ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΚΟΓΚΟΛΗ
Η μεγαλύτερη απειλή για το μέλλον της Ελλάδας δεν είναι οι οικονομικές κρίσεις, οι γεωπολιτικές εντάσεις ή οι διεθνείς εξελίξεις. Είναι η συνεχής μείωση του πληθυσμού. Το δημογραφικό ζήτημα δεν αποτελεί απλώς μια ανησυχητική στατιστική, αλλά μια βαθιά, υπαρξιακή κρίση που αφορά το παρόν και καθορίζει το μέλλον μας. Ιδιαίτερα η Δυτική Ελλάδα και πιο συγκεκριμένα η Αχαΐα βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αυτής της πρόκλησης.
Η καθημερινότητα το αποδεικνύει: χωριά μικραίνουν, σχολεία κλείνουν, οι μαθητές λιγοστεύουν, τα δημοτολόγια καταγράφουν ολοένα λιγότερες γεννήσεις. Δεν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά, αλλά για την απεικόνιση μιας δύσκολης πραγματικότητας. Η Αχαΐα, παρά τη γεωγραφική της σημασία, ακολουθεί τον δρόμο της συρρίκνωσης και η συνθήκη αυτή δεν αφορά μόνο τους αριθμούς, αλλά κυρίως την απώλεια προοπτικής.
Το κράτος έχει αναγνωρίσει το πρόβλημα. Θεσπίστηκε επίδομα γέννησης, ενισχύονται οι οικογένειες με παιδιά, υλοποιούνται προγράμματα στέγασης και δημιουργούνται νέοι βρεφονηπιακοί σταθμοί, μεταξύ πολλών άλλων. Αυτά είναι θετικά βήματα, που όμως χρειάζεται να πλαισιωθούν και από άλλες δράσεις -κυρίως, στα του οίκους μας, στη Δυτική Ελλάδα. Διότι εδώ η πρόκληση είναι σύνθετη: πέρα από τα προβλήματα με τις γεννήσεις, υπάρχουν ανεπάρκειες σε υποδομές, περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες και έλλειψη κινήτρων για τους νέους ώστε να μείνουν ή να επιστρέψουν.
Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι μόνο ποσοτικό αλλά βαθιά ποιοτικό. Πρέπει να τρέξει γρήγορα η Εθνική στρατηγική για το Δημογραφικό. Το συνεκτικό, μακροπρόθεσμο σχέδιο αποκέντρωσης. Το σχέδιο που ξεκινά από τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών και στοχεύει στην αναγέννησή τους.
Οι ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές χρειάζονται άμεση στήριξη, με πραγματική μεταφορά πόρων και αρμοδιοτήτων στην περιφέρεια. Με σύγχρονες υπηρεσίες υγείας και παιδείας, πρόσβαση σε μεταφορές και ψηφιακή συνδεσιμότητα, αλλά και ευκαιρίες απασχόλησης που να συμβαδίζουν με την τοπική ταυτότητα και τις δυνατότητες κάθε περιοχής. Η καινοτομία, η αγροδιατροφή, η τουριστική ανάπτυξη με σεβασμό στο περιβάλλον, μπορούν να γίνουν μοχλοί επιστροφής. Η ανασυγκρότηση της υπαίθρου δεν είναι πολυτέλεια, είναι εθνική ανάγκη.
Το πιο κρίσιμο, ωστόσο, είναι να αλλάξει η νοοτροπία. Να σταματήσουμε να θεωρούμε φυσική τη σταδιακή εγκατάλειψη της ελληνικής υπαίθρου. Να δώσουμε στους νέους όχι μόνο τα μέσα, αλλά και την επιθυμία να παραμείνουν ή να επιστρέψουν -και Αχαΐα μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα επανεκκίνησης.
Το δημογραφικό είναι το θεμέλιο της εθνικής επιβίωσης. Αν δεν το αντιμετωπίσουμε τώρα, όλα τα υπόλοιπα -από την οικονομική ανάπτυξη έως την κοινωνική συνοχή- θα καταρρεύσουν. Το στοίχημα είναι ένα και είναι εθνικό: να κάνουμε τους νέους να θέλουν να ζήσουν εδώ. Να μη φεύγουν επειδή δεν έχουν άλλη επιλογή, αλλά να μένουν επειδή πιστεύουν στον τόπο τους. Το σχέδιο υπάρχει και εξελίσσεται, χρειάζεται ίσως να επισπευτεί.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Νεολόγος*