Με ένα νέο πλαίσιο αξιολόγησης των προεκλογικών υποσχέσεων των κομμάτων, θα διεξάγονται στο εξής οι εκλογές στη χώρα μας. Από την 1η Νοεμβρίου 2026 ανοίγει η διαδικασία για την υποβολή προτάσεων πολιτικής από τα κόμματα, προς κοστολόγηση από το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο (ΕΔΣ), με στόχο οι πολίτες -αλλά και οι ίδιοι οι πολιτικοί σχηματισμοί που κομίζουν προτάσεις για νέα μέτρα- να έχουν μια πιο καθαρή εικόνα για το δημοσιονομικό αποτύπωμα των εξαγγελιών που εισάγονται στο δημόσιο διάλογο.
Για πρώτη φορά μια Ανεξάρτητη Αρχή, το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο, αναλαμβάνει να υπολογίζει -προκαταβολικά μάλιστα- το κόστος που έχουν τα μέτρα που περιλαμβάνονται στα εκλογικά προγράμματα. Η συμμετοχή των κομμάτων θα είναι εθελοντική, όπως προβλέπει ο νόμος 4270/2014. Ωστόσο και όποιος πολιτικός φορέας αρνείται να θέσει προς κοστολόγηση τα τυχόν μεγαλεπήβολα και «γαλαντόμα» μέτρα τα οποία εξαγγέλλει, θα αξιολογείται αναλόγως από την κοινή γνώμη και τους πολίτες για τη στάση του αυτή.
Με ανακοίνωσή του το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο θέτει το πλαίσιο της διαδικασίας, αλλά και της συνεργασίας που θα αναπτύξει με τα κόμματα: κάθε πολιτικός φορέας θα μπορεί να ζητήσει την εξέταση έως και 10 μέτρων από όσα περιλαμβάνονται στις προτάσεις του. Αιτήσεις εξέτασης θα γίνονται δεκτές έως και 120 ημέρες πριν την αναμενόμενη ημερομηνία διενέργειας των εκλογών, αλλιώς ενδεχομένως να μην προλάβουν να εξεταστούν και να κοστολογηθούν πριν τις κάλπες.
Ακόμα και αφού αξιολογηθούν, όμως, τα μέτρα, τα αποτελέσματα καλύπτονται από εμπιστευτικότητα και δημοσιοποιούνται μόνο αν το επιθυμεί το ίδιο το κόμμα που το ζήτησε. Η διαδικασία που ορίζεται στο Τεχνικό Υπόμνημα που διαμόρφωσε το ΕΔΣ, σε συνεργασία και με Τεχνική Βοήθεια που έλαβε από την Κομισιόν και ανεξάρτητες δημοσιονομικές αρχές άλλων χωρών με αντίστοιχη εμπειρία (Ολλανδία, Ηνωμένο Βασίλειο κλπ) είναι αρκετά ελαστικό για τα κόμματα που θα την εφαρμόσουν. Δικαίωμα συμμετοχής έχουν όσα κόμματα κατέρχονται στις εκλογές και μέχρι 30 Σεπτεμβρίου θα μπορούν να ζητούν διευκρινήσεις από την ΕΔΣ για κάθε παράμετρο της διαδικασίας που θα εφαρμοστεί.
«Στο ζύγι» οι υποσχέσεις
«Για πρώτη φορά στη χώρα μας θεσμοθετείται η κοστολόγηση προτάσεων πολιτικών κομμάτων από Ανεξάρτητη Αρχή» υπογραμμίζει σε δήλωσή της η Πρόεδρος του ΕΔΣ, Ομότιμη Καθηγήτρια του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Αναστασία Μιαούλη.
Διαδικαστικά προβλέπεται ότι:
· κάθε πολιτικό κόμμα ορίζει έναν εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπο, ο οποίος παρακολουθεί και συνεργάζεται με το ΕΔΣ από την υποβολή των αιτημάτων εξέτασης μέχρι την ολοκλήρωση της αξιολόγησης των μέτρων.
· στην αρχική φάση , κάθε κόμμα θα υποβάλει άπαξ έως 10 προτάσεις προς εξέταση, προκειμένου να μπορεί να τις εξετάσει εγκαίρως και σε βάθος το ΕΔΣ
· μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας επιβεβαίωσης των αιτημάτων, το ΕΔΣ δημοσιοποιεί στην ιστοσελίδα του τον συνολικό αριθμό των μέτρων που παρέλαβε προς κοστολόγηση από κάθε πολιτικό κόμμα. Αυτό προβλέπεται μεν για λόγους διαφάνειας, αλλά χωρίς να αποκαλύπτεται όμως το περιεχόμενο των προτάσεων που κατατέθηκαν, ώστε το κάθε κόμμα να μπορεί να χαράσσει την πολιτική του χωρίς να γίνονται αντικείμενο πολιτικής εκμετάλλευσης από τρίτους τα μέτρα και οι προτάσεις του.
· η τελική εκτίμηση του ΕΔΣ δημοσιεύεται μόνο εφόσον το πολιτικό κόμμα έχει ενημερώσει εγγράφως ότι αποδέχεται την κοστολόγηση.
· το Τεχνικό Υπόμνημα θα είναι αναρτημένο στον ιστότοπο του θεσμού, αλλά τα κόμματα μπορούν τα θέσουν επιπλέον διευκρινιστικά ερωτήματα, ώστε να απαντηθούν πριν την 1η Νοεμβρίου που ξεκινά η διαδικασία παραλαβής τους.
Όπως επισημαίνει η Πρόεδρος του ΕΔΣ Αναστασία Μιαούλη, «μεθοδολογικά συνεπείς και ανεξάρτητες ποσοτικοποιήσεις επιτρέπουν καλύτερη αξιολόγηση των πολιτικών προγραμμάτων. Βοηθούν τους πολίτες να κατανοήσουν τις πιθανές δημοσιονομικές συνέπειες προεκλογικών προτάσεων και αναβαθμίζουν την ποιότητα του δημοκρατικού διαλόγου. Η ανάθεση αυτής της αποστολής στο ΕΔΣ αντανακλά τη θεσμική του ανεξαρτησία και την τεχνική του εξειδίκευση».
Με το νέο σύστημα που θα εφαρμόζεται, θα μπαίνουν «στο ζύγι» οι προεκλογικές προτάσεις των κομμάτων και θα αποτιμά το κόστος τους, σε μια προσπάθεια να μπορούν και τα ίδια τα πολιτικά κόμματα να υποβοηθούνται στην κατάρτιση των προγραμμάτων τους.
Για σκοπούς εξέτασης των αιτημάτων, η διαδικασία θα απαιτήσει στενή συνεργασία με φορείς όπως, μεταξύ άλλων, την ΑΑΔΕ, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, τον e-ΕΦΚΑ, την ΕΛΣΤΑΤ κλπ, προκειμένου να παρέχουν στο Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο τα αναγκαία στοιχεία και ποσοτικά δεδομένα. Ωστόσο το νέο σύστημα «προϋποθέτει, πάνω απ’όλα, την ίδια τη στήριξη των πολιτικών κομμάτων, καθώς η συμμετοχή στη διαδικασία είναι απολύτως εθελοντική» , όπως τονίζει η κυρία Μιαούλη.