Με περίπου 1 δισ. ευρώ δημοσιονομικού χώρου ήδη διαθέσιμο και την προσδοκία ότι η καλή πορεία του προϋπολογισμού θα δημιουργήσει πρόσθετα περιθώρια έως τον Σεπτέμβριο, το Μαξίμου και το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έχουν περάσει στην πιο κρίσιμη φάση του σχεδιασμού για τις εξαγγελίες της φετινής ΔΕΘ.
Το ζητούμενο δεν είναι μόνο ποια μέτρα χωρούν δημοσιονομικά, αλλά πώς θα διαμορφωθεί ένα πακέτο με όσο το δυνατόν ευρύτερο κοινωνικό αποτύπωμα, που θα εκπέμπει το πολιτικό μήνυμα ότι καμία μεγάλη κοινωνική ή επαγγελματική ομάδα δεν μένει εκτός.
Η κατεύθυνση που έχει δοθεί από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη είναι σαφής: ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος να αξιοποιηθεί με τρόπο που θα επιτρέπει τη μεγαλύτερη δυνατή διασπορά των ωφελειών.
Μετά τις περσινές παρεμβάσεις που επικεντρώθηκαν κυρίως στη στεγαστική πολιτική, στους νέους και στους συνταξιούχους, ο φετινός σχεδιασμός δίνει μεγαλύτερο βάρος στους ελεύθερους επαγγελματίες, στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και στα νομικά πρόσωπα, χωρίς όμως να αφήνει εκτός μισθωτούς, οικογένειες, ιδιοκτήτες ακινήτων και συνταξιούχους. Η επιδίωξη είναι να διαμορφωθεί ένα ισορροπημένο μείγμα φορολογικών ελαφρύνσεων, αναπτυξιακών κινήτρων και στοχευμένων ενισχύσεων που θα απλώνεται στο μεγαλύτερο δυνατό μέρος της κοινωνίας.
Παράλληλα, η κυβέρνηση επιδιώκει να παρουσιάσει ένα πλήρως κοστολογημένο σχέδιο, συμβατό με τους νέους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες, ενόψει και της σταδιακής εισόδου της χώρας σε προεκλογική τροχιά.
Στο πλαίσιο αυτό βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη το ξεσκαρτάρισμα των εισηγήσεων που έχουν κατατεθεί από τα συναρμόδια υπουργεία και τους εμπλεκόμενους φορείς, με στόχο πριν από το διάλειμμα του Αυγούστου να έχει διαμορφωθεί η πρώτη ολοκληρωμένη εικόνα των μέτρων που μπορούν να χρηματοδοτηθούν.
Στη συνέχεια, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης θα παρουσιάσει στον πρωθυπουργό ένα σύνολο εναλλακτικών προτάσεων, από το οποίο θα προκύψουν, μετά την επιστροφή από τις θερινές διακοπές, οι τελικές εξαγγελίες της ΔΕΘ.
Κομβικό ρόλο στον σχεδιασμό διαδραματίζει ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος, καθώς από αυτόν θα εξαρτηθεί τόσο το εύρος όσο και το περιεχόμενο των παρεμβάσεων που θα ανακοινωθούν στη ΔΕΘ. Με τα σημερινά δεδομένα, το οικονομικό επιτελείο θεωρεί ότι έχει ήδη διαμορφώσει περιθώριο περίπου 1 δισ. ευρώ για νέες μόνιμες παρεμβάσεις το 2027.
Ωστόσο, η εκτίμηση που επικρατεί είναι ότι μέχρι τον Σεπτέμβριο το ποσό αυτό μπορεί να αυξηθεί, εφόσον συνεχιστεί η θετική πορεία των δημόσιων οικονομικών. Σημαντικό μέρος της αισιοδοξίας προέρχεται από την εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού, ο οποίος στο πεντάμηνο Ιανουαρίου – Μαΐου εμφάνισε πρωτογενές πλεόνασμα σημαντικά υψηλότερο του στόχου, ενώ και τα φορολογικά έσοδα κινήθηκαν πάνω από τις προβλέψεις, κυρίως χάρη στις αυξημένες εισπράξεις από τον ΦΠΑ και τους φόρους εισοδήματος.
Αν και στο οικονομικό επιτελείο αναγνωρίζουν ότι μέρος της υπεραπόδοσης οφείλεται και σε συγκυριακούς παράγοντες ή χρονική μεταφορά εσόδων, εκτιμούν ότι, εφόσον διατηρηθεί η ίδια δυναμική κατά τους θερινούς μήνες, με τη στήριξη του τουρισμού, της κατανάλωσης και των μέτρων κατά της φοροδιαφυγής, θα μπορούσε να δημιουργηθεί πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος που θα επιτρέψει την ενίσχυση του τελικού πακέτου.
Οι προσδοκίες αυτές στηρίζονται επίσης στην περαιτέρω απόδοση των ψηφιακών εργαλείων κατά της φοροδιαφυγής, στη διεύρυνση της φορολογικής βάσης, στην πορεία του τουρισμού και της ιδιωτικής κατανάλωσης, αλλά και στις συζητήσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την εφαρμογή των νέων δημοσιονομικών κανόνων. Παράλληλα εξετάζεται κατά πόσο μπορούν να αξιοποιηθούν τα περιθώρια που παρέχει η ευρωπαϊκή ρήτρα διαφυγής για συγκεκριμένες επενδυτικές δαπάνες, χωρίς να διακυβεύεται η επίτευξη των στόχων για υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και η συνέχιση της αποκλιμάκωσης του δημόσιου χρέους.
Τον σχεδιασμό επηρεάζουν και οι κατευθύνσεις της Τράπεζας της Ελλάδος, που εισηγείται ο πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος να κατευθυνθεί κατά προτεραιότητα σε τρεις άξονες: στοχευμένη στήριξη των πιο ευάλωτων νοικοκυριών, μόνιμες φορολογικές και ασφαλιστικές ελαφρύνσεις που μειώνουν κυρίως το βάρος στην εργασία και επενδυτικά κίνητρα που ενισχύουν την παραγωγικότητα των επιχειρήσεων.
Παράλληλα προειδοποιεί ότι οι γενικευμένες οριζόντιες παροχές έχουν υψηλό δημοσιονομικό κόστος και περιορισμένη αποτελεσματικότητα, υπογραμμίζοντας ότι οι μόνιμες μειώσεις φόρων μπορούν να στηριχθούν μόνο σε μια ισχυρότερη φορολογική βάση, στη μείωση του κενού ΦΠΑ και στη συνέχιση της μάχης κατά της φοροδιαφυγής.
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλά από τα μέτρα που βρίσκονται ήδη στο τραπέζι του οικονομικού επιτελείου κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η μείωση της προκαταβολής φόρου για τις επιχειρήσεις, η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα, νέες μειώσεις ασφαλιστικών εισφορών, αλλαγές στη φορολογία εισοδήματος, επενδυτικά φορολογικά κίνητρα και παρεμβάσεις που συνδέονται με τη στέγαση και την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών.