Στα υπουργεία κατευθύνονται σχεδόν τα 7 από κάθε 10 ευρώ του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης 2026-2030, το οποίο διαθέτει αρχικό προϋπολογισμό 13,157 δισ. ευρώ και επιτρέπει την ένταξη έργων συνολικής αξίας έως 16,627 δισ. ευρώ.Το νέο πρόγραμμα για την ανάπτυξη προβλέπει τη διάθεση 9,067 δισ. ευρώ μέσω των Τομεακών Προγραμμάτων που διαχειρίζονται τα υπουργεία, ποσό που αντιστοιχεί στο 68% του αρχικού προϋπολογισμού, ενώ παράλληλα περνά στη φάση της εξειδίκευσης και της δημιουργίας δεικτών για την παρακολούθηση της πορείας των παρεμβάσεων.
Από το συνολικό ποσό, επιπλέον 2,5 δισ. ευρώ κατανέμονται στις 13 Περιφέρειες, 1,57 δισ. ευρώ προορίζονται για τα Ειδικά Προγράμματα Ανάπτυξης και 20 εκατ. ευρώ διατηρούνται ως αποθεματικό για την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών και των συνεπειών πιθανών κρίσεων.Ο προϋπολογισμός των 16,627 δισ. ευρώ περιλαμβάνει υπερδέσμευση 30% στα Τομεακά και τα Περιφερειακά Προγράμματα. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να ενταχθούν έργα μεγαλύτερης αξίας από τους αρχικά διαθέσιμους πόρους, προκειμένου να καλύπτονται πιθανές καθυστερήσεις, ματαιώσεις ή χαμηλότερες τελικές δαπάνες και να επιτυγχάνεται πλήρης απορρόφηση των κονδυλίων.
Ποια υπουργεία παίρνουν τα περισσότερα
Τη μεγαλύτερη χρηματοδότηση μεταξύ των υπουργείων λαμβάνει το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, με αρχικό προϋπολογισμό 2,577 δισ. ευρώ, ο οποίος μπορεί να φθάσει τα 3,350 δισ. ευρώ μαζί με την υπερδέσμευση.
Ακολουθεί το υπουργείο Εσωτερικών με 1,214 δισ. ευρώ και δυνατότητα εντάξεων έως 1,578 δισ. ευρώ, ενώ στο υπουργείο Ανάπτυξης κατευθύνονται 987 εκατ. ευρώ, ποσό το οποίο μαζί με την υπερδέσμευση μπορεί να ανέλθει σε 1,283 δισ. ευρώ.Σημαντικούς πόρους λαμβάνουν επίσης το υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής με 839 εκατ. ευρώ, το υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού με 691 εκατ. ευρώ, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών με 454 εκατ. ευρώ και το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης με 395 εκατ. ευρώ.
Στον αντίποδα, μόλις 30 εκατ. ευρώ προβλέπονται για το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ενώ από 79 εκατ. ευρώ κατανέμονται στα υπουργεία Εργασίας, Μετανάστευσης και Ασύλου, Τουρισμού και Δικαιοσύνης.
Η κατανομή των 2,5 δισ. ευρώ στις Περιφέρειες
Στα Περιφερειακά Προγράμματα Ανάπτυξης κατευθύνονται συνολικά 2,5 δισ. ευρώ, με τη δυνατότητα ένταξης έργων έως 3,25 δισ. ευρώ μετά την εφαρμογή της υπερδέσμευσης.
Η μεγαλύτερη χρηματοδότηση προβλέπεται για την Περιφέρεια Αττικής, με 445 εκατ. ευρώ και ανώτατο ύψος εντάξεων 578,5 εκατ. ευρώ. Ακολουθούν η Δυτική Ελλάδα με 285 εκατ. ευρώ, η Στερεά Ελλάδα με 275 εκατ. ευρώ, η Κεντρική Μακεδονία με 215 εκατ. ευρώ και η Κρήτη με 200 εκατ. ευρώ.
Στη Θεσσαλία κατευθύνονται 197 εκατ. ευρώ, στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη 166 εκατ. ευρώ και στην Πελοπόννησο 150 εκατ. ευρώ. Τα χαμηλότερα ποσά προβλέπονται για τα Ιόνια Νησιά με 89 εκατ. ευρώ, το Νότιο Αιγαίο με 114 εκατ. ευρώ, τη Δυτική Μακεδονία με 115 εκατ. ευρώ και το Βόρειο Αιγαίο με 116 εκατ. ευρώ.
Η κατανομή αποτυπώνει τον κεντρικό χαρακτήρα του προγράμματος, καθώς τα υπουργεία διαχειρίζονται περισσότερο από το τριπλάσιο ποσό σε σχέση με τις Περιφέρειες, παρά την έμφαση που δίνεται στην τοπική και περιφερειακή ανάπτυξη.
Οι δείκτες για τον έλεγχο των έργων
Το επόμενο βήμα για το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης είναι η μετάβαση από τη γενική κατανομή των χρημάτων στην εξειδίκευση των προγραμμάτων και στην παρακολούθηση των αποτελεσμάτων τους.
Στο πλαίσιο της πρώτης Επιτροπής Παρακολούθησης τέθηκαν η εξειδίκευση των Τομεακών και Περιφερειακών Προγραμμάτων Ανάπτυξης, καθώς και ο προτεινόμενος κατάλογος δεικτών για την περίοδο 2026-2030.Μέσω των δεικτών θα αποτυπώνεται η πορεία υλοποίησης των παρεμβάσεων και ο βαθμός στον οποίο τα έργα επιτυγχάνουν τους στόχους για τους οποίους χρηματοδοτήθηκαν. Το βάρος μεταφέρεται έτσι από την απλή απορρόφηση των πόρων στο μετρήσιμο αποτέλεσμα που θα αφήνουν οι δημόσιες επενδύσεις.
Στους βασικούς στόχους του προγράμματος περιλαμβάνονται η ανάπτυξη κοινωνικών υποδομών, η αντιμετώπιση του δημογραφικού και του στεγαστικού προβλήματος, η ενίσχυση των επιχειρήσεων και της απασχόλησης, η μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων, ο ψηφιακός μετασχηματισμός, η πράσινη ανάπτυξη και η αναβάθμιση των υποδομών.
Η θέσπιση των δεικτών αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω του μεγέθους του προγράμματος και του μεγάλου αριθμού υπουργείων και Περιφερειών που θα διαχειριστούν τους πόρους, καθώς το κρίσιμο τεστ δεν θα είναι μόνο πόσα έργα θα ενταχθούν, αλλά πόσα θα ολοκληρωθούν και τι αποτέλεσμα θα έχουν στην οικονομία και στην περιφερειακή ανάπτυξη.