Μια καινοτόμος ψηφιακή υποδομή βρίσκεται στα σπάργανα, με στόχο να μετασχηματίσει ριζικά τον τρόπο διαχείρισης, ελέγχου και καταγραφής της ακίνητης περιουσίας στη χώρα. Ο Ενιαίος Κόμβος Ακινήτων (ΕΚΑ) φιλοδοξεί να αποτελέσει τον κεντρικό ψηφιακό «φάκελο» για κάθε ιδιοκτησία, ενοποιώντας δεδομένα που επί του παρόντος παραμένουν διάσπαρτα σε πολυάριθμες βάσεις και υπηρεσίες. Η πρωτοβουλία αυτή αποσκοπεί στην επίλυση ενός χρόνιου προβλήματος της αγοράς, που δεν είναι άλλο από την έλλειψη ενιαίας εικόνας για τα ακίνητα. Καθώς σήμερα τα στοιχεία ενδέχεται να διαφέρουν μεταξύ Εφορίας, Κτηματολογίου, δήμων και πολεοδομικών αρχών, προκαλούνται συχνά καθυστερήσεις και γραφειοκρατικά βάρη. Η επιδίωξη είναι η δημιουργία μιας πλήρους ψηφιακής ταυτότητας, η οποία θα ενσωματώνει ιδιοκτησιακά, φορολογικά, τεχνικά, ενεργειακά και λειτουργικά χαρακτηριστικά.
Ενοποίηση δεδομένων από πολλαπλές πηγές
Ο Ενιαίος Κόμβος Ακινήτων θα λειτουργήσει ως ένας κομβικός μηχανισμός διασύνδεσης για πληθώρα πληροφοριακών συστημάτων, δημιουργώντας μια κοινή βάση δεδομένων. Ο ψηφιακός φάκελος θα ενσωματώνει στοιχεία από διάφορους φορείς, όπως:
- Το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ)
- Το Ελληνικό Κτηματολόγιο
- Τις πολεοδομικές υπηρεσίες
- Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας
- Τον ΔΕΔΔΗΕ
- Τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης
Η πληροφορία αυτή θα καλύπτει ολόκληρο τον κύκλο ζωής του ακινήτου, συμπεριλαμβανομένων των οικοδομικών αδειών, των μισθώσεων, της ηλεκτροδότησης, της ενεργειακής απόδοσης και των τετραγωνικών μέτρων για τον υπολογισμό των δημοτικών τελών. Το έργο, το οποίο έχει προϋπολογισμό 3,72 εκατ. ευρώ, βρίσκεται ήδη στη φάση υποβολής προτάσεων για την υλοποίησή του.
Διαχωρισμός ΜΙΔΑ και ΕΚΑ
Παρά τη μεταξύ τους συνέργεια, ο ΕΚΑ και το ΜΙΔΑ αποτελούν διακριτά εργαλεία. Το ΜΙΔΑ, που αναπτύσσεται από την ΑΑΔΕ, εστιάζει κυρίως στη φορολογική διάσταση, όπως τα στοιχεία του Ε9, τις μισθώσεις και τη διασύνδεση φορολογικών δεδομένων με το Κτηματολόγιο μέσω των κωδικών ΑΤΑΚ και ΚΑΕΚ. Αντίθετα, ο Ενιαίος Κόμβος Ακινήτων σχεδιάζεται ως μια ευρύτερη υποδομή, όπου το ΜΙΔΑ θα συνιστά απλώς μία από τις πηγές πληροφόρησης. Κεντρικός στόχος παραμένει η δυνατότητα κάθε δημόσιας υπηρεσίας να αντλεί την ίδια, επικαιροποιημένη πληροφορία για το εκάστοτε ακίνητο.
Προκλήσεις και τεχνικά εμπόδια
Η υλοποίηση αυτού του εγχειρήματος παρουσιάζει σημαντικές δυσκολίες, κυρίως λόγω της ανάγκης ενοποίησης συστημάτων με διαφορετικές αρχιτεκτονικές και προδιαγραφές. Ένα από τα πιο κρίσιμα προβλήματα αφορά τις αποκλίσεις στα δεδομένα, καθώς δεν είναι σπάνιο το ίδιο ακίνητο να καταγράφεται με διαφορετικά τετραγωνικά μέτρα ή χαρακτηριστικά σε διαφορετικές υπηρεσίες. Η εξάλειψη των διαφορών μεταξύ Ε9, Κτηματολογίου, πολεοδομικών αρχείων και δεδομένων ηλεκτροδότησης αποτελεί βασική προτεραιότητα πριν από την πλήρη ενεργοποίηση του συστήματος. Αν και η προσπάθεια είχε αρχικά ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, η πολυπλοκότητα του έργου επέβαλε τον επανασχεδιασμό του και την αναζήτηση νέου πλαισίου υλοποίησης.
Επιπτώσεις στην αγορά ακινήτων
Με την ολοκλήρωσή του, ο ΕΚΑ αναμένεται να μεταβάλει τις διαδικασίες που αφορούν τα ακίνητα. Οι ιδιοκτήτες θα αποκτήσουν μια συνολική εικόνα της περιουσίας τους, ενώ επαγγελματίες όπως συμβολαιογράφοι, μηχανικοί και αγοραστές θα έχουν άμεση πρόσβαση σε κρίσιμα στοιχεία. Παράλληλα, το Δημόσιο θα ενισχύσει τη δυνατότητα ελέγχων, περιορίζοντας τις ασυμφωνίες. Το ουσιαστικό στοίχημα παραμένει η καθιέρωση μιας ενιαίας «γλώσσας» μεταξύ των υπηρεσιών, ώστε κάθε ακίνητο να ταυτοποιείται με αξιόπιστα και ενημερωμένα στοιχεία σε όλο το δημόσιο τομέα.