Την Τετάρτη 14 Οκτωβρίου 2026 στη 13η τακτική δημόσια συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Καλαβρύτων, συζητήθηκε για άλλη μια φορά το μείζον θέμα της αναστολής λειτουργίας του Οδοντωτού. Ο Δημοτικός σύμβουλος κ Αριστείδης Γκολφινόπουλος τοποθετήθηκε αναφέροντας τα ακόλουθα:
Οδοντωτός: Δεν αρκούν οι διαβεβαιώσεις – Χρειάζεται συγκεκριμένο σχέδιο ασφαλούς επαναλειτουργίας
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Ο Οδοντωτός δεν είναι απλώς ένα τρένο. Είναι κομμάτι της ιστορίας μας, βασικός πυλώνας της τουριστικής ανάπτυξης και σημαντικό κεφάλαιο για την οικονομία και το μέλλον των Καλαβρύτων και της ευρύτερης περιοχής.
Γι’ αυτό ακριβώς οφείλουμε να μιλήσουμε με απόλυτη σαφήνεια για την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί, για τις ευθύνες που πρέπει να αποσαφηνιστούν και, κυρίως, για το σχέδιο που απαιτείται ώστε να επιστρέψει ο Οδοντωτός στις ράγες με ασφάλεια.
Εδώ και μήνες ακούμε διαβεβαιώσεις και ανακοινώσεις για την επανεκκίνηση της γραμμής. Ωστόσο, οι εξελίξεις αποδεικνύουν ότι οι εξαγγελίες δεν αρκούν όταν δεν στηρίζονται σε ολοκληρωμένες διαδικασίες, επαρκή τεχνική τεκμηρίωση και σαφές χρονοδιάγραμμα.
Η προγραμματική σύμβαση για την αξιολόγηση και τη διαχείριση των κινδύνων κατά μήκος της γραμμής, προϋπολογισμού περίπου 1,86 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ, αντιμετώπισε σοβαρά προβλήματα κατά τον προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέα ερωτήματα και καθυστερήσεις σε μια υπόθεση που αφορά άμεσα την ασφάλεια των επιβατών, την τοπική οικονομία και την αξιοπιστία της Πολιτείας.
1. Οι βασικές αδυναμίες της προγραμματικής σύμβασης
Πρώτον: Ανεπαρκής τεκμηρίωση του προϋπολογισμού.
Ένα από τα ουσιαστικά ζητήματα που αναδείχθηκαν αφορά την ανεπαρκή και μη αναλυτική τεκμηρίωση του οικονομικού αντικειμένου της σύμβασης.
Πώς δικαιολογείται η διάθεση τόσο μεγάλων ποσών, όταν δεν προσδιορίζεται με επαρκή σαφήνεια το κόστος κάθε επιμέρους εργασίας, τα απαιτούμενα μέσα, οι ποσότητες και η σύνδεσή τους με τα συγκεκριμένα παραδοτέα;
Στη σύμβαση προβλέπονται σημαντικές δαπάνες για τεχνολογικό εξοπλισμό, συστήματα παρακολούθησης, αισθητήρες, drones και τεχνικές μελέτες. Όλα αυτά μπορεί να είναι χρήσιμα και αναγκαία εργαλεία. Πρέπει, όμως, να τεκμηριώνεται αναλυτικά τι ακριβώς θα αγοραστεί ή θα χρησιμοποιηθεί, πόσο θα κοστίσει, πώς θα λειτουργήσει και ποιο συγκεκριμένο αποτέλεσμα θα προσφέρει στην ασφάλεια της γραμμής.
Η απλή απαρίθμηση των παραδοτέων δεν αρκεί. Ούτε αρκεί μια εκ των υστέρων συνοπτική κατανομή του προϋπολογισμού σε γενικές κατηγορίες δαπανών.
Όταν διατίθενται δημόσιοι πόροι τέτοιου ύψους, η οικονομική τεκμηρίωση πρέπει να είναι πλήρης, συγκεκριμένη και ελέγξιμη.
Δεύτερον: Ασάφεια ως προς την κατανομή των εργασιών και τη διαδικασία ανάθεσης.
Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα αφορά τον πραγματικό ρόλο του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας και την κατανομή του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου μεταξύ του ΤΕΕ και των τρίτων αναδόχων.
Ποιες ακριβώς εργασίες θα εκτελέσει το ίδιο το ΤΕΕ; Ποιο επιστημονικό προσωπικό και ποια τεχνικά μέσα θα διαθέσει; Ποιες εργασίες θα ανατεθούν σε τρίτους; Με ποια διαδικασία θα επιλεγούν οι ανάδοχοι και πώς θα διασφαλιστεί ότι η κατανομή των εργασιών και των δαπανών είναι νόμιμη και επαρκώς αιτιολογημένη;
Τα ερωτήματα αυτά είναι ουσιαστικά και όχι τυπικά.
Μια προγραμματική σύμβαση πρέπει να αποτυπώνει πραγματική συνεργασία μεταξύ των συμβαλλόμενων δημόσιων φορέων, με σαφείς αρμοδιότητες, συγκεκριμένη συμβολή κάθε πλευράς και τεκμηριωμένη κατανομή του αντικειμένου.
Η ονομασία μιας σύμβασης ως «προγραμματικής» δεν αρκεί από μόνη της. Πρέπει να αποδεικνύεται και από το περιεχόμενό της ότι πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Παράλληλα, κάθε απαιτούμενη τυπική διαδικασία, όπως ο ορισμός των εκπροσώπων των αρμόδιων φορέων στα όργανα παρακολούθησης, πρέπει να ολοκληρώνεται εγκαίρως και με τον προβλεπόμενο τρόπο.
Δεν είναι δυνατόν μια υπόθεση τέτοιας σημασίας να καθυστερεί εξαιτίας ελλείψεων που θα έπρεπε να είχαν αντιμετωπιστεί πριν από την υποβολή του φακέλου.
2. Το ουσιαστικό πρόβλημα: Η μελέτη δεν ισοδυναμεί με επαναλειτουργία
Κατά τη γνώμη μου, όμως, το βασικό πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο στις αδυναμίες που εντοπίστηκαν κατά τον έλεγχο της σύμβασης. Βρίσκεται και στην ίδια τη λογική και τη χρονική ακολουθία του σχεδιασμού.
Η σύμβαση προβλέπει διάρκεια δώδεκα μηνών, ενώ παράλληλα ορίζει κρίσιμα ενδιάμεσα παραδοτέα, μεταξύ των οποίων και το Ενδιάμεσο Τεχνικό Υπόμνημα της 30ής Σεπτεμβρίου, το οποίο προοριζόταν να αποτελέσει βάση για την τεχνική αξιολόγηση της δυνατότητας λειτουργίας της γραμμής κατά τη χειμερινή περίοδο.
Εδώ γεννάται ένα εύλογο ερώτημα:
Πώς μπορεί να γίνει μια αξιόπιστη αξιολόγηση των συνθηκών ασφαλείας για τη χειμερινή λειτουργία, εάν δεν έχει προηγηθεί επαρκής συλλογή και αξιολόγηση δεδομένων, εάν τα συστήματα παρακολούθησης δεν έχουν τεθεί εγκαίρως σε λειτουργία και εάν δεν έχει αποσαφηνιστεί η αποτελεσματικότητα των προβλεπόμενων μέτρων προστασίας;
Μια πρώτη τεχνική εκτίμηση μπορεί να είναι χρήσιμη. Μπορεί να καταγράψει κινδύνους, να εντοπίσει κρίσιμα σημεία, να προτείνει προσωρινά μέτρα και να καθορίσει όρια συναγερμού.
Δεν μπορεί, όμως, να υποκαταστήσει την αναγκαία τεχνική τεκμηρίωση ούτε να θεωρηθεί αυτομάτως οριστική πιστοποίηση ασφαλούς λειτουργίας.
Η ασφάλεια μιας σιδηροδρομικής γραμμής σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό γεωμορφολογικό περιβάλλον, όπως το φαράγγι του Βουραϊκού, απαιτεί συστηματική παρακολούθηση, αξιολόγηση των πραγματικών κινδύνων και συγκεκριμένα μέτρα αντιμετώπισής τους.
Γι’ αυτό πρέπει να γνωρίζουμε τι έχει ήδη γίνει, ποια δεδομένα έχουν συλλεχθεί και ποια συμπεράσματα μπορούν πράγματι να εξαχθούν από αυτά.
3. Μελέτη χωρίς άμεση εξασφάλιση των αναγκαίων έργων
Ένα ακόμη σημείο που πρέπει να γίνει απολύτως σαφές είναι ότι η συγκεκριμένη σύμβαση έχει κυρίως μελετητικό και τεχνικό χαρακτήρα.
