Ένα αναβαθμισμένο πλαίσιο για τον εξωδικαστικό μηχανισμό, το οποίο τίθεται σε ισχύ από τις 21 Σεπτεμβρίου, υπόσχεται να προσφέρει λύσεις σε ευρύτερο κύκλο οφειλετών, μειώνοντας τα χρέη και ενισχύοντας τη θωράκιση της κύριας κατοικίας. Οι επικείμενες τροποποιήσεις διευρύνουν σημαντικά το φάσμα των φυσικών προσώπων και των επαγγελματιών που έχουν δικαίωμα να διεκδικήσουν μια ολοκληρωμένη ρύθμιση για τα οικονομικά τους βάρη, ενώ παράλληλα ανοίγουν νέες οδούς για όσους μέχρι πρότινος παρέμεναν εκτός της διαδικασίας. Η σημαντικότερη μεταβολή αφορά το ελάχιστο όριο οφειλής για την υποβολή αίτησης, το οποίο υποχωρεί από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ. Αυτή η κίνηση επιτρέπει σε μια μεγαλύτερη κατηγορία οφειλετών με χαμηλότερα ληξιπρόθεσμα ποσά να αναζητήσουν διέξοδο, προσφέροντας ανάσα σε νοικοκυριά και μικρούς επαγγελματίες που δυσκολεύονταν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Επιπλέον, το αναθεωρημένο καθεστώς θέτει σε προτεραιότητα τη διατήρηση της πρώτης κατοικίας, εφόσον ο οφειλέτης παραμένει συνεπής στις πληρωμές του.
Προστασία κύριας κατοικίας και αναγκαστικά μέτρα
Η διαφύλαξη του ακινήτου όπου κατοικεί ο οφειλέτης αποτελεί πλέον κεντρικό πυλώνα της διαδικασίας. Στο πλαίσιο της συμφωνίας αναδιάρθρωσης, μπορεί να προβλεφθεί ρητά η εξαίρεση της κύριας κατοικίας από οποιαδήποτε εκποίηση, ακόμη και αν η βιωσιμότητα της λύσης επιβάλλει την πώληση άλλων περιουσιακών στοιχείων. Οι όροι για την εκποίηση δευτερευόντων ακινήτων ενσωματώνονται στη συνολική πρόταση, με τον οφειλέτη να διατηρεί το δικαίωμα να αποδεχθεί ή να απορρίψει την αντιπρόταση. Είναι καθοριστικής σημασίας το γεγονός ότι, όσο η συμφωνία τηρείται πιστά, οι πιστωτές δεσμεύονται και δεν μπορούν να ενεργοποιήσουν μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης κατά της κύριας κατοικίας. Αντιθέτως, η αθέτηση των πληρωμών θέτει σε κίνδυνο αυτή την προστασία. Η αξία της κατοικίας υπολογίζεται στο σύνολο της ρύθμισης, ενώ τα υπόλοιπα ακίνητα εξετάζονται βάσει της οικονομικής κατάστασης του οφειλέτη και των απαιτήσεων των δανειστών.
Ευκαιρίες για επανυποβολή αίτησης
Μια σημαντική καινοτομία αφορά τους οφειλέτες που έχουν ήδη δοκιμάσει τη διαδικασία του εξωδικαστικού. Από τις 21 Σεπτεμβρίου και για ένα διάστημα έξι μηνών, θα υπάρχει η δυνατότητα κατάθεσης νέας αίτησης, παρακάμπτοντας τον περιορισμό των 12 μηνών. Για όσους εξυπηρετούν ήδη κάποια ρύθμιση, η επαναξιολόγηση προϋποθέτει απόδειξη ουσιαστικής οικονομικής επιδείνωσης, η οποία πρέπει να αντιστοιχεί σε μεταβολή τουλάχιστον 20%. Παράλληλα, όσοι απώλεσαν προηγούμενη ρύθμιση, για παράδειγμα λόγω καθυστέρησης άνω των τριών δόσεων, θα έχουν το δικαίωμα να υποβάλουν εκ νέου αίτημα μέσα στο εξάμηνο. Αυτή η πρόβλεψη προσφέρει μια δεύτερη ευκαιρία σε όσους είδαν τα οικονομικά τους δεδομένα να αλλάζουν ή δεν κατάφεραν να ανταποκριθούν στους αρχικούς όρους.
Διάρκεια αποπληρωμής και διαγραφή χρεών
Ο εξωδικαστικός μηχανισμός διατηρεί τη δυνατότητα για μακροχρόνια αποπληρωμή, με τις δόσεις προς το Δημόσιο να φτάνουν έως τις 240, ενώ για χρέη προς χρηματοδοτικούς φορείς και τράπεζες το όριο ανέρχεται στις 420 δόσεις. Παράλληλα, υπάρχει η προοπτική διαγραφής μέρους της οφειλής, με το ποσοστό να μπορεί να αγγίξει σε ορισμένες περιπτώσεις το 70%, χωρίς αυτό να συνιστά εγγυημένο κανόνα για όλους. Το ύψος του «κουρέματος» και η τελική δόση καθορίζονται εξατομικευμένα, λαμβάνοντας υπόψη το εισόδημα, την περιουσία, τη σύνθεση των χρεών και την πραγματική δυνατότητα του οφειλέτη. Στόχος παραμένει η δημιουργία μιας ρεαλιστικής και βιώσιμης ρύθμισης σε βάθος χρόνου.
Ένταξη οφειλών προς τους ΟΤΑ
Στο πεδίο εφαρμογής του μηχανισμού εντάσσονται πλέον και οι οφειλές προς τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, εφόσον έχει προηγηθεί η απαραίτητη βεβαίωση από τη δημοτική αρχή. Αυτή η εξέλιξη διευκολύνει τη διαχείριση των χρεών μέσω μιας ενιαίας διαδικασίας, περιορίζοντας τη διασπορά ρυθμίσεων. Το ενδιαφέρον του κοινού παραμένει έντονο, καθώς έως το τέλος Ιουλίου είχαν υποβληθεί περίπου 65.000 αιτήσεις για οφειλές συνολικού ύψους σχεδόν 20 δισ. ευρώ. Με τη μείωση του κατώτατου ορίου στις 5.000 ευρώ, ο εξωδικαστικός μετατρέπεται σε ένα εργαλείο ευρύτερης πρόσβασης, με κύριο στόχο τη ρύθμιση των υποχρεώσεων, τη διατήρηση της κύριας κατοικίας και την αποτροπή νέων ληξιπρόθεσμων χρεών.