασικών εκτάσεων.
2. Πληρωμή του φόρου κληρονομίας κατά τη μεταβίβαση του ακινήτου που κληρονομείται:
Σήμερα όσοι αδυνατούν να πληρώσουν τον φόρο κληρονομίας, δεν μπορούν να πουλήσουν το ακίνητό τους, ώστε να πληρώσουν και τον φόρο. Πιέζονται και καταφεύγουν έτσι σε διάφορες «συμφωνίες» με τους εν δυνάμει αγοραστές, χάνοντας χρήματα συχνά. Με τη νέα ρύθμιση η διαδικασία θα προχωρά και ο φόρος θα μπορεί να πληρώνεται τη στιγμή που καταβάλλεται το τίμημα της μεταβίβασης.
3. Μεταβίβαση κατασχεμένου ακινήτου
Η ΑΑΔΕ θα μπορεί να απελευθερώνει τη μεταβίβαση κατασχεμένου ακινήτου, με την προϋπόθεση ότι ένα ποσοστό του τιμήματος (το οποίο θα ορίζει η ΑΑΔΕ με βάση το ποσό της οφειλής και το ποσό που εισπράττεται από τη μεταβίβαση) θα παρακρατείται και θα αποδίδεται από τον Συμβολαιογράφο στην ΑΑΔΕ.
4. Συμβολαιογράφοι “one-stop shop”
Γενικότερα, οι συμβολαιογράφοι στο εξής αποκτούν διασύνδεση με το ΤΕΕ για να εκδίδεται ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου, αλλά και με την ΑΑΔΕ για τις περιπτώσεις απαλλαγής φόρου. Θα υποβάλλουν τις δηλώσεις φόρου μεταβίβασης και θα καταβάλλουν τα αντίστοιχα ποσά. Τα διάφορά έξοδα και η αμοιβή για την κατάρτιση του συμβολαίου θα καταβάλλονται σε ειδικό, ακατάσχετο λογαριασμό, από τον οποίο οι συμβολαιογράφοι θα κάνουν τις πληρωμές, με ανάλογη αύξηση της αμοιβής τους για τις πρόσθετες υπηρεσίες που θα παρέχουν. Με την εφαρμογή της ρύθμισης, οι συμβαλλόμενοι θα παρίστανται μόνο για την υπογραφή του συμβολαίου.
5. Κατάργηση της υποχρέωσης σύνταξης τοπογραφικού για συμβόλαια μεταβίβασης ακινήτων σε περιοχές εντός σχεδίου με επικυρωμένη πράξη εφαρμογής
Εφόσον το ακίνητο βρίσκεται σε περιοχή με κυρωμένη και μετεγγραμμένη πράξη εφαρμογής και κτηματολόγιο σε λειτουργία, θεωρείται περιττό να συνταχθεί και τοπογραφικό διάγραμμα από ιδιώτη μηχανικό, καθώς το κτηματολογικό φύλλο έχει ήδη ενσωματωμένο τοπογραφικό διάγραμμα, ενώ οι όροι δόμησης και τα λοιπά κρίσιμα στοιχεία για κτίρια προκύπτουν από την ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου.
Διευκολύνσεις για συνεπείς και νομοταγείς
Επιπλέον, με άλλες διατάξεις, το νομοσχέδιο Χατζηδάκη προβλέπει παρεμβάσεις για να επικρατήσει κοινή λογική -αντί «καθημερινή τρέλα»- στις συναλλαγές με το δημόσιο.
Μεταξύ άλλων, για παράδειγμα, θα προβλέπει:
– αντικατάσταση των δικαιολογητικών με υπεύθυνη δήλωση. Ποιο είναι το πρόβλημα; Και σήμερα προβλέπεται η αυτεπάγγελτη αναζήτηση δικαιολογητικών, αλλά υπάρχουν δυσχέρειες στην εφαρμογή της. Περίπου μία τριανταριά πιστοποιητικά αναζητούνται τελικά από τους πολίτες.
Μέχρι η διαλειτουργικότητα να γίνει καθολική, ο πολίτης δεν θα προσκομίζει κανένα πιστοποιητικό που ήδη διαθέτει η δημόσια διοίκηση. Το μέτρο αφορά δηλαδή πιστοποιητικά που τα διαθέτει ήδη η διοίκηση.
Παραδείγματος χάρη, μέσω διαλειτουργικότητας, παρέχονται το πιστοποιητικό γέννησης και σε κάποιο βαθμό το πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης, αλλά δεν παρέχονται άλλα όπως η ληξιαρχική πράξη γάμου, θανάτου, πτυχία, αντίγραφο πιστοποιητικού εγγυτέρου συγγενών, διάφορα κτηματολογικά πιστοποιητικά, πιστοποιητικά ιθαγένειας κλπ).
Ωστόσο οι διευκολύνσεις αφορούν μόνο τους συνεπείς, όχι όσους έκαναν ή θα κάνουν κατάχρηση των υπεύθυνων δηλώσεων. Για αυτούς μάλιστα, θα προβλεφθούν αΑυξημένα πρόστιμα και κυρώσεις για όσους κάνουν χρήση των διευκολύνσεων
– Ψηφιακή ενημέρωση για την πορεία της αίτησης του πολίτη, κάτι που το ζητούσαν οι ίδιοι οι πολίτες. Όχι πλέον δηλαδή αιτήσεις «στα τυφλά» για τις οποίες ο πολίτης αγνοεί την πορεία και την τύχη τους.
– Όχι πλέον καταγγελίες πολιτών «στα αζήτητα». Με κωδικό παρακολουθούν την πορεία τους. Ωστόσο το μέτρο θα ισχύσει μόνο για επώνυμες καταγγελίες