Το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επαναλάβουν τις συνομιλίες για τα πυρηνικά την Παρασκευή στην Τουρκία, δήλωσαν Ιρανοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι στο Reuters τη Δευτέρα, ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε ότι «με τα μεγάλα αμερικανικά πολεμικά πλοία που κατευθύνονται προς το Ιράν, πιθανότατα θα συμβούν άσχημα πράγματα εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία».
Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί θα συναντηθούν στην Κωνσταντινούπολη σε μια προσπάθεια να αναζωογονήσουν τη διπλωματία σχετικά με τη μακροχρόνια διαμάχη για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και να διαλύσουν τους φόβους για έναν νέο περιφερειακό πόλεμο, ενώ ένας περιφερειακός διπλωμάτης δήλωσε ότι θα συμμετάσχουν επίσης εκπρόσωποι από χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και η Αίγυπτος.
Ναυτική δύναμη των ΗΠΑ κοντά στο Ιράν
Οι εντάσεις βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα εν μέσω της ναυτικής ανάπτυξης των ΗΠΑ κοντά στο Ιράν, μετά από τη βίαιη καταστολή των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων τον περασμένο μήνα, που αποτελούν τις πιο αιματηρές εσωτερικές ταραχές στο Ιράν από την επανάσταση του 1979.
Ο Τραμπ, ο οποίος απέφυγε να υλοποιήσει τις απειλές του για παρέμβαση κατά τη διάρκεια της καταστολής, έκτοτε απαίτησε από την Τεχεράνη να κάνει παραχωρήσεις για τα πυρηνικά της και έστειλε έναν στολίσκο στις ακτές της. Την περασμένη εβδομάδα ο ανώτατος αξιωματούχος ασφαλείας της Τεχεράνης, Αλί Λαριτζανί, δήλωσε ότι οι διευθετήσεις για διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη.
Ερωτηθείς τη Δευτέρα για την προοπτική μιας συμφωνίας, ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο ότι «οι συνομιλίες βρίσκονται σε εξέλιξη».
«Έχουμε πλοία που κατευθύνονται προς το Ιράν αυτή τη στιγμή, μεγάλα – τα μεγαλύτερα και τα καλύτερα – και έχουμε συνομιλίες με το Ιράν και θα δούμε πώς θα εξελιχθεί… αν μπορέσουμε να βρούμε μια λύση, αυτό θα ήταν υπέροχο και αν δεν μπορέσουμε, πιθανότατα θα συμβούν άσχημα πράγματα».
Ιρανικές πηγές δήλωσαν στο Reuters την περασμένη εβδομάδα ότι ο Τραμπ είχε ζητήσει τρεις όρους για την επανέναρξη των συνομιλιών: Μηδενικό εμπλουτισμό ουρανίου στο Ιράν, περιορισμούς στο πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων της Τεχεράνης και τερματισμό της υποστήριξής της σε περιφερειακούς πληρεξούσιους.
Το Ιράν έχει απορρίψει εδώ και καιρό και τα τρία αιτήματα ως απαράδεκτες παραβιάσεις της κυριαρχίας του, αλλά δύο Ιρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο Reuters ότι οι κληρικοί ηγέτες του θεωρούν το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων, αντί για τον εμπλουτισμό ουρανίου, ως το μεγαλύτερο εμπόδιο.
Προετοιμασίες για συνομιλίες
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάεϊ, δήλωσε ότι η Τεχεράνη εξετάζει «τις διάφορες διαστάσεις και πτυχές των συνομιλιών», προσθέτοντας ότι «ο χρόνος είναι κρίσιμος για το Ιράν, καθώς επιθυμεί την άρση των άδικων κυρώσεων νωρίτερα».
Η Τουρκία και άλλοι περιφερειακοί σύμμαχοι έχουν επιδιώξει αποκλιμάκωση.
«Το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Αίγυπτος, καθώς και ορισμένες άλλες χώρες, θα συμμετάσχουν στη συνάντηση της Κωνσταντινούπολης. Θα υπάρξουν διμερείς, τριμερείς και άλλες συναντήσεις», δήλωσε ο διπλωμάτης.
Ένας αξιωματούχος του κυβερνώντος κόμματος της Τουρκίας δήλωσε στο Reuters ότι η Τεχεράνη και η Ουάσινγκτον συμφώνησαν να επικεντρωθούν εκ νέου στη διπλωματία και σε πιθανές συνομιλίες αυτή την εβδομάδα, σε μια πιθανή αναστολή των πιθανών αμερικανικών επιθέσεων.
