Υπάρχει μια θεμελιώδης αρχή που θα έπρεπε να διέπει κάθε δίκαιο φορολογικό σύστημα: ο πολίτης να φορολογείται για το εισόδημα που πραγματικά αποκτά και όχι για ένα εισόδημα που το κράτος υποθέτει ότι απέκτησε.
Κι όμως, για χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους, αυτή η αυτονόητη αρχή έχει υποχωρήσει μπροστά σε ένα σύστημα ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος.
Η κυβέρνηση μπορεί να παρουσιάζει το μέτρο ως εργαλείο αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής. Όμως, η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής δεν μπορεί να μετατρέπεται σε συλλογική υπόνοια ενοχής για όσους εργάζονται μόνοι τους.
Δεν έχουν όλοι την ίδια οικονομική δυνατότητα ούτε αντιμετωπίζουν τις ίδιες συνθήκες αγοράς. Το να τούς επιβάλλεται ένα ελάχιστο φορολογητέο εισόδημα, ανεξάρτητα από το πραγματικό αποτέλεσμα της δουλειάς τους, δημιουργεί μια επικίνδυνη αντίφαση: το κράτος αναγνωρίζει λογιστικά τη ζημιά, αλλά φορολογικά μπορεί να συμπεριφέρεται σαν να μην υπήρξε.
Το σημερινό σύστημα μπορεί να διαμορφώσει ελάχιστο τεκμαρτό καθαρό εισόδημα που φτάνει έως και τις 50.000 ευρώ, με βάση συνδυασμό παραμέτρων που περιλαμβάνουν το επίπεδο του κατώτατου μισθού, την προσαύξηση λόγω ετών δραστηριότητας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, τον κύκλο εργασιών του αντίστοιχου ΚΑΔ.
Κανείς δεν υποστηρίζει ότι η φοροδιαφυγή πρέπει να μένει ατιμώρητη. Το αντίθετο. Αλλά άλλο είναι να εντοπίζεις εκείνον που αποκρύπτει εισόδημα και άλλο να θεωρείς εκ των προτέρων ότι κάθε αυτοαπασχολούμενος που δηλώνει χαμηλό εισόδημα αποκρύπτει κάτι.
Η τεχνολογία του myDATA, οι ηλεκτρονικές συναλλαγές, οι διασταυρώσεις και η αξιοποίηση των δεδομένων δίνουν πλέον στη φορολογική διοίκηση πολύ ισχυρότερα εργαλεία από εκείνα του παρελθόντος.
Το κράτος οφείλει να τα χρησιμοποιεί στοχευμένα: να ελέγχει εκεί που υπάρχουν ενδείξεις φοροδιαφυγής και να μην τιμωρεί συλλήβδην μια ολόκληρη επαγγελματική τάξη.
Τι χρειάζονται πραγματικά
οι ελεύθεροι επαγγελματίες
Η στήριξη των ελεύθερων επαγγελματιών σημαίνει ένα φορολογικό πλαίσιο που να ανταμείβει την εργασία, την επένδυση και τη συνέπεια και δεν τιμωρεί την αποτυχία μιας χρονιάς. Χρειάζεται ένα διαφορετικό σχέδιο:
Πρώτον, κατάργηση του οριζόντιου τεκμαρτού ελάχιστου εισοδήματος και αντικατάστασή του από ένα σύστημα πραγματικών δεδομένων και στοχευμένων ελέγχων.
Δεύτερον, πλήρης έκπτωση των πραγματικών και τεκμηριωμένων επαγγελματικών δαπανών. Ενοίκια, ενέργεια, εξοπλισμός, λογιστικές υπηρεσίες, ασφαλιστικές εισφορές και αναγκαίες επενδύσεις δεν είναι «πολυτέλειες». Είναι κόστος παραγωγής.
Τρίτον, ειδική φορολογική προστασία για τις νέες επιχειρήσεις. Η έναρξη μιας επαγγελματικής δραστηριότητας δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν ώριμη και κερδοφόρα επιχείρηση, από την πρώτη ημέρα. Ήδη, υπάρχουν ορισμένες ελαφρύνσεις για νέους επιτηδευματίες, αλλά χρειάζεται ένα πιο συνεκτικό πλαίσιο που να προστατεύει την πρώτη δύσκολη περίοδο.
Τέταρτον, προοδευτική μείωση των φορολογικών και ασφαλιστικών επιβαρύνσεων για τα χαμηλά και μεσαία πραγματικά εισοδήματα. Ο άνθρωπος που δουλεύει περισσότερες ώρες δεν μπορεί να βλέπει κάθε πρόσθετο ευρώ να χάνεται σε φόρους και εισφορές.
Πέμπτον, ουσιαστική αντιμετώπιση του προβλήματος των καθυστερημένων πληρωμών. Ο επαγγελματίας που έχει εκδώσει τιμολόγιο αλλά δεν έχει εισπράξει ακόμη τα χρήματά του δεν πρέπει να βρίσκεται σε θέση να χρηματοδοτεί το κράτος και τον πελάτη του ταυτόχρονα.
Έκτον, απλούστευση της φορολογικής γραφειοκρατίας. Λιγότερες δηλώσεις, λιγότερες διαδικασίες, καθαροί κανόνες και σταθερό φορολογικό περιβάλλον.
Ο ελεύθερος επαγγελματίας δεν ζητά προνόμια. Ζητά να φορολογείται για όσα πραγματικά κερδίζει, να γνωρίζει εκ των προτέρων τους κανόνες και να μπορεί να προγραμματίσει το μέλλον του.
Η χώρα χρειάζεται περισσότερους ανθρώπους που επιχειρούν, δημιουργούν, επενδύουν και προσλαμβάνουν. Δεν χρειάζεται ένα σύστημα που κάνει τον αυτοαπασχολούμενο να αισθάνεται ότι κάθε χρόνο πρέπει να αποδεικνύει την αθωότητά του.
Είναι αίτημα για ένα κράτος δικαίου που αντιμετωπίζει τον πολίτη ως φορολογούμενο και όχι ως ύποπτο.
Και είναι, τελικά, ζήτημα ανάπτυξης. Γιατί μια οικονομία που θέλει να δημιουργήσει πλούτο δεν μπορεί να βλέπει τον άνθρωπο που ανοίγει το δικό του γραφείο, το δικό του εργαστήριο ή τη δική του μικρή επιχείρηση ως φορολογικό τεκμήριο πριν ακόμη τον δει ως παραγωγό, εργοδότη και δημιουργό.
ΣΣ: Ο Αντώνης Κουνάβης είναι Α΄ αντιπρόεδρος του Επιμελητηρίου Αχαϊας.