Η Αχαΐα δεν βρέθηκε ποτέ τυχαία στους φακέλους των αρχών ασφαλείας. Η γεωγραφική θέση της ως πύλης προς τη Δυτική Ευρώπη, σε συνδυασµό µε το φοιτητικό κλίµα και τις ισχυρές αντιεξουσιαστικές δοµές, δηµιούργησε ένα ιδιότυπο περιβάλλον όπου το ποινικό έγκληµα συναντά και τροφοδοτεί τον ιδεολογικό εξτρεµισµό. Για τριάντα πέντε χρόνια, οι δικαστικές και αστυνοµικές αρχές έχουν βρεθεί επανειληµµένα αντιµέτωπες µε υποθέσεις-ορόσηµα που αποδεικνύουν πως η πόλη λειτουργεί ως σταθερός επιχειρησιακός βραχίονας οργανώσεων που έχουν απασχολήσει την πανελλήνια κοινή γνώµη. Κάθε φορά που η Πάτρα εξαφανιζόταν από την επικαιρότητα, µια νέα υπόθεση την επανέφερε στο προσκήνιο.
Το πανεπιστήµιο ως προκάλυµµα
Η πιο σκοτεινή σελίδα γράφτηκε στις 19 Απριλίου 1991. Εκείνο το πρωινό, επτά άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από την έκρηξη βόµβας στην οδό Βότση. Πίσω από το χτύπηµα βρισκόταν ένα δίκτυο Παλαιστινίων φοιτητών µε άµεση σχέση µε το Πανεπιστήµιο Πατρών. Ο φορέας της βόµβας σπούδαζε Μηχανολόγος-Μηχανικός από το 1984. Οι συνεργοί του, που επίσης φοιτούσαν σε ελληνικά πανεπιστήµια, χρησιµοποιούσαν την ακαδηµαϊκή ιδιότητα για να κινούνται ελεύθερα, να έχουν πρόσβαση σε πανεπιστηµιακούς χώρους και να χτίζουν δίκτυα. Η οργάνωσή τους συνδεόταν µε σκληροπυρηνικά παρακλάδια της PLO, στη σφαίρα επιρροής του Abu Nidal. Η υπόθεση σόκαρε την τοπική κοινωνία, καθώς αποκάλυψε πώς ένα ακαδηµαϊκό περιβάλλον µπορεί να λειτουργεί ως τέλειο προκάλυµµα για πλήγµατα υψηλής έντασης. Έκτοτε, κάθε χρόνο στις 19 Απριλίου, η Πάτρα τελεί µνηµόσυνο για τα θύµατα.
Η «σχολή» των απαλλοτριωτών
Στη δεκαετία του 2000, η πόλη ανέδειξε ένα νέο µοντέλο εγκλήµατος. Ένοπλες ληστείες τραπεζών χρηµατοδοτούσαν τον αναρχικό χώρο -το αποκαλούµενο «απαλλοτριωτικό» µοντέλο. Ο Γιάννης Δηµητράκης, γνωστός από τους «Ληστές µε τα Μαύρα», συνελήφθη µετά από αιµατηρή ληστεία στην Αθήνα τον Ιανουάριο του 2006. Η µεταφορά και κράτησή του στις Φυλακές Αγίου Στεφάνου πυροδότησε πολυετές κύµα κινητοποιήσεων στην Πάτρα, µε πορείες, συγκεντρώσεις και επεισόδια κατά τις απεργίες πείνας του. Η τοπική αναρχική σκηνή αποδείχθηκε ισχυρή και οργανωµένη.
Τον Ιανουάριο του 2023, η Υποδιεύθυνση Ασφαλείας Πατρών πραγµατοποίησε µεγάλη επιχείρηση και συνέλαβε επτά άτοµα για ένοπλες ληστείες σε τράπεζες, υποκαταστήµατα ΕΛΤΑ και σούπερ µάρκετ από το 2020 και µετά. Στις γιάφκες βρέθηκαν πιστόλια, δυναµίτιδα και ασύρµατοι συντονισµένοι στις συχνότητες της ΕΛ.ΑΣ., ενώ λειτουργούσαν και εγκαταστάσεις υδροπονικής κάνναβης. Η υπόθεση πήρε βαρύνουσες πολιτικές διαστάσεις όταν αποκαλύφθηκε ότι ένας εκ των κύριων κατηγορουµένων ήταν γιος του Κώστα Καρατσώλη, καταδικασµένου µέλους της «17 Νοέµβρη». Η Αντιτροµοκρατική εµπλέχθηκε άµεσα στην έρευνα.
