Ο Άγιος Φανούριος, μία από τις πιο αγαπητές μορφές της Ορθόδοξης παράδοσης, τιμάται σήμερα, 27 Αυγούστου. Η ιστορία του συνδέεται με την εύρεση μιας παλιάς εικόνας στη Ρόδο τον 14ο αιώνα, μέσα σε έναν ερειπωμένο ναό. Στην εικόνα ο Άγιος απεικονιζόταν ως νεαρός στρατιώτης, κρατώντας σταυρό και αναμμένη λαμπάδα, ενώ γύρω του αποτυπώνονταν σκηνές από τα μαρτύριά του.Από την εικόνα αυτή έγινε γνωστός ο Άγιος Φανούριος, καθώς δεν έχουν διασωθεί αναλυτικές ιστορικές πληροφορίες για τη ζωή του. Με το όνομά του συνδέθηκε στη λαϊκή παράδοση η «φανέρωση» χαμένων αντικειμένων και λύσεων σε δύσκολες καταστάσεις, ενώ η γιορτή του είναι άρρηκτα δεμένη με τη φανουρόπιτα, που παρασκευάζεται προς τιμήν του.
Σύμφωνα με το εορτολόγιο, σήμερα γιορτάζουν τα εξής ονόματα:
Αρκάδιος
Αρκάδης
Αρκαδία
Αρκάδα
Λιβέριος
Λυμπέρης
Λιμπέρης
Λιμπέριος
Λιβέρης
Όσιος
Οσία
Φανουρία
Φανή
Φανούλα
Φανούριος
Φανούρης
Φάνης
Νούρης
Αύριο, σύμφωνα με το εορτολόγιο, γιορτάζουν:
Δάμων
Δάμωνας
Σήμερα η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη των:
Οσίου Ποιμένος, Αγίας Ανθούσας της Νέας, Αγίου Φανουρίου του Νεοφανούς και Μεγαλομάρτυρα, Αγίου Λιβερίου του Ομολογητή, Πάπα Ρώμης, Αγίου Οσίου επισκόπου Κορδούης της Ισπανίας, της Βάπτισης του Αιθίοπα Ευνούχου από τον Άγιο Φίλιππο, Αγίου Αρκαδίου του βασιλιά και Οσίου Θεοκλήτου.
Άγιος Φανούριος: Ο άγιος που έγινε γνωστός από μια εικόνα που βρέθηκε στη Ρόδο
Ο Άγιος Φανούριος είναι μία από τις πιο γνωστές μορφές της λαϊκής θρησκευτικής παράδοσης στην Ελλάδα και η μνήμη του τιμάται κάθε χρόνο στις 27 Αυγούστου. Παρά τη μεγάλη διάδοση της τιμής προς το πρόσωπό του, οι ιστορικές πληροφορίες για τη ζωή του είναι περιορισμένες.
Η παράδοση γύρω από τον Άγιο συνδέεται κυρίως με την εύρεση μιας παλιάς εικόνας στη Ρόδο, κατά τον 14ο αιώνα. Σύμφωνα με τον Ορθόδοξο Συναξαριστή, η εικόνα εντοπίστηκε όταν πραγματοποιούνταν εργασίες σε παλιά κτίσματα κοντά στο νότιο τμήμα του παλαιού τείχους της πόλης.
Στον χώρο φέρεται να αποκαλύφθηκε παλαιός ναός με αρκετές κατεστραμμένες εικόνες. Ανάμεσά τους βρισκόταν μία που είχε διατηρηθεί σε καλύτερη κατάσταση και στην οποία ο τότε μητροπολίτης Ρόδου Νείλος Β΄ ο Διασπωρινός, που έζησε τον 14ο αιώνα, αναγνώρισε το όνομα του Αγίου.
Η αγιογραφία παρουσίαζε τον Φανούριο ως νεαρό στρατιώτη, να κρατά σταυρό με αναμμένη λαμπάδα. Γύρω από την κεντρική μορφή υπήρχαν παραστάσεις από δώδεκα διαφορετικά μαρτύρια. Οι παραστάσεις αυτές αποτέλεσαν βασική πηγή για την εκκλησιαστική παράδοση σχετικά με τον Άγιο, καθώς δεν είναι γνωστός αναλυτικός ιστορικός βίος του από παλαιότερες πηγές.
Κατά την εκκλησιαστική παράδοση, ο μητροπολίτης Νείλος ανοικοδόμησε τον ναό όπου είχε βρεθεί η εικόνα και τον αφιέρωσε στον Άγιο Φανούριο. Η τιμή του εξαπλώθηκε σταδιακά πέρα από τη Ρόδο, της οποίας θεωρείται πολιούχος, και έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής σε πολλές περιοχές της Ελλάδας.
Με τη γιορτή του συνδέεται και η γνωστή φανουρόπιτα, η οποία παρασκευάζεται παραδοσιακά την παραμονή ή την ημέρα της εορτής. Στη λαϊκή παράδοση ο Άγιος Φανούριος συνδέθηκε με την εύρεση χαμένων αντικειμένων ή με την αποκάλυψη μιας λύσης σε κάποιο πρόβλημα, σύνδεση που ενισχύθηκε και από την ομοιότητα του ονόματός του με το ρήμα «φανερώνω».