Το αντικείμενό της αφορά την τεχνική τεκμηρίωση, την αξιολόγηση της διακινδύνευσης και τον σχεδιασμό των απαραίτητων μέτρων. Δεν ταυτίζεται με την ολοκλήρωση όλων των κατασκευαστικών παρεμβάσεων που ενδέχεται να απαιτηθούν για τη μόνιμη προστασία της γραμμής.
Αυτό σημαίνει ότι η ολοκλήρωση της μελέτης δεν συνεπάγεται αυτομάτως την κατασκευή προστατευτικών έργων, την αποκατάσταση όλων των επικίνδυνων σημείων ή την επαναλειτουργία του Οδοντωτού.
Εφόσον απαιτηθούν μόνιμα έργα προστασίας, θα πρέπει να εξασφαλιστούν οι αναγκαίες πιστώσεις, να ολοκληρωθούν οι αντίστοιχες μελέτες και αδειοδοτήσεις, όπου απαιτούνται, και να κινηθούν οι νόμιμες διαδικασίες ανάθεσης και κατασκευής.
Παράλληλα, η τελική απόφαση για την κυκλοφορία των συρμών ανήκει στους αρμόδιους σιδηροδρομικούς φορείς, με βάση τις απαιτήσεις ασφαλείας και τα τεχνικά δεδομένα.
Επομένως, πρέπει να διαχωρίσουμε δύο διαφορετικά πράγματα: την εκπόνηση μιας μελέτης και την πραγματική εξασφάλιση των προϋποθέσεων για ασφαλή επαναλειτουργία.
Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να ολοκληρωθεί ένας φάκελος με τεχνικά στοιχεία. Είναι να προκύψουν συγκεκριμένες ενέργειες, μετρήσιμα αποτελέσματα και πραγματικές παρεμβάσεις εκεί όπου αυτές είναι αναγκαίες.
4. Τι πρέπει να γίνει τώρα
Η τοπική κοινωνία δεν μπορεί να περιμένει επ’ αόριστον χωρίς σαφείς απαντήσεις.
Δεν αρκεί να ενημερωνόμαστε ότι οι διαδικασίες βρίσκονται σε εξέλιξη. Χρειάζεται να γνωρίζουμε ποια είναι τα επόμενα βήματα, ποιος έχει την ευθύνη για καθένα από αυτά και σε ποιο χρονοδιάγραμμα θα υλοποιηθούν.
Για τον λόγο αυτό θεωρώ απαραίτητο να δοθούν συγκεκριμένες απαντήσεις στα ακόλουθα ερωτήματα:
- Ποια είναι σήμερα η ακριβής κατάσταση της προγραμματικής σύμβασης και ποιες ενέργειες απαιτούνται για να αρθούν οι εκκρεμότητες του προσυμβατικού ελέγχου;
- Πότε θα ξεκινήσουν ή θα ολοκληρωθούν οι αυτοψίες και οι αναγκαίοι τεχνικοί έλεγχοι;
- Πότε θα εγκατασταθούν και θα τεθούν σε λειτουργία τα συστήματα παρακολούθησης, όπου αυτά απαιτούνται;
- Πότε θα υπάρχουν επαρκή τεχνικά δεδομένα για την αξιολόγηση των κινδύνων;
- Ποια προσωρινά μέτρα προστασίας μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα, χωρίς να υποβαθμίζεται σε καμία περίπτωση η ασφάλεια;
- Ποια μόνιμα έργα ενδέχεται να απαιτηθούν, ποια θα είναι η χρηματοδότησή τους και ποιο το χρονοδιάγραμμα υλοποίησής τους;
- Ποιος φορέας είναι υπεύθυνος για κάθε ενέργεια και ποιος αποφασίζει, με βάση ποια κριτήρια, για την επιβολή ή την άρση περιορισμών στη λειτουργία;
- Με ποια συγκεκριμένα, τεχνικά τεκμηριωμένα κριτήρια θα κριθεί ότι ο Οδοντωτός μπορεί να επαναλειτουργήσει με ασφάλεια;
Αυτά είναι τα ερωτήματα στα οποία οφείλει να απαντήσει η Πολιτεία, με τη συμμετοχή όλων των αρμόδιων φορέων.
Και οι απαντήσεις πρέπει να συνοδεύονται από σαφές χρονοδιάγραμμα και τακτική ενημέρωση του Δημοτικού Συμβουλίου και της τοπικής κοινωνίας.