Τον Απρίλιο του 2024, η Αντιτροµοκρατική επέστρεψε στην Πάτρα. Σε επιχείρηση στο κέντρο της πόλης, συνέλαβε 38χρονο στέλεχος αντιεξουσιαστικών συλλογικοτήτων, καταζητούµενο για συµµετοχή στην «Οµάδα Σύµπραξης Εκδίκησης». Στις ψηφιακές συσκευές του είχε αποθηκευτεί προσχέδιο προκήρυξης για βοµβιστική επίθεση σε τράπεζα στα Πετράλωνα. Δεν ήταν ο µόνος -για την ίδια υπόθεση είχαν ήδη προφυλακιστεί άλλα άτοµα.
Η Πάτρα, µε το πανεπιστηµιακό της περιβάλλον, τη γεωγραφική της θέση και την ιστορική παρουσία ισχυρών αντιεξουσιαστικών δικτύων, εξακολουθεί να αποτελεί πεδίο σύγκλισης παλαιών και νέων γενεών ιδεολόγων και εγκληµατιών. Οι αρχές παραµένουν σε εγρήγορση, καθώς η σειρά υποθέσεων αποδεικνύει ότι ο κύκλος δεν έχει κλείσει. Η τοπική κοινωνία καλείται να διαχειριστεί µια βαριά κληρονοµιά µνήµης, που ξεκινά από τα επτά φέρετρα της οδού Βότση και φτάνει ως τις πιο πρόσφατες συλλήψεις.
Τα ορόσηµα
19 Απριλίου 1991. Ώρα 10:50 π.µ. Μια ισχυρή έκρηξη συγκλονίζει το κέντρο της Πάτρας. Η βόµβα πυροδοτείται στο ασανσέρ πολυκατοικίας στην οδό Βότση 14, όπου στεγάζονταν γραφεία της εταιρείας ταχυµεταφορών ACS. Επτά άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους -έξι άµαχοι πολίτες και ο 26χρονος Παλαιστίνιος Αχµέντ Χασικέχ, φοιτητής Μηχανολόγων-Μηχανικών στο Πανεπιστήµιο Πατρών από το 1984. Η βόµβα περιείχε 11 έως 12 κιλά δυναµίτη και προοριζόταν για το Βρετανικό Υποπροξενείο. Τρεις συνεργοί -Ασάρ Αλ Νοµπάνι, Μπαϊκαράτ Καλίλ και Αουάντ Καλίλ- συνελήφθησαν και καταδικάστηκαν. Όλοι φοιτούσαν σε ελληνικά πανεπιστήµια. Η οργάνωσή τους ανήκε στη σφαίρα επιρροής του Abu Nidal. Ιανουάριος 2023. Η Υποδιεύθυνση Ασφαλείας Πατρών συλλαµβάνει επτά άτοµα για σειρά ένοπλων ληστειών σε τράπεζες, υποκαταστήµατα ΕΛΤΑ και σούπερ µάρκετ. Ένας εκ των συλληφθέντων είναι γιος του Κώστα Καρατσώλη, καταδικασµένου µέλους της «17 Νοέµβρη». Απρίλιος 2024. Η Αντιτροµοκρατική συλλαµβάνει στην Πάτρα 38χρονο στέλεχος αντιεξουσιαστικών οµάδων, µέλος της «Οµάδας Σύµπραξης Εκδίκησης». Στις ψηφιακές συσκευές του εντοπίζεται προσχέδιο προκήρυξης για βοµβιστική επίθεση σε τράπεζα στα Πετράλωνα. Κάθε χρόνο στις 19 Απριλίου, η Πάτρα τιµά τα θύµατα της οδού Βότση.