Η οικογενειακή τραγωδία που αποκαλύφθηκε τα ξηµερώµατα της Κυριακής στη Γλυφάδα, µε έναν 46χρονο να δολοφονεί τον ηλικιωµένο πατέρα του, δεν αποτελεί ένα «µεµονωµένο περιστατικό». Αντίθετα, λειτουργεί ως ωµός καθρέφτης ενός συστήµατος ψυχικής υγείας που αποτυγχάνει να προστατεύσει τόσο τους ασθενείς όσο και την κοινωνία. Ο δράστης, µε βαρύ ψυχιατρικό ιστορικό και προηγούµενη ανθρωποκτονία το 2014 σε βάρος της µητέρας του, είχε αποφυλακιστεί, χωρίς όπως αποδεικνύεται να υπάρχει ουσιαστική, διαρκής ψυχιατρική παρακολούθηση. Το γεγονός ότι µετά τη σύλληψή του φέρεται να απείλησε πως θα σκοτώσει και τα αδέλφια του, αν αφεθεί ελεύθερος, αναδεικνύει µε τον πιο δραµατικό τρόπο το κενό φροντίδας και πρόληψης. Και αν η Γλυφάδα συγκλόνισε το πανελλήνιο, η Πάτρα και η Δυτική Ελλάδα ζουν εδώ και χρόνια την ίδια πραγµατικότητα ,απλώς χωρίς τα φώτα της δηµοσιότητας.
Ψυχιατρική στο «κόκκινο» και νοσηλείες µε εισαγγελική εντολή
Στην Ψυχιατρική Κλινική του Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου του Ρίου, η πληρότητα αγγίζει το 200%, µε αποτέλεσµα να µειώνονται οι ηµέρες νοσηλείας έως και κατά τέσσερις, προκειµένου να «αδειάσουν κρεβάτια» για νέα περιστατικά. Στην πράξη, αυτό σηµαίνει εξιτήρια υπό πίεση, χωρίς επαρκή σταθεροποίηση των ασθενών.
Σύµφωνα µε τα διαθέσιµα στοιχεία, 9 στις 10 εισαγωγές στην Πάτρα γίνονται µε εισαγγελική παραγγελία, γεγονός που αποτυπώνει την πλήρη απουσία πρωτοβάθµιας, κοινοτικής πρόληψης.
Μετά το εξιτήριο, κανένας µηχανισµός δεν διασφαλίζει ότι ο ασθενής θα συνεχίσει τη θεραπεία του ή ότι θα παρακολουθείται συστηµατικά. Όπως επισηµαίνει χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της Ένωσης Νοσοκοµειακών Γιατρών Αχαΐας, Δηµήτρης Δάβουλος: «Η ψυχική υγεία στην περιοχή δεν πάσχει απλώς, δεν λειτουργεί καν».
Κλινικές που δεν λειτουργούν, κινητές µονάδες-φαντάσµατα
Την ίδια ώρα, η ψυχιατρική κλινική του νοσοκοµείου «Άγιος Ανδρέας», αν και προβλέπεται οργανικά µε 20 κλίνες, δεν λειτουργεί, µε επίσηµη αιτιολογία την έλλειψη χώρου και το κόστος αναβάθµισης.
Σε ολόκληρη την Αχαΐα, από τα Καλάβρυτα έως τη Δυτική Αχαΐα, λειτουργεί µόλις µία κινητή µονάδα ψυχικής υγείας, αδύνατη να καλύψει τις ανάγκες εκατοντάδων περιστατικών. Η εικόνα δεν διαφέρει ούτε στα Ιόνια Νησιά, ενώ στην Αιτωλοακαρνανία απουσιάζει πλήρως ψυχιατρική κλινική.
Αυτή η υποστελέχωση και η έλλειψη υποδοµών αναγκάζουν οικογένειες να αναλαµβάνουν µόνες τους τη φροντίδα ασθενών µε σοβαρά ψυχικά προβλήµατα. Η αδυναµία πρόληψης και συνεχούς παρακολούθησης αυξάνει τον κίνδυνο κρίσεων και βίαιων περιστατικών, δηµιουργώντας ένα φαύλο κύκλο αδιαφορίας και τραγωδιών που επαναλαµβάνονται σε όλη τη χώρα.
Οι ελλείψεις αυτές υπογραµµίζουν την ανάγκη επείγουσας αναδιάρθρωσης και χρηµατοδότησης της ψυχιατρικής περίθαλψης σε επίπεδο νοσοκοµείων και κοινότητας, ώστε να διασφαλιστεί η ασφάλεια των ασθενών και της κοινωνίας.
Δικαστικές αποφάσεις χωρίς ψυχιατρική συνέχεια
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και ο τρόπος µε τον οποίο αντιµετωπίζονται άτοµα µε ψυχική νόσο που έχουν καταδικαστεί και αποφυλακιστεί. Σε αρκετές περιπτώσεις στη Δυτική Ελλάδα, η «παρακολούθηση» περιορίζεται στην υποχρέωση παρουσίας µια ή δύο φορές τον µήνα σε αστυνοµικό τµήµα, αντί σε δοµές ψυχικής υγείας. Αστυνοµικοί καλούνται, ουσιαστικά, να διαπιστώσουν αν ένας άνθρωπος είναι ψυχικά σταθερός ,ένας ρόλος που δεν τους αναλογεί και δεν µπορούν σε καµία περίπτωση να επιτελέσουν.
Το κοινό νήµα που ενώνει τη Γλυφάδα µε την Πάτρα είναι η απουσία συνέχειας. Από το νοσοκοµείο στην κοινότητα, από τη Δικαιοσύνη στη θεραπεία, από το εξιτήριο στην πραγµατική φροντίδα.
Ένα σύστηµα που ενεργοποιείται µόνο όταν χυθεί αίµα και επιστρέφει στη σιωπή µέχρι το επόµενο τραγικό περιστατικό. Η υπόθεση της Γλυφάδας δεν ήταν «κεραυνός εν αιθρία». Ήταν το αναµενόµενο αποτέλεσµα ενός σαθρού πλαισίου, το οποίο και στη Δυτική Ελλάδα παραµένει εκτεθειµένο, υποστελεχωµένο και επικίνδυνα ανεπαρκές, τόσο για τους ασθενείς, τις οικογένειές τους όσο και ολόκληρη την κοινωνία.