Με μέτρα στήριξης που σε πρώτη φάση θα καλύπτουν το πρώτο 15ήμερο του Οκτωβρίου σχεδιάζει η κυβέρνηση να περιορίσει τις αυξήσεις στα καύσιμα.Στις 30 Σεπτεμβρίου θα ανακοινωθούν τα μέτρα για τα καύσιμα κίνησης, με ορίζοντα το πρώτο 15ήμερο του μήνα. Στις 14 Οκτωβρίου θα ακολουθήσουν νέες ανακοινώσεις, μαζί με τα μέτρα για το πετρέλαιο θέρμανσης, η διάθεση του οποίου αρχίζει την επομένη.
Νέες αποφάσεις ανάλογα με τις τιμές
Η επιλογή να περιοριστεί η πρώτη παρέμβαση σε 15 ημέρες συνδέεται με τη μεγάλη μεταβλητότητα των διεθνών τιμών. Οι επόμενες αποφάσεις θα ληφθούν με νεότερη εικόνα της αγοράς, με πρώτο σταθμό τις ανακοινώσεις της 14ης Οκτωβρίου.Η πίεση είναι ήδη μεγάλη στο diesel. Η μέση τιμή στην Ελλάδα διαμορφώνεται στα 2,224 ευρώ το λίτρο, έναντι 2,226 ευρώ στην Ευρωπαϊκή Ενωση και 2,262 ευρώ στην Ευρωζώνη.Σε αρκετές περιοχές της χώρας οι τιμές είναι σημαντικά υψηλότερες: στη Σαντορίνη φτάνουν έως τα 2,669 ευρώ το λίτρο, στη Ρόδο τα 2,619 ευρώ, στην Αθήνα τα 2,548 ευρώ, στην Κέρκυρα τα 2,489 ευρώ, στη Θεσσαλονίκη τα 2,429 ευρώ και στο Ηράκλειο τα 2,427 ευρώ.Για ένα γέμισμα 50 λίτρων απαιτούνται σήμερα, με βάση τη μέση πανελλαδική τιμή, περίπου 111 ευρώ, έναντι 78,50 ευρώ τον Φεβρουάριο, δηλαδή πάνω από 32 ευρώ περισσότερα. Η επιβάρυνση είναι πολύ μεγαλύτερη για επαγγελματίες, μεταφορικές επιχειρήσεις και αγρότες.
Για το diesel η συνέχιση της στήριξης και τον Οκτώβριο έχει ήδη προαναγγελθεί από τον πρωθυπουργό, χωρίς να έχει ακόμη ανακοινωθεί το ύψος της. Τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο η κρατική επιδότηση διαμορφώθηκε στα 10 λεπτά ανά λίτρο, ενώ τον Απρίλιο και τον Μάιο είχε φτάσει στα 20 λεπτά και τον Ιούνιο στα 15 λεπτά.
Στα σενάρια για τον Οκτώβριο εξετάζονται διαφορετικά επίπεδα παρέμβασης, με τις τελικές αποφάσεις να εξαρτώνται από τις τιμές που θα έχουν διαμορφωθεί στο τέλος Σεπτεμβρίου.
Η αύξηση του diesel επιβαρύνει τις μεταφορές και το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων, με κίνδυνο μετακύλισης στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών. Οι αγρότες αναμένουν το αφορολόγητο πετρέλαιο στην αντλία από τον Νοέμβριο, ενώ οι αλιείς ζητούν πρόσθετη στήριξη για το κόστος των καυσίμων.Οι πιέσεις δεν περιορίζονται στην Ελλάδα. Η παγκόσμια αγορά diesel βρίσκεται αντιμέτωπη με περιορισμένη προσφορά, καθώς οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρανία έχουν επηρεάσει παραγωγή, διυλιστήρια και εξαγωγές από σημαντικούς προμηθευτές.Στην Ευρώπη, που εξαρτάται από εισαγωγές diesel, τα αποθέματα σε βασικούς κόμβους βρίσκονται σε χαμηλά επίπεδα, ενώ η δυνατότητα των διυλιστηρίων διεθνώς να αυξήσουν περαιτέρω την παραγωγή είναι περιορισμένη.
Τι κάνουν άλλες χώρες της ΕΕ
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις απαντούν με διαφορετικά μέτρα.Η Γερμανία μειώνει από την 1η Οκτωβρίου τον ενεργειακό φόρο σε βενζίνη και diesel κατά 14 λεπτά το λίτρο, με τη συνολική ελάφρυνση μαζί με τον ΦΠΑ να φτάνει περίπου τα 17 λεπτά. Το συνολικό ύψος της παρέμβασης υπολογίζεται σε περίπου 2,5 δισ. ευρώ.Η Γαλλία ανακοίνωσε νέο πακέτο στοχευμένων μέτρων για εργαζομένους και επαγγελματικούς κλάδους, συνολικού κόστους 450 εκατ. ευρώ.
Στην Ελλάδα η προτεραιότητα έχει δοθεί στο πετρέλαιο θέρμανσης και στη συνέχιση της στήριξης στο diesel. Ο πρωθυπουργός έχει ξεκαθαρίσει ότι, με τα σημερινά δεδομένα, δεν έχει ανακοινωθεί αντίστοιχη παρέμβαση για τη βενζίνη, ενώ έχει απορρίψει μια μόνιμη οριζόντια μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης λόγω του δημοσιονομικού κόστους.
Για το πετρέλαιο θέρμανσης έχει προαναγγελθεί διπλή παρέμβαση, στην τιμή της αντλίας και στο επίδομα θέρμανσης. Στην πρώτη θα συμμετάσχουν το κράτος και τα διυλιστήρια, με τον πρωθυπουργό να έχει θέσει ως στόχο η τιμή εκκίνησης στις 15 Οκτωβρίου να είναι χαμηλότερη από τα περίπου 1,75 ευρώ το λίτρο στα οποία έκλεισε η περυσινή περίοδος διάθεσης τον Απρίλιο.
Παράλληλα έχει προαναγγελθεί οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, χωρίς να έχει ακόμη ανακοινωθεί το ποσοστό της. Το επίδομα δεν αφορά μόνο το πετρέλαιο θέρμανσης, αλλά καλύπτει, με τους προβλεπόμενους όρους, και άλλες μορφές θέρμανσης.