Ο Γουίτκοφ βρίσκεται ήδη στο Ισραήλ για να συναντηθεί με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου και τον αρχηγό του ισραηλινού στρατού, αντιστράτηγο Εγιάλ Ζαμίρ δήλωσαν ξεχωριστά δύο ανώτεροι Ισραηλινοί αξιωματούχοι τη Δευτέρα.
«Η μπάλα στο γήπεδο του Τραμπ»
Ο Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι «η διπλωματία βρίσκεται σε εξέλιξη. Για να επαναρχίσουν οι συνομιλίες, το Ιράν λέει ότι δεν πρέπει να υπάρχουν προϋποθέσεις και ότι είναι έτοιμο να επιδείξει ευελιξία στον εμπλουτισμό ουρανίου, συμπεριλαμβανομένης της παράδοσης 400 κιλών ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού, αποδεχόμενο τον μηδενικό εμπλουτισμό στο πλαίσιο μιας συμφωνίας κοινοπραξίας ως λύση».
Ωστόσο, πρόσθεσε, για την έναρξη των συνομιλιών, η Τεχεράνη ήθελε την απομάκρυνση των αμερικανικών στρατιωτικών περιουσιακών στοιχείων από το Ιράν.
«Τώρα η μπάλα είναι στο γήπεδο του Τραμπ», είπε.
Εργασίες επισκευής σε ιρανικές εγκαταστάσεις
Η περιφερειακή επιρροή της Τεχεράνης έχει αποδυναμωθεί από τις επιθέσεις του Ισραήλ εναντίον των συμμάχων της – από τη Χαμάς στη Γάζα μέχρι τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο, τους Χούθι στην Υεμένη και τις πολιτοφυλακές στο Ιράκ – καθώς και από την εκδίωξη του στενού συμμάχου του Ιράν, του πρώην Σύρου προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ.
Τον Ιούνιο του περασμένου έτους, οι Ηνωμένες Πολιτείες έπληξαν ιρανικούς πυρηνικούς στόχους, συμμετείχαν στο τέλος μιας 12ήμερης ισραηλινής εκστρατείας βομβαρδισμού. Έκτοτε, η Τεχεράνη έχει δηλώσει ότι οι εργασίες εμπλουτισμού ουρανίου έχουν σταματήσει.
Πρόσφατες δορυφορικές εικόνες δύο από τις στοχευμένες τοποθεσίες, το Ισφαχάν και το Νατάνζ, φαίνεται να δείχνουν κάποιες εργασίες επισκευής από τον Δεκέμβριο, με νέες στέγες σε δύο προηγουμένως κατεστραμμένα κτίρια. Δεν ήταν ορατή καμία άλλη ανοικοδόμηση, σύμφωνα με τις εικόνες που παρείχε η Planet Labs.
Το think tank ISIS, με έδρα την Ουάσινγκτον, δήλωσε ότι δορυφορικές εικόνες από τα τέλη Ιανουαρίου έδειξαν εργασίες κατασκευής στις εισόδους των σηράγγων στο Ισφαχάν, οι οποίες θα μπορούσαν να «υποδηλώνουν προετοιμασία για πρόσθετες στρατιωτικές επιθέσεις», όπως φάνηκε πριν από τις αμερικανικές επιδρομές του περασμένου έτους.
«Θα μπορούσε επίσης να σηματοδοτήσει την κίνηση στοιχείων από άλλες εγκαταστάσεις», πρόσθεσε.
Στασιμότητα στις πυρηνικές συνομιλίες
Ο αρμόδιος φορέας του ΟΗΕ για την πυρηνική ενέργεια έχει επανειλημμένα καλέσει το Ιράν να αναφέρει τι συνέβη με το απόθεμα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού μετά τις επιθέσεις του Ιουνίου.
Οι δυτικές χώρες φοβούνται ότι ο εμπλουτισμός ουρανίου του Ιράν θα μπορούσε να αποφέρει υλικό για πυρηνική κεφαλή. Το Ιράν λέει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα προορίζεται μόνο για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και άλλες μη στρατιωτικές χρήσεις.
Οι ιρανικές πηγές ανέφεραν ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να στείλει το ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού της στο εξωτερικό και να διακόψει τον εμπλουτισμό σε μια συμφωνία που θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει την άρση των οικονομικών κυρώσεων.