5. Ο Οδοντωτός είναι υπόθεση ολόκληρης της περιοχής
Η παρατεταμένη διακοπή της λειτουργίας του Οδοντωτού δεν αποτελεί μόνο συγκοινωνιακό πρόβλημα. Έχει άμεσες συνέπειες στην τουριστική κίνηση, στις επιχειρήσεις, στην απασχόληση και στη συνολική οικονομική δραστηριότητα των Καλαβρύτων και του Διακοπτού.
Για μια περιοχή που στηρίζει σημαντικό μέρος της αναπτυξιακής της προοπτικής στον τουρισμό, η απουσία ενός τόσο σημαντικού συγκριτικού πλεονεκτήματος δημιουργεί σοβαρές επιπτώσεις.
Ακριβώς γι’ αυτό δεν πρέπει να μετατραπεί η υπόθεση του Οδοντωτού σε έναν ατέρμονο κύκλο εξαγγελιών, καθυστερήσεων και μετάθεσης ευθυνών.
Κάθε αρμόδιος φορέας οφείλει να αναλάβει το μερίδιο της ευθύνης που του αναλογεί. Χρειάζεται συνεργασία, συντονισμός και σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων, ώστε να μην αναζητούνται εκ των υστέρων υπεύθυνοι κάθε φορά που παρουσιάζεται ένα πρόβλημα.
Η ασφάλεια των επιβατών και των εργαζομένων είναι αδιαπραγμάτευτη. Ταυτόχρονα, όμως, η επίκληση της ασφάλειας πρέπει να συνοδεύεται από συγκεκριμένες ενέργειες για την αντιμετώπιση των κινδύνων και όχι να καταλήγει σε μια αόριστη αναστολή λειτουργίας χωρίς σαφή ορίζοντα.
Συμπέρασμα
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Η υπόθεση του Οδοντωτού δείχνει ότι δεν αρκεί να υπάρχουν προθέσεις, ανακοινώσεις και υποσχέσεις. Απαιτείται ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός που θα συνδέει τη μελέτη με τα πραγματικά δεδομένα, τα δεδομένα με τα αναγκαία μέτρα προστασίας και τα μέτρα αυτά με μια σαφή, τεχνικά τεκμηριωμένη διαδικασία για την ασφαλή επαναλειτουργία.
Η κριτική μου δεν αφορά την ανάγκη για τεχνική μελέτη ούτε την ανάγκη για αυστηρούς ελέγχους ασφαλείας. Αυτά είναι απαραίτητα. Αφορά το κατά πόσο ο σχεδιασμός που επιλέχθηκε μπορεί να οδηγήσει εγκαίρως σε συγκεκριμένα αποτελέσματα και να αντιμετωπίσει ουσιαστικά το πρόβλημα.
Δεν αρκεί να υπογραφεί μια σύμβαση δώδεκα μηνών. Πρέπει να γνωρίζουμε τι θα γίνει κατά τη διάρκειά της, ποια μέτρα θα εφαρμοστούν άμεσα, ποια έργα θα ακολουθήσουν και ποιος θα λογοδοτήσει για την υλοποίησή τους.
Ο Οδοντωτός δεν χρειάζεται άλλες αόριστες διαβεβαιώσεις. Χρειάζεται σαφές σχέδιο, συγκεκριμένες δεσμεύσεις, επαρκή χρηματοδότηση και μετρήσιμα αποτελέσματα.
Οι πολίτες των Καλαβρύτων και του Διακοπτού, οι επαγγελματίες και ολόκληρη η τοπική κοινωνία δικαιούνται να γνωρίζουν πότε και με ποιες προϋποθέσεις θα επιστρέψει το τρένο στις ράγες.
Η ασφάλεια δεν μπορεί να είναι αντικείμενο πολιτικών υποσχέσεων. Απαιτεί τεκμηριωμένες αποφάσεις, συγκεκριμένες ενέργειες και λογοδοσία.
Ο Οδοντωτός πρέπει να επαναλειτουργήσει με ασφάλεια, με σχέδιο και με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Αυτό είναι το ζητούμενο για τα Καλάβρυτα και αυτό οφείλουμε να διεκδικήσουμε με επιμονή, υπευθυνότητα και καθαρό λόγο.
O Γκολφινόπουλος Αριστείδης είναι
Γεωπόνος | Διδάκτωρ (PhD) | MSc, MSc
Αντιπρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Γεωπόνων Δημοσίων Υπαλλήλων (ΠΕΓΔΥ)
Δημοτικός Σύμβουλος Δήμου Καλαβρύτων