Νέα δεδομένα διαμορφώνονται για περίπου 132.000 δικαιούχους συντάξεων χηρείας, καθώς η κυβέρνηση βάζει τέλος σε μία από τις μεγαλύτερες εκκρεμότητες που άφησε ο νόμος Κατρούγκαλου.
Η νομοθετική ρύθμιση που προανήγγειλε η υπουργός Εργασίας, Νίκη Κεραμέως, καταργεί οριστικά τις περικοπές που προβλέπονταν μετά την παρέλευση της τριετίας από τον θάνατο του ασφαλισμένου, διατηρώντας αμετάβλητες τις παροχές στο μέλλον.
Η εξέλιξη αφορά κυρίως περίπου 120.000 συνταξιούχους του ιδιωτικού τομέα, οι οποίοι λαμβάνουν παράλληλα δική τους σύνταξη και σύνταξη λόγω θανάτου. Για αυτούς, η διάταξη που προέβλεπε σημαντική μείωση της σύνταξης χηρείας μετά την τριετία δεν θα εφαρμοστεί, κλείνοντας μια εκκρεμότητα που παρέμενε ανοιχτή για περισσότερα από επτά χρόνια.
Ωστόσο, διαφορετική είναι η εικόνα για τους συνταξιούχους του Δημοσίου. Αν και η νέα ρύθμιση αναμένεται να αποκαταστήσει τις μειώσεις που ισχύουν σήμερα, εξακολουθεί να παραμένει αναπάντητο το ερώτημα εάν θα επιστραφούν τα ποσά που έχουν ήδη περικοπεί από το 2019 έως σήμερα. Πρόκειται για ζήτημα που, εφόσον δεν επιλυθεί νομοθετικά, εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε νέο κύκλο δικαστικών διεκδικήσεων.
Μιλώντας στη Βουλή, η υπουργός Εργασίας ξεκαθάρισε ότι οι συντάξεις χηρείας δεν πρόκειται να υποστούν περικοπές στο μέλλον, επιβεβαιώνοντας ότι η κυβέρνηση θα καταθέσει σχετική νομοθετική διάταξη.
Στην πράξη καταργείται η πρόβλεψη του νόμου Κατρούγκαλου που όριζε ότι, μετά την πάροδο τριών ετών, η σύνταξη χηρείας μειωνόταν όταν ο δικαιούχος εργαζόταν ή λάμβανε και δική του κύρια σύνταξη.
Έτσι, οι δικαιούχοι θα συνεχίσουν να εισπράττουν το ποσοστό της σύνταξης που ισχύει κατά την αρχική απονομή, χωρίς να ενεργοποιείται η προβλεπόμενη μείωση μετά την τριετία. Η νέα ρύθμιση θα έχει άμεσο οικονομικό όφελος και για περίπου 12.000 συνταξιούχους του Δημοσίου, καθώς και δικαιούχους του πρώην ΟΓΑ, στους οποίους οι περικοπές εφαρμόστηκαν κανονικά τα προηγούμενα χρόνια.
Οι συγκεκριμένοι συνταξιούχοι θα δουν τις συντάξεις τους να αυξάνονται, αφού τα ποσά που είχαν μειωθεί μετά την τριετία θα επανέλθουν στα επίπεδα που προβλέπονταν πριν από την εφαρμογή της επίμαχης διάταξης.
Παράλληλα, η κυβέρνηση σχεδιάζει να κατοχυρώσει νομοθετικά ότι όσοι λαμβάνουν δύο εθνικές συντάξεις δεν θα χάσουν τη μία από αυτές, αντιμετωπίζοντας έτσι το ζήτημα που είχε ανακύψει μετά από πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας. Το μεγαλύτερο ερωτηματικό αφορά πλέον τα αναδρομικά. Στην περίπτωση των συνταξιούχων του ιδιωτικού τομέα δεν αναμένεται να υπάρξει επιστροφή χρημάτων, καθώς η επίμαχη διάταξη του νόμου ουσιαστικά δεν εφαρμόστηκε ποτέ στην πράξη. Επομένως δεν υπάρχουν ποσά που έχουν ήδη παρακρατηθεί και να μπορούν να επιστραφούν.
Αντίθετα, στο Δημόσιο η διάταξη εφαρμόστηκε κανονικά από το 2019, με αποτέλεσμα χιλιάδες δικαιούχοι να υποστούν μειώσεις στις συντάξεις χηρείας τους επειδή εργάζονταν ή λάμβαναν παράλληλα σύνταξη εξ ιδίου δικαιώματος.
Η νομοθετική παρέμβαση αναμένεται να αποκαταστήσει τις συντάξεις από εδώ και στο εξής, όμως μέχρι στιγμής δεν υπάρχει πρόβλεψη για επιστροφή των ποσών που παρακρατήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια.
Το ενδεχόμενο νέων δικαστικών προσφυγών
Η απουσία ρύθμισης για τα αναδρομικά του Δημοσίου δημιουργεί ήδη τις προϋποθέσεις για νέο κύκλο δικαστικών διεκδικήσεων.
Νομικοί εκτιμούν ότι οι συνταξιούχοι που υπέστησαν τις περικοπές είναι πιθανό να διεκδικήσουν δικαστικά την επιστροφή των χρημάτων που έχασαν από το 2019 και μετά, εφόσον η κυβέρνηση περιοριστεί μόνο στην κατάργηση των μειώσεων χωρίς καμία αναδρομική αποκατάσταση.
Στο πολιτικό επίπεδο, το ΠΑΣΟΚ έχει ήδη προτείνει μια εναλλακτική λύση, σύμφωνα με την οποία τα ποσά που αντιστοιχούν στις περικοπές θα μπορούσαν να συμψηφιστούν με μελλοντικές φορολογικές υποχρεώσεις των δικαιούχων, περιορίζοντας έτσι το άμεσο δημοσιονομικό κόστος για το Δημόσιο.
Μέχρι να κατατεθεί η τελική νομοθετική διάταξη, το ζήτημα των αναδρομικών παραμένει ανοιχτό και αναμένεται να αποτελέσει το βασικό σημείο αντιπαράθεσης τόσο σε πολιτικό όσο και σε δικαστικό επίπεδο.